Từ môi giới việc làm đến nguy cơ mua bán, bóc lột người lao động

Ngày 4/9, Bộ Công an thông tin, hiện này, trên địa bàn tỉnh Hưng Yên có khoảng 800 cơ sở kinh doanh dịch vụ karaoke kết hợp lưu trú. Phần lớn các cơ sở chấp hành tốt quy định của pháp luật, tạo việc làm và đáp ứng nhu cầu chính đáng của người dân. 

Tuy nhiên, qua công tác nắm tình hình, đấu tranh, lực lượng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh đã phát hiện, điều tra, làm rõ nhiều vụ việc liên quan hành vi mua bán, trao đổi nữ nhân viên làm việc tại các cơ sở karaoke.

Điển hình, ngày 9/5, Công an tỉnh Hưng Yên đã đề nghị truy tố 14 bị can về tội “Mua bán người” và “Giữ người trái pháp luật”; các bị can chủ yếu là chủ, quản lý quán karaoke và nhóm đối tượng hoạt động “chăn dắt” nhân viên nữ. 

Với khoản tiền môi giới gần 50 triệu đồng, các đối tượng đã mua bán, giữ trái pháp luật 02 nữ nhân viên để phục vụ tại các cơ sở karaoke.

Ngày 31/7, Phòng Cảnh sát hình sự phát hiện giữa hai nhóm làm nghề môi giới nhân viên nữ rót bia, bấm bài tại các quán karaoke trên địa bàn các xã Vũ Thư, xã Đông Quan và một số địa bàn xã khác của tỉnh Hưng Yên có việc chuyển giao nhận viên để thu tiền bất chính, biểu hiện của hành vi mua bán người. 

Ngày 12/8, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Hưng Yên đã ra Quyết định khởi tố vụ án hình sự, khởi tố 04 bị can về tội “Mua bán người” theo khoản 1, Điều 150 Bộ luật hình sự năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2017).

Ngày 30/8, qua công tác nắm tình hình, sử dụng đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ Phòng Cảnh sát hình sự đã phát hiện 4 đối tượng có hành vi mua bán, chuyển giao nhân viên phục vụ quán karaoke, trong đó 2 nhân viên đều chưa đủ 18 tuổi. 

Căn cứ vào các tài liệu thu thập được, Cơ quan Cảnh sát điều tra đã ra Lệnh giữ người trong trường hợp khẩn cấp, Quyết định tạm giữ, lệnh bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp đối với 4 đối tượng về hành vi “Mua bán người”.

Thủ đoạn của các đối tượng

Qua các vụ việc trên cho thấy, thủ đoạn của các đối tượng thường bắt đầu từ những hình thức tưởng như hoạt động tuyển dụng thông thường. Chúng sử dụng mạng xã hội, website tuyển dụng, hội nhóm giới thiệu việc làm để đăng thông tin tuyển nhân viên nữ với những lời mời hấp dẫn như “việc nhẹ, lương cao”, “bao ăn ở”, “không cần kinh nghiệm”. 

Sau khi người lao động đồng ý, đối tượng có thể cho vay hoặc “ứng trước” tiền đi lại, ăn ở, sinh hoạt rồi biến các khoản này thành “nợ”, qua đó tạo sự lệ thuộc. Một số trường hợp bị đe dọa, hành hung, kiểm soát việc đi lại, liên lạc; sau đó được môi giới, chuyển từ cơ sở này sang cơ sở khác để các đối tượng hưởng lợi.

Điều cần đặc biệt lưu ý là hành vi mua bán người không phải lúc nào cũng biểu hiện công khai dưới hình thức “mua” và “bán” như cách hiểu thông thường. 

Người lao động ban đầu đồng ý đi làm cũng không đồng nghĩa với việc loại trừ dấu hiệu vi phạm nếu trong quá trình tuyển dụng, quản lý, chuyển giao họ bị lừa gạt, cưỡng ép, kiểm soát hoặc bị đặt vào tình trạng lệ thuộc nhằm bóc lột. 

Những biểu hiện như tiền lương không được trả trực tiếp cho người lao động; bị người khác giữ giấy tờ tùy thân; không được tự quyết định nghỉ việc hoặc chuyển chỗ làm; thường xuyên có người đưa đón, giám sát; xuất hiện khoản nợ bất thường hoặc bị chuyển qua nhiều cơ sở không rõ lý do là những dấu hiệu cần được kiểm tra, xác minh.

Xử phạt hành chính đến hàng trăm triệu đồng hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự

Ngày 15/7/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 283/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, có hiệu lực từ ngày 10/9/2026, thay thế Nghị định số 12/2022/NĐ-CP. Nghị định tiếp tục quy định chế tài cụ thể đối với các hành vi lừa gạt trong tuyển dụng, tuyển dụng nhằm bóc lột, cưỡng bức lao động, giữ giấy tờ của người lao động và sử dụng lao động chưa thành niên tại những nơi pháp luật cấm.

Đối với những hành vi liên quan đến tuyển dụng, môi giới, quản lý người lao động tại cơ sở karaoke, tùy tính chất, mức độ và hậu quả, cá nhân, tổ chức vi phạm có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Theo quy định hiện hành, người vi phạm sẽ bị xử phạt từ 50 triệu đồng đến 75 triệu đồng đối với hành vi lôi kéo, dụ dỗ, hứa hẹn, quảng cáo gian dối hoặc sử dụng thủ đoạn khác để lừa gạt người lao động hoặc tuyển dụng người lao động với mục đích bóc lột, cưỡng bức lao động nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

Người sử dụng lao động giữ bản chính giấy tờ tùy thân, văn bằng, chứng chỉ của người lao động hoặc buộc người lao động thực hiện biện pháp bảo đảm bằng tiền, tài sản để thực hiện hợp đồng lao động bị phạt từ 20 triệu đồng đến 25 triệu đồng; đồng thời phải trả lại giấy tờ, tiền hoặc tài sản đã giữ cùng khoản tiền lãi theo quy định.

Người vi phạm bị xử phạt từ 50 triệu đồng đến 75 triệu đồng đối với hành vi cưỡng bức lao động, ngược đãi người lao động nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc buộc người lao động thực hiện hợp đồng lao động để trả nợ cho người sử dụng lao động.

Sử dụng người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi làm việc tại phòng hát karaoke có thể bị phạt từ 50 triệu đồng đến 75 triệu đồng, nếu chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

Ở mức độ nghiêm trọng hơn, hành vi môi giới, tuyển mộ, vận chuyển, chứa chấp, chuyển giao hoặc tiếp nhận người có thể bị xử lý hình sự.