Đừng để trẻ đối mặt với bắt nạt một mình

Bắt nạt trên môi trường mạng có thể xảy ra qua mạng xã hội, ứng dụng nhắn tin, trò chơi trực tuyến hoặc các nền tảng chia sẻ nội dung. Trẻ có thể bị chế giễu, xúc phạm, đe dọa, tung thông tin sai lệch, phát tán hình ảnh khiến trẻ xấu hổ hoặc bị cố tình loại khỏi các nhóm trò chuyện. Điểm khiến bắt nạt trên mạng đáng lưu ý là nội dung có thể được chia sẻ cho nhiều người và tiếp tục xuất hiện ngay cả khi sự việc ban đầu đã kết thúc. Với trẻ đang trong quá trình hình thành sự tự tin và các mối quan hệ xã hội, những trải nghiệm này có thể trở thành áp lực mà trẻ không dễ dàng nói ra.

Bắt nạt trên môi trường mạng có thể tạo áp lực tâm lý và khiến trẻ cảm thấy cô lập. Ảnh minh họa do AI tạo

 Khi con chủ động kể về việc bị bắt nạt, phản ứng đầu tiên của cha mẹ rất quan trọng. Thay vì hỏi “Tại sao con lại để người ta làm như vậy?” hoặc trách con vì đã sử dụng mạng xã hội, cha mẹ nên bình tĩnh lắng nghe và để trẻ kể lại sự việc theo cách của mình. Những câu hỏi đơn giản như “Chuyện xảy ra từ khi nào?”, “Con cảm thấy thế nào?” hoặc “Con muốn bố mẹ giúp con ra sao?” có thể giúp trẻ cảm thấy mình được tôn trọng. Cha mẹ cũng cần nói rõ với con rằng bị người khác bắt nạt không phải là lỗi của con.

Cha mẹ không nên ngay lập tức đăng bài chỉ trích, công khai danh tính người bắt nạt hoặc tìm cách đối đầu với gia đình của trẻ khác khi chưa hiểu đầy đủ sự việc. Một phản ứng nóng vội có thể khiến xung đột trên mạng lan rộng và tạo thêm áp lực cho chính đứa trẻ.

Lưu lại bằng chứng và cùng con xử lý

Sau khi trẻ cảm thấy đủ an toàn để chia sẻ, cha mẹ nên cùng con ghi nhận những gì đã xảy ra. Có thể chụp lại màn hình tin nhắn, bài đăng, bình luận, tên tài khoản, đường dẫn nội dung và thời điểm xảy ra sự việc. Những thông tin này giúp gia đình có cơ sở khi báo cáo nội dung vi phạm với nền tảng, trao đổi với nhà trường hoặc tìm kiếm sự hỗ trợ từ cơ quan có thẩm quyền.

Cha mẹ cùng con tìm hiểu và sử dụng Internet an toàn trong môi trường gia đình. Ảnh minh họa do AI tạo.

 Nếu hành vi bắt nạt diễn ra trên một nền tảng trực tuyến, cha mẹ có thể hướng dẫn trẻ sử dụng các chức năng như chặn tài khoản, hạn chế tương tác và báo cáo nội dung vi phạm. Với trẻ nhỏ, cha mẹ nên thực hiện cùng con và giải thích vì sao cần làm như vậy, thay vì âm thầm kiểm soát toàn bộ thiết bị. Việc chặn tài khoản không có nghĩa là bỏ qua sự việc. Bằng chứng nên được lưu lại trước khi nội dung bị xóa, đặc biệt trong trường hợp có lời đe dọa, xúc phạm nghiêm trọng hoặc phát tán hình ảnh. Nếu người bắt nạt là bạn học, gia đình nên trao đổi với giáo viên hoặc nhà trường và cung cấp thông tin cụ thể. Mục tiêu trước tiên là bảo đảm trẻ được an toàn, sau đó mới tìm hiểu nguyên nhân và phương án giải quyết.

Khi sự việc vượt quá khả năng của gia đình

Không phải trẻ nào bị bắt nạt trên mạng cũng chủ động kể với cha mẹ. Một số trẻ có thể trở nên ít nói, né tránh điện thoại hoặc máy tính, không muốn đến trường, mất ngủ, lo lắng hoặc thay đổi rõ rệt trong sinh hoạt. Những biểu hiện này không thể tự động khẳng định trẻ đang bị bắt nạt. Tuy nhiên, nếu chúng xuất hiện cùng những thay đổi bất thường trong việc sử dụng thiết bị hoặc quan hệ bạn bè, cha mẹ nên chủ động trò chuyện và tìm hiểu thay vì chờ trẻ tự nói.

Với những trường hợp có đe dọa, tống tiền, xâm hại, phát tán hình ảnh riêng tư hoặc nguy cơ ảnh hưởng đến sự an toàn của trẻ, gia đình cần tìm kiếm sự hỗ trợ sớm. Tại Việt Nam, Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 là một kênh để trẻ em và người chăm sóc trẻ tìm kiếm tư vấn, hỗ trợ khi cần thiết.

Điều cha mẹ cần giúp trẻ hiểu là một sự việc xảy ra trên mạng không làm giảm giá trị của trẻ. Khi trẻ biết mình có người lớn tin tưởng, lắng nghe và cùng giải quyết, việc đối diện với những tình huống khó khăn trên môi trường số sẽ bớt đơn độc hơn. Bảo vệ trẻ trên mạng vì thế không chỉ là kiểm soát thời gian sử dụng thiết bị. Quan trọng hơn, trẻ cần được trang bị khả năng nhận diện hành vi không an toàn, biết lưu bằng chứng, biết sử dụng chức năng báo cáo và biết tìm đến một người lớn đáng tin cậy khi cần giúp đỡ.