Bà ngoại gọi đúng lúc cả nhà đang ăn cơm. Mẹ nghe máy, nói vội “Con đang bận, lát con gọi lại” rồi đặt điện thoại xuống. Bữa cơm xong, mẹ dọn dẹp, giục con tắm, soạn đồ cho ngày mai. Cuộc gọi ấy cứ thế trôi qua.

Tối hôm sau, bà lại gọi. Đứa trẻ nhìn màn hình rồi bảo mẹ: “Lại bà gọi, chắc cũng chẳng có chuyện gì đâu”.

Câu nói ấy có thể khiến mẹ giật mình. Con còn nhỏ, chưa hiểu mẹ đã có một ngày bận đến mức nào. Điều con thấy là bà gọi, mẹ thường vội cúp máy, và lời hẹn gọi lại nhiều khi bị bỏ quên. Từ những chuyện lặp đi lặp lại như vậy, trẻ dần học được trong nhà ai đáng để mình kiên nhẫn thêm một chút, ai có thể để chờ.

1. Ông bà vừa mở lời, bố mẹ đã gạt đi

Bà nhờ chỉ cách xem lịch khám trên điện thoại. Mẹ cầm lấy làm hộ, tiện miệng buông một câu “Có mỗi cái này mà mẹ hỏi mãi”. Ông góp ý chuyện trong nhà, bố chưa nghe hết đã đáp “Bố biết gì mà nói”.

Có thể bà đã hỏi cùng một việc đến lần thứ ba. Cũng có thể lời ông góp ý chẳng còn phù hợp với cuộc sống của các con. Bố mẹ hoàn toàn có thể nói mình đang bận hoặc giải thích vì sao sẽ quyết định khác. Câu “Con hiểu bố lo, việc này vợ chồng con đã tính rồi” vẫn giữ được ý của mình và để ông nói hết câu.

Một đứa trẻ ngồi cạnh có thể chẳng nhớ người lớn đang tranh luận chuyện gì, nhưng lại nhớ rất nhanh giọng điệu ấy. Mai này, khi bố mẹ hỏi một thao tác mà con thấy quá dễ, hoặc góp ý một việc con tin mình hiểu rõ hơn, con có thể đáp lại bằng đúng cái giọng từng nghe ở bàn ăn.

Đến lúc ấy, câu “Có thế mà mẹ cũng không biết” nghe thật khó chịu. Bà ngoại ngày trước nghe câu ấy có lẽ cũng buồn như vậy.

2. Với người ngoài thì nhã nhặn, với ông bà lại dễ cáu gắt

Bố có thể kiên nhẫn nghe đồng nghiệp kể hết một câu chuyện dài. Mẹ có thể vui vẻ giải thích lại cho khách hàng chuyện vừa nói cách đó vài phút. Về đến nhà, nghe bà kể lần thứ hai chuyện cái đầu gối đau, mẹ đã sốt ruột: “Chuyện này mẹ nói rồi, con nhớ rồi”.

Ở nhà, ai cũng có lúc mệt đến mức chỉ muốn được ngồi yên. Ông bà cũng hiểu con cái còn công việc, còn con nhỏ. Một câu “Hôm nay con mệt quá, sáng mai con gọi nghe mẹ kể nhé” thường đủ để hai bên vui vẻ dừng lại. Điều bà chờ là sáng mai con nhớ gọi.

Trẻ rất dễ nhận ra sự khác biệt trong cách bố mẹ nói với từng người. Con nghe bố xin lỗi một người lạ vì lỡ chen ngang. Con cũng nghe bố cắt lời ông rồi quay sang nói chuyện khác. Nếu cảnh ấy cứ lặp lại, con có thể quen với ý nghĩ rằng càng thân thì càng được phép nói năng qua quýt.

Và trẻ cũng nhìn thấy những lúc bố mẹ sửa cách cư xử của mình. Chẳng hạn, sau bữa cơm, mẹ quay sang bà: “Lúc nãy con nói gắt quá. Mẹ kể tiếp chuyện đi khám cho con nghe với”. Một lời xin lỗi như thế cho con thấy người lớn cũng có lúc lỡ lời và có thể chủ động làm lành.

3. Lúc cần ông bà giúp thì gọi, xong việc lại quên hỏi han

Tuần nào cần nhờ bà đón cháu, điện thoại cũng reo đúng giờ. Hôm có người đón thay, cả tuần chẳng ai hỏi đầu gối bà còn đau hay đã đỡ. Đến cuối tuần, mẹ lại gọi: “Mai mẹ trông cháu giúp con nhé?”.

Có cháu để chăm nom là niềm vui của nhiều ông bà. Nhưng một buổi chơi với cháu khác hẳn việc đứng chờ ngoài cổng trường mỗi chiều, đưa cháu về rồi lo cơm nước, tắm rửa. Có hôm bà mệt vẫn nhận lời vì biết con đang kẹt việc. Nếu hôm bà xin nghỉ, câu đầu tiên bà nghe lại là “Thế giờ con biết nhờ ai?”, bà cũng có thể chạnh lòng.

Trẻ nhìn thấy cả những lần được ông bà giúp lẫn cách bố mẹ phản ứng khi ông bà từ chối. Con sẽ hiểu thêm về sự quan tâm nếu thấy mẹ hỏi “Mẹ có đủ sức đón cháu không?”, và khi bà bảo mệt, mẹ nói “Vậy mẹ nghỉ đi, để con thu xếp”. Con cũng sẽ nhớ những hôm bố ghé qua chỉ để ăn với ông một bữa, dù hôm ấy chẳng có việc gì cần nhờ.

Sau này, khi đã có công việc và gia đình riêng, con cũng sẽ có những ngày bận tối mắt. Cách con đối xử với bố mẹ còn tùy vào nhiều chuyện, nhưng những gì từng thấy ở nhà sẽ là một phần ký ức con mang theo. Có thể con sẽ nhớ đến một buổi tối mẹ đang dọn bát thì chợt lau tay, cầm điện thoại lên gọi: “Mẹ ơi, lúc nãy con chưa nghe hết. Hôm nay bác sĩ dặn mẹ thế nào?”.