"Cha mẹ nuôi con biển hồ lai láng, con nuôi cha mẹ tính tháng tính ngày". Câu ca dao xưa dẫu xót xa nhưng chưa bao giờ cũ. Nó chạm vào một thực tế âm thầm nhưng nhức nhối trong xã hội hiện đại: Khi thanh xuân và tiền bạc trút hết cho con cái, lúc xế chiều, người già sẽ bấu víu vào đâu nếu chẳng may chữ “hiếu” của con bị đặt sau những toan tính cơm áo gạo tiền?

Ảnh minh hoạ

Tiếng khóc tuổi già nơi phòng khám

Mới đây, câu chuyện tâm sự của một bác sĩ tại TP.HCM được chia sẻ trên mạng xã hội đã lấy đi nước mắt của hàng nghìn người và nhận về vô số sự đồng cảm. Vị bác sĩ kể về một bệnh nhân đặc biệt, cụ bà năm nay đã hơn 83 tuổi, là người bệnh thân thiết suốt hơn 20 năm qua. Mỗi năm gặp lại, bác sĩ lại thấy bà yếu đi rõ rệt, trí nhớ đã bắt đầu mập mờ, quên quên nhớ nhớ.

Nhưng có một nỗi đau mà tuổi già cũng không thể làm bà quên được: Mỗi lần đến khám, bà lại bật khóc, tủi thân tâm sự về các con của mình. Ở cái tuổi gần đất xa trời, việc xin tiền con cái để đi chữa bệnh với bà trở thành một cực hình. Bà bị các con trách móc rằng "già rồi xương khớp đau là chuyện bình thường, đi khám hoài chỉ tốn tiền". Không một lời hỏi han, không một ai đưa đón, bà cứ lủi thủi tự bắt xe ôm, tự xoay xở đi khám một mình.

Bác sĩ bùi ngùi nhớ lại những năm trước, khi bà còn khỏe và các con của bà, dù đã ở tuổi ba, bốn mươi mỗi khi bị đau nhức hay cần mổ xẻ, bà đều đích thân dẫn đến tận nơi, gửi gắm bác sĩ, chăm lo và chi trả từng đồng viện phí không chút đắn đo. Giờ đây, khi bà không còn làm ra tiền, các con lại quay lưng làm khó dễ. Lần khám nào bà cũng run rẩy dặn bác sĩ: "Cho bà ít thuốc thôi, làm sao cho mau hết đau mà ít tốn tiền nhất, để bà còn dư mấy đồng trả tiền xe ôm về...".

Cảm động trước tình cảnh ấy, vị bác sĩ tại TP.HCM thường xuyên miễn phí tiền khám, thậm chí tự bỏ tiền túi để thanh toán tiền thuốc cho bà. Đó là chút hơi ấm tình người ít ỏi an ủi một kiếp già lay lắt.

Khi tình yêu thương đặt hết vào “vận rủi”

Từ câu chuyện nhói lòng ấy, vị bác sĩ đã đúc kết ra một bài học xương máu về thực tế gia đình Việt Nam. Theo truyền thống, cha mẹ Việt luôn có xu hướng hy sinh vô điều kiện. Họ sẵn sàng nhịn ăn, nhịn mặc để con được no ấm, gom góp bao nhiêu của cải, đất đai đều sang tên, chia chác hết cho các con với hy vọng "chúng nó hạnh phúc là mình mãn nguyện".

Thế nhưng, sự hy sinh trọn vẹn ấy chỉ an toàn khi cha mẹ còn khỏe, còn tự chủ được tài sản. Khi đổ bệnh, tiền tài tiêu tán, cuộc đời họ bỗng chốc rơi vào một canh bạc mà phần thắng phụ thuộc hoàn toàn vào hai chữ: Số phận.

Nếu may mắn gặp được con cái hiếu thuận, những năm tháng cuối đời sẽ được bình yên. Ngược lại, nếu gặp phải những đứa con ích kỷ, người già sẽ trở thành "gánh nặng". Thậm chí, ngay cả khi cha mẹ khôn ngoan giữ lại một ít tiền dưỡng già, không ít gia đình vẫn rơi vào cảnh anh em xào xáo, tranh giành, kiện tụng nhau đòi chia của khi cha mẹ còn chưa nhắm mắt. Tình thâm cốt nhục bỗng chốc hóa thành bi kịch chỉ vì chữ tiền.

Chứng kiến những góc khuất xót xa ấy, vị bác sĩ không khỏi trăn trở về một giải pháp bền vững hơn cho người cao tuổi. Thay vì phó mặc tuổi già cho lòng hiếu thảo tự nguyện, xã hội tương lai rất cần những hệ thống nhà dưỡng lão uy tín, bao gồm cả mô hình công lập và tư nhân chất lượng cao.

Đó sẽ là nơi người già có thể tự tin dùng số tiền tích lũy cả đời của mình để "mua" lấy sự chăm sóc y tế đầy đủ, sự tôn trọng và một không gian sống vui vẻ với những người cùng thế hệ. Ở đó, họ không phải nhìn sắc mặt của con cái để xin từng đồng tiền thuốc, không phải chịu những lời cằn nhằn xót tiền, và quan trọng nhất, họ giữ được phẩm giá của mình đến tận hơi thở cuối cùng.

"Tiền dưỡng già" - Cái giá của sự tự tôn và độc lập

Yêu thương, lo lắng cho con cái là bản năng của cha mẹ, nhưng tự thương lấy mình bằng cách giữ lại tiền bạc lại là lý trí bắt buộc phải có. Đã đến lúc những người làm cha, làm mẹ cần dũng cảm thay đổi tư duy làm cha mẹ truyền thống. Thương con không có nghĩa là phải "phơi áo cho con mặc", không có nghĩa là có bao nhiêu nhà đất, sổ tiết kiệm đều vội vã sang tên hết cho con khi mình còn sống.

Có một thực tế phũ phàng rằng: Khi cha mẹ nắm giữ tài sản, con cái năng nổ viếng thăm; khi cha mẹ đã trao đi tất cả, vị thế b bỗng chốc đảo chiều, từ người chở che biến thành kẻ phụ thuộc. Số tiền dưỡng già mà bạn giữ lại không phải vì ích kỷ, không phải vì không tin con, mà đó chính là tấm lá chắn bảo vệ bạn trước những biến cố sức khỏe và cả những thay đổi trong lòng người. Có tiền trong tay, bạn chủ động được cuộc sống của mình, thích ăn gì thì mua, đau ốm tự vào viện, cần thiết thì thuê người chăm sóc hoặc đóng tiền vào một viện dưỡng lão tốt.

Tiền bạc ở tuổi xế chiều chính là cái giá của sự tự tôn. Nó giúp người già không trở thành "gánh nặng" trong mắt các con, và cũng giúp các con không rơi vào áp lực kinh tế rồi sinh ra những lời nói, hành động bất hiếu.

Câu chuyện từ phòng khám tại TP.HCM là một lời thức tỉnh sâu sắc. Hãy yêu con vừa đủ để dạy con tự lập và hãy giữ lại cho mình một "đường lùi" thật vững chắc bằng một khoản quỹ dưỡng già, một cuốn sổ tiết kiệm mang tên mình, một sự chuẩn bị chủ động cho những ngày giông bão của sức khỏe. Bởi vì suy cho cùng, chỗ dựa vững chắc nhất và chung thủy nhất của cuộc đời mỗi người khi hoàng hôn buông xuống, chính là sự tự chủ về kinh tế và tinh thần của bản thân.