Mới đây, một dòng trạng thái đầy thẳng thắn của một phụ huynh về việc nên bỏ hoạt động gói bánh chưng tại trường mầm non đã làm bùng nổ một cuộc tranh luận không hồi kết giữa hai luồng tư duy: Thực tế và Lý tưởng.

"Lít nhít mũi dãi lòng thòng thì thôi ạ!"

Cụ thể, vị phụ huynh này bày tỏ quan điểm cho rằng hoạt động gói bánh chưng ở trường hiện nay đang gây lãng phí và vất vả cho cả người lớn lẫn trẻ nhỏ. Phụ huynh này viết: "Chỗ em nay mưa rét, mà nhiều trường tổ chức gói bánh chưng, vừa tội các cô vừa tội các con... Bánh chưng gói ở trường, gói túm tó, luộc không canh lửa, thiếu thời gian, ăn nó chả ra gì. Giờ không thiếu thốn nữa, không ngon có đứa nào ăn đâu!".

Không chỉ dừng lại ở vấn đề chất lượng chiếc bánh, người này còn chỉ ra thực trạng "của một đồng công một nén": "Toàn bố mẹ, các cô lăn ra chuẩn bị lá, lạt, gạo, đỗ... muốn hết hơi luôn. Lớp nào bố mẹ dửng dưng là Hội phụ huynh gánh hết đến khổ". Quan điểm cốt lõi ở đây là: Nên để trẻ trải nghiệm khi đã đủ lớn để hiểu và tự làm, thay vì năm nào cũng "diễn" lại một kịch bản từ 2 tuổi đến lớp 12 trong khi trẻ còn quá nhỏ.

Dòng trạng thái như nói hộ nỗi lòng của không ít cha mẹ đang quay cuồng với công việc cuối năm, khiến cộng đồng mạng chia làm hai phe đối đầu gay gắt. Người đồng tình, nhưng cũng có người nói thẳng: "Nếu không thích thì chị dẫn con về, đâu ai bắt tham gia". 

Bài đăng gây tranh cãi

Khi "gốc rễ" bị đặt lên bàn cân với "hình thức"

Đỉnh điểm của cuộc tranh luận là bài viết phản bác đầy tâm huyết của một phụ huynh khác, người đứng dưới góc độ của một nhà giáo dục để nhìn nhận sự việc. Trái ngược với quan điểm "vất và lãng phí", người này cho rằng việc bỏ hoạt động này là đang tước đi cơ hội hình thành bản sắc của trẻ.

Vị phụ huynh này lập luận: "Một đứa trẻ "chưa biết gói" không phải là vô nghĩa. Các con không học để tạo ra một chiếc bánh hoàn hảo, mà học sự gắn kết, sự quan sát, sự tham gia vào đời sống xung quanh". Theo góc nhìn này, những "sợi rễ văn hóa" được hình thành từ chính mùi lá dong, hạt nếp và không khí quây quần, những thứ mà sau này dù đi đâu, trẻ cũng sẽ biết mình là ai và thuộc về đâu.

Sự phản bác này đánh trúng vào tâm lý của những người coi trọng giáo dục nhân văn: Trẻ em cần ký ức hơn là cần một chiếc bánh ngon. Một đứa trẻ có gốc rễ sẽ không bao giờ lạc lõng.

Tìm điểm chung giữa hai phía

Thực tế, cả hai vị phụ huynh đều có cái lý của mình. Một bên nhìn vào thực trạng tổ chức (vất vả, hình thức, lãng phí), một bên nhìn vào giá trị cốt lõi (ký ức, bản sắc, giáo dục). Nút thắt của vấn đề có lẽ không nằm ở việc "bỏ" hay "giữ" hoạt động gói bánh chưng, mà nằm ở câu hỏi: Làm thế nào cho đúng bản chất?

Nếu nhà trường tổ chức một cách nhẹ nhàng, không áp lực thành tích, không yêu cầu số lượng, chỉ đơn thuần là cho trẻ chạm tay vào không khí Tết, thì có lẽ sự vất vả sẽ giảm bớt. Ngược lại, nếu chỉ làm để "có hình ảnh đẹp" mà bắt phụ huynh, giáo viên gánh gồng giữa tiết trời mưa rét, thì ý nghĩa giáo dục cũng chẳng còn trọn vẹn.

Câu chuyện gói bánh chưng tại trường mầm non không đơn thuần là câu chuyện về một chiếc bánh. Đó là bài toán về sự thấu hiểu giữa nhà trường và gia đình. Giáo dục không nên là gánh nặng, nhưng cũng không nên vì ngại vất vả mà cắt đứt những sợi dây liên kết trẻ với văn hóa cội nguồn.