Không chỉ dừng lại ở việc tạo ra tri thức, nữ trí thức còn có vai trò đưa kết quả nghiên cứu đến gần đời sống, kết nối nguồn lực và tạo ra những giá trị thiết thực cho cộng đồng. Đây là một trong những thông điệp nổi bật được gợi mở từ các tham luận tại Tọa đàm khoa học “Định hướng xây dựng ấn phẩm ‘Giới và Đời sống’ và kết nối mạng lưới nữ trí thức”.

Từ sáng tạo tri thức đến lan tỏa giá trị

Một công trình khoa học có thể hoàn thành khi kết quả nghiên cứu được công bố, nhưng hành trình của tri thức chưa dừng lại ở đó. Giá trị xã hội của tri thức còn được thể hiện ở khả năng được chia sẻ, kết nối và ứng dụng vào những vấn đề thực tiễn.

Từ góc nhìn này, tham luận về truyền thông tri thức và kiến tạo bình đẳng giới của GS.TS. Ngô Thị Phương Lan và PGS.TS. Lê Thị Ngọc Điệp đề xuất Khung năng lực Nữ trí thức 4K (Women's 4K Competency Framework). Đây là một khung khái niệm nhằm nhận diện và phát huy những năng lực cốt lõi của nữ trí thức trong bối cảnh chuyển đổi số.

Khung 4K gồm bốn thành tố: Knowledge Creation - Sáng tạo tri thức; Knowledge Communication - Truyền thông tri thức; Knowledge Connection - Kết nối tri thức; Knowledge for Community - Tri thức vì cộng đồng. Các thành tố được đặt trong mối quan hệ liên tục, từ tạo ra tri thức, chia sẻ và kết nối đến chuyển hóa tri thức thành giá trị phục vụ cộng đồng.

GS.TS. Ngô Thị Phương Lan – Phó Chủ tịch Hội Nữ trí thức TP.HCM, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG TP.HCM – phát biểu tại tọa đàm khoa học “Định hướng xây dựng ấn phẩm ‘Giới và Đời sống’ và kết nối mạng lưới nữ trí thức”.

 Theo cách tiếp cận này, người làm khoa học không chỉ cần tạo ra những kết quả có giá trị chuyên môn mà còn cần khả năng diễn giải tri thức bằng ngôn ngữ phù hợp để cộng đồng có thể tiếp cận. Một nghiên cứu về giáo dục có thể góp phần cải thiện phương pháp giảng dạy; một kết quả nghiên cứu trong lĩnh vực sức khỏe có thể trở thành thông tin hữu ích cho cộng đồng; những phân tích chuyên môn cũng có thể được chuyển hóa thành các khuyến nghị hoặc giải pháp thực tiễn.

 Điều đó mở rộng cách nhìn về giá trị của nữ trí thức. Bên cạnh những công trình nghiên cứu, giảng dạy hay thành tựu chuyên môn, những hoạt động kết nối, truyền thông khoa học và đồng hành cùng cộng đồng cũng là những đóng góp đáng được ghi nhận.

Kết nối nguồn lực, đưa tri thức đến gần đời sống

Các tham luận trong Kỷ yếu cho thấy đội ngũ nữ trí thức hoạt động trên nhiều lĩnh vực, từ khoa học, giáo dục, pháp luật, kinh tế, văn hóa - nghệ thuật đến quản lý và các hoạt động xã hội. Sự đa dạng về chuyên môn mở ra khả năng hình thành những mạng lưới hợp tác, trong đó tri thức của nhiều ngành có thể bổ trợ cho nhau để giải quyết những vấn đề cụ thể của đời sống.

Với Hội Nữ trí thức TP.HCM, việc tổ chức và kết nối nguồn lực chuyên môn vì thế có ý nghĩa quan trọng. Khi các nhà khoa học, chuyên gia và hội viên cùng chia sẻ tri thức, kinh nghiệm và nguồn lực, những đóng góp riêng lẻ có thể tạo thành sức mạnh cộng hưởng, đồng thời mở rộng khả năng đưa tri thức đến với cộng đồng.

Các nhà khoa học, chuyên gia, nhà giáo và hội viên cùng chia sẻ tri thức, kinh nghiệm và nguồn lực, những đóng góp riêng lẻ có thể tạo thành sức mạnh cộng hưởng

 Từ góc độ bình đẳng giới, cách tiếp cận này cũng góp phần mở rộng cơ hội để phụ nữ phát huy năng lực. Bình đẳng không chỉ nằm ở cơ hội được học tập, nghiên cứu hay tham gia các diễn đàn, mà còn ở khả năng tiếp cận nguồn lực, được kết nối, được đóng góp chuyên môn và được ghi nhận tương xứng với những giá trị tạo ra cho xã hội.

Đây cũng là tinh thần phù hợp với định hướng xây dựng “Giới và Đời sống”: tạo một không gian để tri thức được chia sẻ, kết nối và lan tỏa đến nhiều nhóm độc giả. Khi những kết quả nghiên cứu được chuyển tải bằng ngôn ngữ gần gũi, dễ tiếp cận và gắn với những vấn đề thiết thực, ấn phẩm có thể trở thành cầu nối giữa giới học thuật với cộng đồng.

Không chỉ dừng lại ở việc tạo ra tri thức, nữ trí thức còn có vai trò đưa kết quả nghiên cứu đến gần đời sống, kết nối nguồn lực và tạo ra những giá trị thiết thực cho cộng đồng.

 Từ phòng nghiên cứu, giảng đường hay các lĩnh vực chuyên môn đến đời sống luôn có những khoảng cách cần được rút ngắn. Đó có thể là khoảng cách về ngôn ngữ, khả năng tiếp cận thông tin hoặc thiếu một đầu mối kết nối. Việc phát huy năng lực sáng tạo, truyền thông, kết nối và phụng sự cộng đồng vì thế không chỉ làm gia tăng giá trị của tri thức mà còn mở rộng vai trò xã hội của đội ngũ nữ trí thức.

Giá trị của tri thức không chỉ nằm ở việc tạo ra tri thức mà còn ở khả năng được chia sẻ, kết nối và chuyển hóa thành những giá trị phục vụ cộng đồng.

 Sau cùng, bên cạnh câu hỏi một công trình “đã được công bố ở đâu?”, có lẽ cần đặt thêm một câu hỏi: “Tri thức ấy đã tạo ra thay đổi gì cho đời sống?”. Khi câu hỏi đó được quan tâm, những đóng góp của nữ trí thức sẽ được nhìn nhận đầy đủ hơn, đồng thời khoảng cách giữa tri thức và cộng đồng cũng có thêm cơ hội được rút ngắn.

Bốn nấc để tri thức đến gần cộng đồng

Khung năng lực Nữ trí thức 4K (Women's 4K Competency Framework) do GS.TS. Ngô Thị Phương Lan và PGS.TS. Lê Thị Ngọc Điệp đề xuất gồm bốn thành tố: Knowledge Creation – Sáng tạo tri thức; Knowledge Communication – Truyền thông tri thức; Knowledge Connection – Kết nối tri thức; Knowledge for Community – Tri thức vì cộng đồng. Bốn năng lực có mối quan hệ bổ trợ và phát triển theo một chu trình liên tục, từ sáng tạo, truyền thông, kết nối đến chuyển hóa tri thức thành hành động xã hội. Theo tham luận, khung 4K được xây dựng như một khung khái niệm, nhằm nhận diện và phát huy các năng lực cốt lõi của nữ trí thức trong bối cảnh chuyển đổi số. Giá trị của tri thức không chỉ nằm ở việc tạo ra tri thức mà còn ở khả năng được chia sẻ, kết nối và chuyển hóa thành những giá trị phục vụ cộng đồng.

Bài viết được biên tập, tổng hợp từ các tham luận tại Kỷ yếu Tọa đàm khoa học “Định hướng xây dựng ấn phẩm ‘Giới và Đời sống’ và kết nối mạng lưới nữ trí thức”, Hội Nữ trí thức TP.HCM, 2026.