Sau khi Từ Hy Thái hậu qua đời, tưởng rằng mọi chuyện đã khép lại khi bà được an táng trong một lăng mộ xa hoa. Thế nhưng 20 năm sau, nơi yên nghỉ này bị đào phá, còn thi hài của bà bị kéo khỏi quan tài và bỏ lại trong địa cung.

Hơn nửa thế kỷ tiếp theo, cỗ quan tài ấy lại được mở ra. Thi hài Từ Hy được đưa lên kiểm tra rồi đặt trở lại. Trong 76 năm, bà đã 3 lần được đưa vào cùng một cỗ quan tài.

Lần đầu: Từ Hy Thái hậu được nhập quan một ngày sau khi qua đời

Sau khi hai Hoàng hậu của vua Hàm Phong là Từ An và Từ Hy trở thành Hoàng thái hậu, triều đình ban đầu dự định xây chung một lăng cho hai người, với hai quan tài được đặt song song. Tuy nhiên, Từ Hy không đồng tình. Bà cho rằng hai Hoàng thái hậu không nên được an táng chung một lăng và yêu cầu mỗi người có một lăng riêng.

Năm Đồng Trị thứ 12 (1873), triều đình chọn Phổ Tường Dụ làm nơi xây lăng cho Từ An và Bồ Đà Dụ làm nơi xây lăng cho  Từ Hy Thái hậu. Hai khu lăng được khởi công cùng năm và hoàn thành vào năm Quang Tự thứ 5 (1879), mất 6 năm với kinh phí hơn 5 triệu lượng bạc.

Sau khi Từ An qua đời, Từ Hy Thái hậu tiếp tục cho trùng tu lăng của mình với quy mô lớn. Công trình kéo dài 13 năm, đến tháng 10/1908 mới hoàn thành, chỉ 4 ngày trước khi Từ Hy qua đời.

Ngày 22/10/1908, Từ Hy Thái hậu qua đời ở tuổi 74. Khoảng 16h30 cùng ngày, thi hài bà được đưa từ Tây Uyển đến Hoàng Cực điện. Sáng hôm sau, trước sự chứng kiến của Long Dụ Hoàng thái hậu và Cẩn phi, thi thể Từ Hy được đưa vào quan tài.

Đến ngày 4/10/1909, quan tài của Từ Hy Thái hậu được đưa xuống địa cung tại Định Đông Lăng, Bồ Đà Dụ.

Lần thứ hai: Bị đào mộ, thi thể bị vứt khỏi quan tài

Theo tư liệu được lưu truyền,  Từ Hy Thái hậu được an táng cùng một lượng lớn châu báu. Các món tùy táng được cho là gồm nhiều tượng Phật bằng vàng, đá quý và ngọc, đồ trang sức, các loại vật phẩm bằng ngọc cùng hàng trăm món đồ quý khác.

Chỉ 20 năm sau khi  Từ Hy Thái hậu qua đời, lăng mộ của bà trở thành mục tiêu của một vụ đào trộm quy mô lớn.

Từ ngày 4-10/7/1928, quân Tôn Điện Anh tiến hành đào phá Dụ Lăng của Càn Long và lăng Từ Hy tại Đông Lăng. Quan tài bị phá, toàn bộ châu báu tùy táng bị lấy đi. Thi hài Từ Hy Thái hậu cũng bị kéo ra khỏi quan tài. Viên ngọc được đặt trong miệng cùng quần áo của bà bị lấy đi.

Sau vụ đào trộm, Phổ Nghi cử Tải Trạch, Kỳ Linh, Bảo Hy cùng một số người tới Đông Lăng để tái an táng Từ Hy Thái hậu.

Khi xuống địa cung, họ nhìn thấy thi hài Từ Hy Thái hậu nằm trên nắp quan tài, đầu hướng về phía Bắc, chân hướng về phía Nam. Thi hài đã bị phơi trong địa cung hơn 40 ngày, được mô tả là phủ đầy lớp lông trắng.

Những người tham gia tái an táng nhận thấy quan tài bên trong vẫn còn nguyên nên quyết định tiếp tục sử dụng. Họ dùng một tấm lụa vàng phủ lên thi thể, đặt một tấm đệm gấm vàng bên cạnh rồi từ từ lật thi thể lại để đặt nằm ngửa trên tấm đệm.

Thi hài sau đó được đưa trở lại quan tài. Những móng tay và chiếc răng bị rơi ra trong quá trình trước đó cũng được thu lại, bọc bằng lụa vàng và đặt bên trên.

Cuối cùng, một chiếc áo dài bằng gấm vàng cùng áo khoác được đặt lên trên. Quan tài được đóng nắp, sơn và niêm phong. Đây được xem là lần thứ hai thi hài Từ Hy Thái hậu được đưa vào quan tài.

Lần thứ ba: Quan tài được mở sau 76 năm

Năm 1979, nhân viên quản lý di tích Đông Lăng tiến hành dọn dẹp địa cung của Từ Hy Thái hậu. Tuy nhiên, phần quan tài bên trong được giữ lại để xử lý vào mùa du lịch thấp điểm.

Ngày 6/12/1983, nhóm công tác mở nắp quan tài.

Bên trong là một chiếc chăn gấm vàng phủ kín quan tài, bên trên đặt hai bộ quần áo. Nhóm công tác nhận thấy đây gần như là nguyên trạng từ lần tái an táng năm 1928 và trong 55 năm không có ai động vào.

Để đảm bảo an toàn, họ quyết định đóng lại nắp quan tài, niêm phong địa cung và báo cáo sự việc lên cấp trên.

Ngày 4/1/1984, Cục Văn vật Quốc gia Trung Quốc cử các chuyên gia tới phối hợp với nhân viên quản lý Đông Lăng thành lập nhóm 10 người để tiến hành kiểm tra, xử lý quan tài bên trong của Từ Hy.

Ngày hôm sau, nhóm công tác lần lượt lấy hai bộ quần áo đặt trên chăn ra ngoài. Họ phát hiện một túi nhỏ bằng lụa vàng chứa móng tay và răng của Từ Hy Thái hậu.

Khi lớp chăn gấm vàng được cuộn lại, thi thể Từ Hy hiện ra. Khuôn mặt và phần thân trên được phủ bằng lụa vàng. Phần thân dưới mặc quần thêu kín chữ “Thọ”, một bàn chân vẫn đi tất. Thi thể nằm ngửa, đầu hơi nghiêng sang trái. Tay phải đặt trên bụng, cánh tay trái buông tự nhiên bên cạnh cơ thể. 

Đáng chú ý, tư liệu ghi nhận thi hài bà vẫn còn nguyên một thể, với chiều dài 153 cm. Sau quá trình kiểm tra, thi hài được đưa trở lại quan tài và tiếp tục được bảo quản.

Nhóm công tác sử dụng tấm ván “Như Ý” đặt bên dưới thi hài để đưa thi hài Từ Hy ra khỏi quan tài, đặt xuống nền địa cung. Sau khi phun dung dịch khử khuẩn, bảo quản vào bên trong quan tài, họ lại đưa thi hài Từ Hy Thái hậu trở vào.

Đây là lần thứ ba sau khi qua đời, thi hài Từ Hy Thái hậu được đưa trở lại chính cỗ quan tài này.

Sau đó, chăn, túi nhỏ bằng lụa vàng cùng hai bộ quần áo được đặt lại đúng vị trí và trạng thái ban đầu. Khi mọi thứ được khôi phục như cũ, nhóm công tác tiếp tục phun dung dịch bảo quản vào quan tài, đóng nắp và niêm phong. Các thợ mộc sau đó sửa lại phần quan tài ngoài bị hư hỏng rồi lồng vào bên ngoài quan tài bên trong.

Ngày nay, thi hài Từ Hy Thái hậu vẫn nằm nguyên vẹn trong quan tài, được giữ theo trạng thái từ lần tái an táng thứ hai vào năm 1928.

Nguồn: People