Vào những tháng mùa đông, các loại trái cây họ cam quýt như cam, quýt, bưởi bước vào mùa rộ, trở thành lựa chọn quen thuộc trong nhiều gia đình. Với hương vị chua ngọt dễ ăn, giàu vitamin C, flavonoid và chất chống oxy hóa, cam quýt được xem là “vị cứu tinh” giúp tăng đề kháng, phòng cảm cúm khi thời tiết lạnh giá. 

Tuy nhiên, theo các chuyên gia dinh dưỡng, nếu ăn không đúng cách hoặc kết hợp sai thực phẩm, lợi ích của cam quýt không những giảm đi mà còn có thể gây hại cho hệ tiêu hóa và sức khỏe tổng thể.

1. Không ăn cam quýt cùng sữa và các sản phẩm từ sữa

Trái cây họ cam quýt chứa nhiều axit hữu cơ, trong khi sữa giàu protein casein. Khi hai thành phần này gặp nhau trong dạ dày, protein dễ bị kết tủa, gây cản trở tiêu hóa, dẫn đến đầy hơi, chướng bụng, đau bụng hoặc tiêu chảy, đặc biệt ở trẻ nhỏ và người có dạ dày nhạy cảm.

Khuyến nghị: Nên ăn cam quýt sau khi uống sữa hoặc ăn sữa chua ít nhất 1–2 giờ để tránh phản ứng bất lợi.

2. Không nên ăn cam quýt cùng cà rốt

Cà rốt chứa enzyme ascorbic acid oxidase – chất có khả năng phá hủy vitamin C. Khi ăn cà rốt cùng cam quýt, lượng vitamin C hấp thụ vào cơ thể sẽ giảm đáng kể. Nếu duy trì thói quen này lâu dài, cơ thể có thể không nhận đủ vitamin C cần thiết cho hệ miễn dịch.

Lưu ý: Hai loại thực phẩm này đều tốt, nhưng nên dùng cách nhau để bảo toàn giá trị dinh dưỡng.

3. Thận trọng khi ăn cam quýt cùng hải sản

Hải sản chứa một lượng nhỏ asen hóa trị năm (dạng ít độc). Vitamin C trong cam quýt có tính khử mạnh, trong một số điều kiện có thể chuyển asen hóa trị năm thành asen hóa trị ba – dạng độc hơn. Dù nguy cơ ngộ độc chỉ xảy ra khi ăn lượng rất lớn, các chuyên gia vẫn khuyến cáo không nên kết hợp hai nhóm thực phẩm này cùng lúc để đảm bảo an toàn.

Tốt nhất: Ăn hải sản và cam quýt cách nhau vài giờ, đặc biệt với trẻ em và người có hệ tiêu hóa yếu.

4. Tránh ăn cam quýt khi đang dùng một số loại thuốc

Đây là lưu ý đặc biệt quan trọng. Bưởi và một số loại cam quýt chứa furanocoumarin – hoạt chất có thể ức chế enzyme CYP3A4 trong ruột, làm thay đổi quá trình chuyển hóa thuốc. Điều này khiến thuốc bị tăng hoặc giảm tác dụng bất thường.

Các nhóm thuốc dễ bị ảnh hưởng gồm: Thuốc hạ huyết áp; Thuốc hạ mỡ máu (statin); Thuốc an thần, chống lo âu; Một số thuốc tim mạch

Theo BSCKI Nguyễn Thị Thu Hà - chuyên gia dinh dưỡng lâm sàng (BV Đại học Y Hà Nội), người đang điều trị bệnh mạn tính tuyệt đối không nên tự ý ăn bưởi hay nước ép cam quýt khi dùng thuốc. Cần hỏi ý kiến bác sĩ để tránh tương tác thuốc nguy hiểm.

5. Không ăn cam quýt cùng thực phẩm nhiều đường

Cam quýt vốn đã chứa đường tự nhiên. Khi kết hợp với bánh kẹo, đồ ngọt, nước ngọt có gas, lượng đường trong máu có thể tăng nhanh, gây hại cho người tiểu đường và làm tăng nguy cơ béo phì, rối loạn chuyển hóa ở người khỏe mạnh.

Những lưu ý quan trọng khác khi ăn cam quýt

- Không ăn khi bụng đói: Axit hữu cơ trong cam quýt có thể kích ứng niêm mạc dạ dày, làm nặng thêm viêm loét, ợ nóng.

- Thời điểm tốt nhất: Ăn sau bữa chính khoảng 1 giờ.

- Ăn với lượng vừa phải: 1–2 quả/ngày là đủ cho người trưởng thành khỏe mạnh.

Ai cần đặc biệt thận trọng?

- Người tiểu đường: Kiểm soát khẩu phần để tránh tăng đường huyết.

- Người suy thận: Cam quýt giàu kali, ăn nhiều có thể gây tăng kali máu.

- Người dị ứng: Nếu xuất hiện ngứa, nổi mề đay, cần ngưng ngay.

Cách chọn và bảo quản cam quýt an toàn:

- Chọn quả vỏ mịn, chắc tay, màu sắc tươi sáng.

- Không rửa trước khi bảo quản để tránh ẩm mốc.

- Rửa sạch vỏ trước khi ăn, có thể ngâm nước muối loãng 10 phút để giảm dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.