Podcast mới nhất có sự xuất hiện của Chương Trạch Thiên và Hà Siêu Quỳnh đang nhận được nhiều sự quan tâm trên mạng xã hội Trung Quốc. Bên cạnh những lời khen dành cho nội dung cuộc trò chuyện, khả năng dẫn dắt của Chương Trạch Thiên cũng vấp phải một số ý kiến trái chiều. Một bộ phận khán giả cho rằng cô vẫn chưa thực sự tạo được chiều sâu cần thiết cho một cuộc trò chuyện với một nhân vật có trải nghiệm đặc biệt như Hà Siêu Quỳnh.

Thế nhưng, giữa những tranh luận về cách dẫn chương trình, một đoạn chia sẻ của Hà Siêu Quỳnh lại được nhiều người chú ý và thậm chí được chia sẻ lại với tốc độ nhanh chóng. Câu chuyện mà bà nói tới không phải bí quyết làm giàu hay cách mở rộng mạng lưới quan hệ, mà là một vấn đề rất đời thường: Chúng ta thực sự nên kết bạn và xây dựng các mối quan hệ như thế nào?

Hà Siêu Quỳnh đưa ra một quan điểm nghe khá đơn giản nhưng càng nghĩ càng thấy có sức nặng: "Hãy cho đi giá trị trước, thay vì ngay lập tức đòi hỏi điều gì đó".

Theo bà, nếu chỉ nhìn vào một người và nghĩ xem mình có thể tận dụng được gì từ họ rồi mới quyết định có nên làm quen hay không, bản thân mối quan hệ ấy đã mang màu sắc vụ lợi. Người thông minh có thể nhận ra điều đó rất nhanh, và quan trọng hơn, nếu hai bên không có những giá trị hoặc quan điểm chung thì việc cố gắng hợp tác chỉ vì đối phương có tiền bạc, địa vị hay nguồn lực cũng khó tạo ra kết quả lâu dài.

Điều đáng chú ý hơn nằm ở cách Hà Siêu Quỳnh định nghĩa về "mối quan hệ".

Theo cách nhìn của Hà Siêu Quỳnh, bản chất của việc quen biết nhiều người không phải là tìm cách chuyển tiền bạc, sức ảnh hưởng hay năng lực của người khác về phía mình. Ngược lại, mỗi người xuất hiện trong cuộc đời đều có thể mang đến một góc nhìn mới. Thông qua họ, mình có thể biết thêm một lĩnh vực, hiểu một cách tư duy khác hoặc học được một kinh nghiệm mà bản thân chưa từng trải qua.

Nói cách khác, mạng lưới quan hệ không phải công cụ để "chuyển tài nguyên" từ người khác sang mình, mà là một cách để mở rộng vốn sống của chính mình.

Quan điểm này đặc biệt đáng chú ý bởi Hà Siêu Quỳnh vốn sinh ra trong một gia đình sở hữu mạng lưới quan hệ và nguồn lực rất lớn. Nhưng thay vì nói về cách tận dụng những mối quan hệ đó để làm ăn, ái nữ Hà Hồng Sân lại nhấn mạnh vào chuyện học hỏi.

Cô thẳng thắn thừa nhận bản thân may mắn. Chính vì biết mình có những điều kiện mà không phải ai cũng có, cô không cho rằng mọi mối quan hệ đều phải mang lại một lợi ích cụ thể cho công việc hoặc kinh doanh. Nếu lúc nào cũng nghĩ tới chuyện phải lấy được thứ gì đó từ người đối diện, mối quan hệ rất dễ biến thành một cuộc trao đổi có tính toán.

Và khi đã quá tính toán, thứ mất đi đầu tiên lại có thể là tình bạn.

Đây cũng là điểm khiến chia sẻ của Hà Siêu Quỳnh được nhiều người đồng tình. Trong đời sống hiện đại, "networking" thường được nhắc đến như một kỹ năng quan trọng trong công việc. Người ta học cách làm quen với người có ảnh hưởng, tìm kiếm những mối quan hệ có thể mở ra cơ hội, trao đổi danh thiếp, tham gia các sự kiện và cố gắng duy trì mạng lưới liên hệ.

Nhưng nếu tất cả những việc đó đều bắt đầu bằng câu hỏi "Người này có thể giúp gì cho mình?", networking rất dễ trở thành một hình thức tính toán.

Trong chính cuộc trò chuyện, Chương Trạch Thiên cũng thể hiện sự đồng tình với cách nhìn này. Cô cho biết bản thân thích làm quen với những người đến từ nhiều ngành nghề và có những trải nghiệm sống khác nhau. Với cô, sự khác biệt về hoàn cảnh trưởng thành, nền tảng và góc nhìn đã là một dạng thu hoạch.

Điều đó có nghĩa là giá trị của một mối quan hệ không nhất thiết phải được đo bằng việc người kia có thể mang đến cho mình bao nhiêu tiền, bao nhiêu khách hàng hay bao nhiêu cơ hội.

Đôi khi, chỉ cần sau một cuộc trò chuyện, mình hiểu thêm một ngành nghề mà trước đây hoàn toàn xa lạ; biết thêm một cách giải quyết vấn đề; hoặc nhìn một chuyện quen thuộc bằng một góc độ khác, mối quan hệ ấy đã có ý nghĩa.

Và đây có lẽ mới là phần đáng suy nghĩ nhất trong cuộc trò chuyện giữa hai người.

"Một mối quan hệ tốt không nhất thiết phải lập tức mang đến một cơ hội".

Có những người gặp nhau, trò chuyện, trao đổi kinh nghiệm rồi mỗi người tiếp tục cuộc sống của mình. Không có hợp đồng nào được ký, không có dự án nào được triển khai, cũng chẳng có lợi ích cụ thể nào được trao đổi. Nhưng vài năm sau, những điều từng học được từ cuộc gặp ấy có thể trở thành một phần trong cách tư duy hoặc năng lực của mỗi người.

Khi đã có sự tin tưởng và những giá trị chung, cơ hội hợp tác nếu xuất hiện cũng có thể đến rất tự nhiên, thay vì phải cố gắng tạo ra bằng mọi giá.

Điều này cũng lý giải vì sao câu nói "hãy trao giá trị trước, đừng vội đòi hỏi" - lại được nhiều người chia sẻ đến vậy.

Bởi trong công việc, không ít người từng trải qua cảm giác một mối quan hệ bỗng trở nên xa cách ngay sau khi đối phương không còn cần đến mình. Cũng có người chỉ chủ động nhắn tin khi muốn nhờ vả, tìm kiếm một lời giới thiệu hoặc cần một cơ hội nào đó. Ban đầu có thể gọi đó là networking, nhưng càng lâu dài càng dễ khiến cả hai bên mệt mỏi.

Trong khi đó, nếu bước vào một mối quan hệ với tâm thế cởi mở hơn, không vội đặt câu hỏi về lợi ích, con người ta lại có nhiều cơ hội để nhìn thấy giá trị thực sự của đối phương.

Không phải ai mình quen cũng cần trở thành "mối quan hệ hữu ích".

Có người giúp mình mở rộng kiến thức. Có người khiến mình thay đổi cách nhìn. Có người cho mình một bài học về cách làm việc. Có người đơn giản chỉ khiến mình nhận ra một lựa chọn khác trong cuộc sống. Và khi mỗi người đều có thứ để trao đổi, mối quan hệ ấy sẽ không còn là câu chuyện một bên tìm cách lấy đi nguồn lực của bên kia.

Sau những tranh luận xoay quanh khả năng dẫn dắt podcast của Chương Trạch Thiên, có lẽ đây mới là phần khiến cuộc trò chuyện đáng được chú ý hơn. Bởi giữa một thời đại mà các mối quan hệ thường được nhìn qua lăng kính lợi ích, chia sẻ của Hà Siêu Quỳnh và sự đồng tình của Chương Trạch Thiên đưa ra một cách tiếp cận đơn giản hơn: Hãy gặp gỡ người khác với sự tò mò, cởi mở và mong muốn học hỏi trước khi nghĩ đến chuyện mình có thể nhận được gì.

Sau cùng, một mạng lưới quan hệ rộng không đồng nghĩa với việc có thật nhiều người để nhờ vả. Giá trị của những người mình quen nằm ở chỗ họ giúp mình nhìn thấy một thế giới rộng hơn thế giới vốn có của mình. Khi hai bên đều có thể mang đến cho nhau điều gì đó, những cơ hội khác nếu xuất hiện cũng thường đến tự nhiên hơn.