Một bức ảnh được chia sẻ trên mạng xã hội gần đây khiến nhiều người chú ý: trong hình, một cô gái cắm vài nén hương đang cháy vào bên trong thùng hoa quả rồi đậy nắp lại. Hình ảnh tưởng chừng kỳ lạ này nhanh chóng thu hút nhiều bình luận, không ít người bày tỏ sự tò mò: vì sao lại cắm hương vào thùng trái cây?

Thực tế, hành động này không phải ngẫu nhiên mà liên quan đến một mẹo dân gian được truyền miệng trong buôn bán trái cây từ lâu – cách “ủ quả” để giúp hoa quả chín nhanh hơn.

Ảnh FBNV

Mẹo “ủ quả” từng được dùng để thúc trái cây chín

Trong buôn bán nông sản, khái niệm “ủ quả” thường dùng để chỉ việc ủ trái cây trong môi trường kín nhằm kích thích quá trình chín diễn ra nhanh và đồng đều hơn. Nhiều loại quả như chuối, xoài, bơ, cà chua hoặc hồng thường được thu hoạch khi còn xanh để thuận tiện cho việc vận chuyển, sau đó mới tiến hành ủ để trái chín trước khi đưa ra bán.

Một trong những cách dấm truyền thống là đặt trái cây vào thùng kín rồi đốt hương hoặc một vật cháy nhẹ bên trong, sau đó đóng nắp lại. Cách làm này được nhiều người gọi là “ủ quả”. Theo một số bài viết giải thích hiện tượng này trên báo chí trong nước, khi hương cháy trong không gian kín, nhiệt và các khí sinh ra có thể kích thích quá trình chín của trái cây diễn ra nhanh hơn.

Về mặt khoa học, quá trình chín của trái cây có liên quan trực tiếp đến khí ethylene, một loại hormone thực vật dạng khí. Theo Encyclopaedia Britannica, ethylene có vai trò quan trọng trong việc điều khiển quá trình chín của quả, bao gồm việc chuyển tinh bột thành đường, làm mềm thịt quả, thay đổi màu sắc và tạo mùi thơm đặc trưng.

Một số chuyên gia cho rằng khi trái cây được đặt trong môi trường kín, khói và nhiệt từ hương có thể kích thích trái cây tự sản sinh ethylene nhiều hơn, từ đó thúc đẩy quá trình chín. Tuy vậy, phương pháp này chủ yếu mang tính kinh nghiệm dân gian và khó kiểm soát điều kiện, nên hiện nay không còn phổ biến trong sản xuất quy mô lớn.

Những cách thúc trái cây chín nhanh khác được khoa học khuyến nghị

Ngoài mẹo “ủ quả”, nhiều tài liệu quốc tế cho thấy có những cách đơn giản và khoa học hơn để kích thích trái cây chín nhanh.

Một trong những phương pháp phổ biến là ủ trái cây trong túi giấy. Theo hướng dẫn của University of Minnesota Extension, khi trái cây bắt đầu chín, chúng sẽ tự giải phóng khí ethylene. Nếu đặt quả vào túi giấy và gấp kín miệng túi, khí này sẽ được giữ lại quanh trái cây, giúp thúc đẩy quá trình chín diễn ra nhanh hơn.

Một mẹo khác là đặt trái cây xanh gần những loại quả đã chín, đặc biệt là chuối hoặc táo. Theo tài liệu của University of California Davis về quản lý ethylene sau thu hoạch, các loại quả này phát ra lượng ethylene khá lớn và có thể kích thích những trái cây xung quanh chín nhanh hơn. Đây cũng là lý do nhiều người thường đặt bơ, xoài hoặc cà chua cạnh chuối chín để rút ngắn thời gian chờ.

Nhiệt độ môi trường cũng ảnh hưởng đáng kể đến tốc độ chín của trái cây. Theo trang nghiên cứu ẩm thực Serious Eats, các phản ứng enzyme trong quá trình chín diễn ra mạnh hơn ở nhiệt độ ấm vừa phải, khoảng 18–24°C. Vì vậy, trái cây để ở nhiệt độ phòng thường chín nhanh hơn so với khi đặt trong tủ lạnh.

Trong sản xuất nông nghiệp hiện đại, trái cây xuất khẩu như chuối, xoài hoặc kiwi thường được thu hoạch khi còn xanh rồi đưa vào phòng ủ ethylene để kiểm soát quá trình chín. Theo các tài liệu sau thu hoạch của University of California Davis, những phòng ủ này được thiết kế với nhiệt độ, độ ẩm và nồng độ ethylene được kiểm soát chặt chẽ, giúp trái cây chín đồng đều trước khi đưa ra thị trường.

Từ mẹo “ủ quả” trong dân gian cho tới các phòng ủ ethylene hiện đại, tất cả đều dựa trên cùng một nguyên lý khoa học: tăng tác động của khí ethylene để thúc đẩy quá trình chín tự nhiên của trái cây. Điều khác biệt nằm ở cách thức thực hiện và mức độ kiểm soát, từ kinh nghiệm truyền miệng cho đến các kỹ thuật bảo quản nông sản hiện đại.