Một bà mẹ chia sẻ trong nhóm phụ huynh rằng chị gần như “phát điên” vì cậu con trai 2 tuổi rưỡi của mình.

Nguyên nhân là mấy ngày gần đây, chị liên tục phát hiện trong cặp của con có những miếng đồ chơi của trường mầm non. Khi hỏi, cậu bé ngây thơ trả lời: “Con thích mà.” Tức quá, chị phạt con đứng úp mặt 10 phút ngay tại chỗ.

Chị nói, đây không phải lần đầu.

Đi siêu thị, con lén nhét socola vào túi.

Đến nhà bạn chơi, lúc ra về thì miếng nam châm dán tủ lạnh của chủ nhà “biến mất”, cuối cùng lại tìm thấy trong túi con.

Hai vợ chồng đã thay nhau dạy dỗ, giải thích, thậm chí quát mắng, nhưng đứa trẻ dường như “không nhớ”, vẫn tiếp tục lấy đồ.

“Nhỏ thế này đã biết ăn cắp, lớn lên còn ra sao nữa?” – giọng người mẹ đầy lo lắng và tức giận.

Câu chuyện vừa chia sẻ đã khiến cả nhóm phụ huynh “dậy sóng”, rất nhiều người lên tiếng:

“Con nhà tôi cũng vậy!”

Thực ra, nếu con bạn trong độ tuổi 2–4 từng có hành vi như vậy, bạn không cần quá hoảng sợ. Hãy cùng nhìn nhận đúng bản chất vấn đề.

Trẻ có thật đang “ăn cắp” không? Có thể bạn đang hiểu sai

Trước hết, xin trấn an các bậc cha mẹ:

Ở độ tuổi này, trẻ hoàn toàn chưa có khái niệm “ăn cắp”.

Bạn có thể nghĩ: rõ ràng con đã lén bỏ đồ không phải của mình vào túi, vậy chẳng phải là ăn cắp sao?

Nhưng hãy thử đứng từ góc nhìn của trẻ.

Một đứa trẻ 2 tuổi rưỡi chưa có ranh giới rõ ràng giữa “của con” và “của người khác”. Trong thế giới của con, chỉ có một quy tắc rất đơn giản:

“Thứ gì con thích, thì là của con.”

Khi con nhìn thấy một món đồ thú vị và cầm nó lên, trong suy nghĩ của con, món đồ đó đã “thuộc về mình”. Còn việc đó là đồ ở siêu thị, đồ chơi chung ở trường hay đồ của nhà người khác – những khái niệm sở hữu phức tạp này, trẻ chưa thể hiểu.

Nhà tâm lý học nổi tiếng Piaget gọi giai đoạn từ 2–5 tuổi là “giai đoạn tiền đạo đức” (hay còn gọi là “giai đoạn chưa có quy tắc”). Nói đơn giản, trẻ chưa hình thành ý thức đạo đức.

Trẻ không hiểu “lấy”, “mượn”, “ăn cắp” khác nhau thế nào Không nắm được quy tắc của người lớn Hành động chủ yếu theo mong muốn của bản thân

Vì vậy, khi bạn giận dữ chất vấn, trẻ có thể thật sự ngơ ngác. Không phải con cãi, mà là con không hiểu mình sai ở đâu.

Vấn đề không nằm ở đạo đức, mà ở nhận thức của trẻ chưa phát triển đến mức đó.

Đừng vội dán nhãn “con hư”, hãy bắt đầu từ việc này

Dù trẻ không cố ý, nhưng điều đó không có nghĩa là cha mẹ có thể bỏ qua. Việc giúp con hình thành ý thức về “quyền sở hữu” là rất quan trọng.

Tuy nhiên, cách dạy mới là yếu tố quyết định.

Nhiều cha mẹ phản ứng bằng cách mắng mỏ, phạt đứng, thậm chí đánh tay. Kết quả thường phản tác dụng:

Trẻ sợ hãi và lần sau lấy đồ kín đáo hơn hoặc hoàn toàn không hiểu vì sao bị mắng.

Thực tế, giáo dục hiệu quả nhất nằm trong những điều rất đời thường.

Cha mẹ cần làm gương về tôn trọng đồ của con

Hãy thử tự hỏi:

Bạn có từng tự ý đem đồ chơi con thích cho người khác không? Bạn có từng ép con phải chia sẻ khi con chưa sẵn sàng?

Nếu có, trẻ sẽ học được rằng: “Đồ vật có thể bị người khác lấy đi mà không cần xin phép.”

Và khi đó, việc con tự ý lấy đồ của người khác cũng trở nên “bình thường” trong suy nghĩ của con.

Vì vậy, từ bây giờ:

Hãy để con có quyền quyết định với đồ của mình

Tôn trọng cảm xúc của con khi không muốn chia sẻ

Chỉ khi con hiểu thế nào là “sở hữu”, con mới hiểu vì sao không được tự ý lấy của người khác.

Nhắc đi nhắc lại – điều tưởng nhỏ nhưng cực kỳ quan trọng

Ý thức về quyền sở hữu không thể hình thành trong một sớm một chiều.

Với trẻ 2–3 tuổi, việc hôm nay nhớ – ngày mai quên là hoàn toàn bình thường.

Vì vậy, cha mẹ cần kiên nhẫn nhắc lại:

Trước khi đi siêu thị:

“Con nhớ nhé, thấy món gì thích thì phải hỏi mẹ trước, không tự lấy bỏ vào túi.” Trước khi thanh toán:

“Con có lấy gì mà chưa nói với mẹ không? Nếu có thì mình lấy ra để trả tiền nhé.” Trước khi đến nhà người khác:

“Muốn chơi đồ của bạn, con phải xin phép, không tự ý lấy nhé.”

Đừng kỳ vọng con nghe một lần là làm được. Trẻ cần được lặp lại nhiều lần để hình thành thói quen.

Biến “lỗi sai” thành cơ hội dạy con

Khi trẻ lỡ lấy đồ của người khác, đó chính là thời điểm dạy con hiệu quả nhất.

Thay vì quát mắng, hãy bình tĩnh nói:

“Đây là đồ của bạn, không phải của con. Nếu con thích, con có thể xin bạn cho mượn.”

Sau đó:

Dẫn con đi trả lại đồ

Hướng dẫn con nói lời xin lỗi

Trải nghiệm thực tế này giá trị hơn hàng trăm lời giảng giải.

Đừng quên khen khi con làm đúng

Nếu một ngày con:

Chủ động hỏi trước khi lấy đồ

Nhớ xin phép khi muốn chơi

Hãy khen ngay:

“Con làm rất tốt! Con đã hỏi mẹ trước, chứng tỏ con biết tôn trọng đồ của người khác rồi. Mẹ rất vui!”

Sự ghi nhận tích cực sẽ giúp trẻ muốn lặp lại hành vi đúng.

Nếu trẻ vẫn lặp lại nhiều lần thì sao?

Khi trẻ tái phạm nhiều lần, cha mẹ có thể áp dụng “hệ quả hợp lý”.

Ví dụ:

Nếu con tiếp tục tự ý lấy đồ, một tuần sẽ không được đi chơi nhà bạn

Hoặc tạm dừng xem hoạt hình trong một thời gian

Lưu ý:

Phải nói trước để trẻ hiểu quy tắc

Khi đã nói thì cần thực hiện nghiêm túc

Điều này giúp trẻ nhận ra:

Hành vi của mình sẽ dẫn đến hậu quả cụ thể.

Lời kết

Với các bậc cha mẹ đang đau đầu vì con “tiện tay lấy đồ”, hãy nhớ:

Đây không phải dấu hiệu con hư, mà chỉ là một giai đoạn phát triển bình thường. Sự kiên nhẫn và cách dạy đúng đắn của bạn hôm nay, đang từng bước giúp con hiểu về ranh giới, quy tắc và tôn trọng người khác.

Thông thường, khi khoảng 4–5 tuổi, khi trẻ đã hiểu rõ “của con – của người”, hành vi này sẽ dần biến mất.

Nguồn: Sohu