Thứ trưởng Bộ Giáo dục-Đào tạo tại hội thảo

Đề nghị trường sư phạm hình thành trung tâm xuất sắc về trí tuệ nhân tạo

Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Quân cho rằng việc đầu tiên là tái cấu trúc chương trình đào tạo theo hướng AI+, AIx. Theo Thứ trưởng, AI không nên được xem là một môn học riêng lẻ mà phải được tích hợp xuyên suốt toàn bộ chương trình đào tạo theo hướng liên ngành, xuyên ngành. Các trường cần thiết kế lại cấu trúc chương trình, chuẩn đầu ra và đưa công nghệ giáo dục trở thành một thành tố quan trọng, đồng thời vẫn giữ được bản sắc riêng của từng cơ sở đào tạo.

“Đổi mới phương pháp sư phạm và phương pháp giảng dạy. AI cần được tích hợp vào nhiều môn học, góp phần tạo ra các phương thức dạy học mới. Thứ trưởng dẫn ví dụ tại một trường học, học sinh sử dụng AI để thiết kế các sản phẩm học tập môn Lịch sử”- Ông Quân nêu quan điểm và nhấn mạnh AI sẽ làm thay đổi căn bản cách tổ chức dạy học. Thay vì những tiết học truyền thống, học liệu có thể được chia thành các video ngắn, tài liệu số và hệ thống bài tập tương tác để người học chủ động lựa chọn hình thức tiếp cận. AI cũng hỗ trợ theo dõi quá trình học tập, đánh giá mức độ tham gia, chấm bài tập và hướng dẫn người học theo từng bước.

Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đề nghị các trường sư phạm trong khuôn khổ chương trình mục tiêu quốc gia và định hướng xây dựng đại học tinh hoa, trường đại học xuất sắc, sẽ hình thành các trung tâm xuất sắc về trí tuệ nhân tạo trong giáo dục. Theo ông, các nghiên cứu về AI cần được triển khai ngay trong môi trường nhà trường để có thể thử nghiệm, hoàn thiện và nhân rộng. Bên cạnh đó là nhiều yêu cầu khác như hình thành dữ liệu giáo dục, thay đổi cách quản trị nhà trường…

Thứ trưởng Lê Quân đề nghị các trường sư phạm sớm xây dựng kế hoạch triển khai phù hợp với điều kiện thực tế của từng cơ sở đào tạo.

GS.TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, cho rằng trong bối cảnh AI tác động ngày càng mạnh mẽ đến giáo dục, phát triển năng lực AI cho nhà giáo là yêu cầu tất yếu nhằm nâng cao khả năng thích ứng và đổi mới nghề nghiệp. Năng lực AI cần được nhìn nhận như một thành phần của năng lực số và năng lực nghề nghiệp giáo viên, tập trung vào khả năng sử dụng AI hiệu quả, an toàn, sáng tạo và có trách nhiệm trong các hoạt động giáo dục. Việc tích hợp năng lực AI vào chuẩn đầu ra chương trình đào tạo sư phạm cần được thực hiện theo hướng mở rộng các năng lực hiện có, ưu tiên các lĩnh vực có mức độ tương thích cao như năng lực sư phạm, công nghệ giáo dục, đánh giá người học và phát triển chuyên môn.

Tham chiếu quốc tế để xây dựng khung năng lực AI cho giáo viên Việt Nam

Chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, PGS.TS Nguyễn Thu Thủy – Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế (Bộ GD&ĐT) cho rằng, Khung năng lực AI dành cho giáo viên do UNESCO công bố năm 2024 là tài liệu tham chiếu quốc tế toàn diện nhất hiện nay.

Khung xác định 15 năng lực thuộc 5 phương diện: tư duy lấy con người làm trung tâm, đạo đức AI, nền tảng và ứng dụng AI, sư phạm với AI, và AI phục vụ phát triển nghề nghiệp. Mỗi phương diện được phát triển theo 3 mức độ: tiếp nhận, đào sâu và sáng tạo.

Theo PGS.TS Nguyễn Thu Thủy, giá trị lớn nhất của khung không nằm ở số lượng năng lực, mà ở cách UNESCO đặt năng lực kỹ thuật dưới sự chi phối của quyền con người, quyền tự chủ nghề nghiệp của giáo viên, tính bền vững và trách nhiệm xã hội. Giáo viên không chỉ được coi là người dùng công cụ, mà còn là người đánh giá, đồng thiết kế và tham gia định hình cách AI được sử dụng trong giáo dục.

Trên cơ sở phân tích số liệu quốc tế, đối sánh Khung năng lực AI dành cho giáo viên của UNESCO và kinh nghiệm chính sách của OECD, Australia, Anh, Liên minh châu Âu và một số hệ thống giáo dục châu Á gồm Singapore, Hàn Quốc, Nhật Bản và Hồng Kông (Trung Quốc), PGS.TS Nguyễn Thu Thủy cho rằng có 5 khoảng trống chính sách của Việt Nam: khoảng trống về khái niệm, khoảng trống trong các chuẩn, khoảng trống trong chương trình đào tạo, bồi dưỡng, khoảng trống về đội ngũ thực hiện và khoảng trống về dữ liệu, bằng chứng.

Bà Nguyễn Thu Thủy đề xuất xây dựng khung năng lực AI nghề nghiệp của nhà giáo Việt Nam theo hướng lấy con người và phán đoán sư phạm làm trung tâm. Tiếp theo triển khai thí điểm có kiểm soát trước khi thể chế hóa, tích hợp năng lực AI xuyên suốt từ đào tạo ban đầu đến phát triển nghề nghiệp liên tục, thiết lập các yêu cầu tối thiểu đối với dữ liệu, an toàn, minh bạch và trách nhiệm của các sản phẩm AI sử dụng trong giáo dục.