Cá là thực phẩm quen thuộc, giàu dinh dưỡng và tốt cho sức khỏe. Cá chứa protein chất lượng cao, vitamin D, E, canxi, i ốt, photpho, DHA và đặc biệt là axit béo omega-3. Những dưỡng chất này mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe và làm đẹp. Từ bảo vệ tim mạch, tăng cường thị giác và chức năng não bộ đến hỗ trợ hệ miễn dịch, xương chắc khỏe và giúp da tóc đẹp.

Các chuyên gia thường khuyên ăn ăn ít nhất hai lần mỗi tuần nhưng không phải cá nào cũng nên ăn. Là một người đứng sạp bán cá gần 30 năm ở một chợ đầu mối tại Quảng Đông (Trung Quốc), bà Trần cho biết người trong nghề thường tránh xa 4 nhóm cá dưới đây. Nguyên nhân không chỉ nằm ở độ tươi ngon mà còn liên quan đến hóa chất bảo quản, nguy cơ tích tụ độc tố và vi khuẩn gây hại!

Cá bị phình bụng, mắt đục và tróc vảy

Tại chợ, cá ươn hoặc đã chết lâu thường có giá rẻ hơn nhiều so với cá tươi. Vì tiếc tiền, một số người cho rằng chỉ cần mang về rửa sạch rồi nấu chín ở nhiệt độ cao là có thể sử dụng bình thường.

Ảnh minh họa

Tuy nhiên, khi cá đã chết lâu, bụng phình to chứng tỏ vi khuẩn bên trong nội tạng đã sinh sôi mạnh mẽ và làm thịt bị bở rạc. Đi kèm với đó là dấu hiệu mắt cá bị đục, lõm sâu, phần mang thâm đen và vảy dễ dàng bong tróc.

Lớp vảy tróc rơi ra chính là nơi trú ngụ của lượng lớn vi khuẩn phân hủy. "Loại cá này không còn chất dinh dưỡng, thịt bở và nồng mùi hôi. Người bán chúng tôi nhìn qua là biết cá đã hỏng, tuyệt đối không bao giờ mua về ăn", bà Trần chia sẻ.

Khi chọn cá, bà Trần bật mí người mua nên chú ý chọn những con có mắt trong suốt, mang đỏ tươi, vảy bám chắc vào thân và phần thịt có độ đàn hồi tốt khi ấn nhẹ.

Cá có mùi bất thường như mùi dầu hỏa, hóa chất

Tôm cá tươi sống chỉ mang mùi tanh tự nhiên của nước và hải sản. Ngược lại, những con cá phát ra mùi hắc lạ như mùi dầu hỏa, mùi cống rãnh hay mùi chất tẩy rửa là dấu hiệu vô cùng nguy hiểm.

Ảnh minh họa

Cá có mùi dầu hỏa thường sinh sống ở các vùng nước bị ô nhiễm chất thải công nghiệp nặng, dẫn đến thịt cá tích tụ hàm lượng kim loại nặng cao. Bên cạnh đó, mùi hắc như chất khử trùng xuất hiện khi tiểu thương ngâm cá qua formaldehyde. Đây là hóa chất độc hại được dùng để làm tươi nhân tạo, tăng màu sắc và giữ cá ươn không bị phân hủy.

Formaldehyde khi đi vào cơ thể có thể gây kích ứng da, mắt, niêm mạc dạ dày và về lâu dài làm tăng nguy cơ mắc các bệnh ung thư nguy hiểm.

Bà Trần nhấn mạnh, nếu ngửi thấy bất kỳ mùi hắc hay mùi hóa chất lạ nào ngoài mùi tanh tự nhiên, dù cá có vẻ ngoài trông tươi ngon mấy thì người mua cũng tuyệt đối không nên chọn.

Cá to ngoại cỡ 

Hai chữ "hoang dã" hoặc kích thước "khổng lồ" thường khiến nhiều người lầm tưởng rằng con cá đó chứa nhiều dinh dưỡng và ngon thịt hơn. Tuy nhiên, người bán cá gần 30 năm này lại cảnh báo đây là nhóm cá tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Ảnh minh họa

"Cá nước ngọt có kích thước lớn bất thường hoặc sống lâu năm trong ao mương dễ tích tụ lượng lớn kim loại nặng, độc tố và formaldehyde từ môi trường sống bị ô nhiễm. Tương tự, các loại cá biển sâu kích thước quá lớn như cá mập, cá kiếm hay cá thu vua đứng đầu chuỗi thức ăn, dẫn đến việc tích tụ hàm lượng thủy ngân cùng các chất ô nhiễm công nghiệp như dioxin cao hơn hẳn cá nhỏ", bà Trần nói.

Tromg khi đó, thủy ngân và kim loại nặng tích tụ lâu ngày trong cơ thể sẽ làm tổn thương hệ thần kinh, suy giảm chức năng gan thận và ảnh hưởng trực tiếp đến hệ tim mạch.

Lời khuyên cho người đi chợ là nên ưu tiên chọn các loại cá có kích thước vừa phải, nguồn gốc xuất xứ rõ ràng thay vì ham chọn những con cá to ngoại cỡ không xác định được môi trường sinh trưởng.

Cá đông lạnh quá lâu hoặc bị rã đông nhiều lần

Nhiệt độ thấp giúp làm chậm quá trình hư hỏng, nhưng không có nghĩa là cá đông lạnh có thể bảo quản vô thời hạn hoặc rã đông rồi cấp đông trở lại nhiều lần.

Mỗi lần rã đông, cấu trúc tế bào thịt cá bị phá hủy khiến nước ngọt chảy ra ngoài, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập sinh sôi. Ngoài ra, cá đông lạnh để quá lâu không chỉ khiến thịt bị khô bở, mất sạch chất dinh dưỡng mà còn có nguy cơ bị người bán dùng formaldehyde để bảo quản kéo dài hạn sử dụng.

Ảnh minh họa

Khi chọn mua cá tại quầy đông lạnh, bà Trần khuyến nghị người tiêu dùng nên quan sát lớp băng phủ xung quanh. "Nếu lớp băng quá dày, phủ không đều, thịt cá chuyển sang màu sẫm tối hoặc xuất hiện các mảng đốm bầm lạ thì đó là dấu hiệu cá đã được lưu trữ quá lâu hoặc bị rã đông nhiều lần", bà nói.

Ngoài ra, sau khi mua cá tươi về nhà, bà khuyên nên chia nhỏ thành từng phần vừa đủ ăn trước khi đưa vào ngăn đông. Khi chế biến, chỉ lấy đúng phần cần dùng, tuyệt đối tránh rã đông toàn bộ rồi lại cất phần thừa vào tủ lạnh.

Ăn cá thế nào để ngon và khỏe?

Để ăn cá bổ dưỡng, giàu protein và Omega-3 tốt cho tim mạch mà vẫn đảm bảo an toàn sức khỏe, bạn nên áp dụng các nguyên tắc sau:

- Chọn cá nhỏ, vòng đời ngắn: Cá mòi, cá trích, cá nục, cá bạc má dồi dào DHA, EPA và ít nguy cơ nhiễm kim loại nặng hay thủy ngân.

- Mua cá tươi chuẩn: Chỉ chọn con có mắt trong, thịt đàn hồi, mang đỏ tươi và mùi biển tự nhiên, tránh cá có mùi hắc hay hóa chất.

- Không bỏ hoàn toàn thịt đỏ: Duy trì tỷ lệ hợp lý 75 - 100g thịt trắng và 50 - 75g thịt đỏ mỗi ngày để cung cấp đủ sắt và khoáng chất.

- Ưu tiên hấp, luộc thanh đạm: Tránh chiên nướng nhiệt độ cao; chế biến hấp giúp giữ trọn dưỡng chất và hạn chế dầu mỡ gây hại tim mạch.

- Duy trì tần suất 2 lần/tuần: Ăn từ 300 - 500g cá mỗi tuần để cơ thể hấp thu trọn vẹn dinh dưỡng.

Tổng hợp