Chị Minh Anh (29 tuổi, Hà Nội) chia sẻ: "Đợt nghỉ Tết Dương lịch vừa rồi kéo dài 4 ngày, vợ chồng mình quyết định đưa bé Sóc (5 tuổi) về quê nội chơi trọn vẹn cả kỳ nghỉ để ông bà đỡ nhớ cháu. Chuyến đi lẽ ra rất vui vẻ và ấm áp nếu không có những màn 'tra hỏi' kém duyên từ họ hàng và hàng xóm sang chơi.

Vừa bước xuống xe chưa kịp cất đồ, một bác hàng xóm đã chạy sang véo má thằng bé rồi oang oang: "Ái chà, Sóc về đấy à! Thế Sóc thích ở quê nội hơn hay quê ngoại hơn? Quê nào sướng hơn?". Thằng bé 5 tuổi đang hớn hở bỗng khựng lại, ngước mắt nhìn bố mẹ cầu cứu. Mình đành cười trừ nói đỡ: "Cháu thích cả hai bác ạ", nhưng bác ấy vẫn chưa tha: "Gớm, phải có chỗ thích hơn chứ, nói nhỏ bác nghe xem nào, bác không mách bố đâu".

Đỉnh điểm là trong bữa cơm sum họp gia đình tối hôm đó. Một người chú họ, có lẽ do ngà ngà say, đã kéo tay con mình lại và hỏi câu hỏi "chí mạng" muôn thuở: "Thế cu cậu yêu bố hơn hay yêu mẹ hơn? Bố chiều hơn đúng không? Mẹ hay mắng thì yêu làm gì!".

Ảnh minh họa

Không khí đang vui vẻ bỗng chốc sượng trân. Con trai chị Minh Anh mặt đỏ bừng, ấp úng không nói nên lời. "Nhìn con co rúm người lại vì sợ làm phật lòng người lớn, sợ nói sai sẽ bị mắng, mình thực sự vừa thương con vừa giận tím người, chị Minh Anh tâm sự.

"Tại sao người lớn lại lấy sự bối rối của một đứa trẻ làm niềm vui? Tại sao lại bắt con trẻ phải cân đo đong đếm tình cảm ruột thịt trong khi chúng cần được dạy cách yêu thương tất cả mọi người? Mình đã phải xin phép đưa con ra ngoài đi dạo để "giải vây", nhưng sự khó chịu thì vẫn âm ỉ suốt cả kỳ nghỉ", bà mẹ này nói thêm,

Phụ huynh xử lý ra sao khi gặp những tình huống như này? 

Câu chuyện của chị Minh A. không hề cá biệt. Với người lớn, đó có thể chỉ là câu đùa "cho vui cửa vui nhà", nhưng với tâm lý non nớt của trẻ, đó là một áp lực vô hình cực lớn.

- Tại sao những câu hỏi này lại "Độc hại"?

• Gây cảm giác tội lỗi và bất an: Trẻ em rất nhạy cảm. Khi bị bắt buộc phải chọn "Bố hay Mẹ", "Nội hay Ngoại", trẻ sẽ cảm thấy nếu chọn người này thì sẽ phản bội người kia. Điều này tạo ra sự lo lắng, bất an không đáng có.

• Dạy trẻ nói dối: Để làm hài lòng người hỏi (hoặc để được nhận quà/lì xì), trẻ sẽ học cách quan sát thái độ người lớn và nói ra câu trả lời mà họ muốn nghe, thay vì cảm xúc thật.

• Chia rẽ tình cảm gia đình: Những câu so sánh vô tình gieo vào đầu trẻ tư tưởng so bì: "Bà nội cho nhiều kẹo hơn nên bà nội tốt hơn bà ngoại". Điều này làm lệch lạc giá trị yêu thương vô điều kiện của gia đình.

- Cha mẹ nên làm gì để "giải vây" cho con?

Thay vì im lặng hoặc tỏ thái độ gay gắt làm mất hòa khí ngày Tết, cha mẹ hãy trang bị sẵn những kỹ năng xử lý khéo léo sau đây:

Cách 1: "Đánh lạc hướng" bằng sự hài hước (Dành cho trẻ nhỏ): Khi họ hàng hỏi: "Yêu bố hơn hay mẹ hơn?"

• Mẹ đỡ lời: "Ôi bác hỏi khó thế! Ở nhà cháu yêu nhất là... siêu nhân/kem dâu đấy ạ. Bố mẹ chỉ xếp thứ nhì thôi!" -> Cách này vừa gây cười, vừa xóa tan bầu không khí căng thẳng, giúp con thoát khỏi thế bí.

Cách 2: Dạy con tư duy "Và" thay vì tư duy "Hoặc" (Giáo dục EQ): Hãy dạy con từ ở nhà rằng tình yêu không phải là chiếc bánh để chia phần.

• Mẫu câu dạy con: "Nếu ai hỏi con thích ai hơn, con cứ cười tươi và bảo: Con yêu cả hai bằng nhau nhưng theo cách khác nhau ạ. Bà nội thì hay kể chuyện, bà ngoại thì nấu ăn ngon. Ai con cũng mê tít!"

Cách 3: Thẳng thắn nhưng mềm mỏng (Khi người hỏi quá dai dẳng): Nếu đối phương vẫn cố tình ép trẻ trả lời, cha mẹ cần đứng ra bảo vệ con một cách lịch sự nhưng cương quyết.

• Mẫu câu: "Bác ơi, cháu nó còn nhỏ, bác hỏi thế cháu khó nghĩ tội nghiệp cháu. Nhà em dạy cháu phải hiếu thảo và yêu thương ông bà bố mẹ như nhau, không so sánh đâu ạ."

Kỳ nghỉ lễ là dịp để sum vầy và kết nối yêu thương. Đừng để những câu hỏi so sánh vô tình làm tổn thương tâm hồn trong trẻo của con trẻ. Và chính chúng ta - những người làm cha mẹ, hãy là "tấm khiên" vững chắc, giúp con gạt bỏ những tình huống khó xử này bằng sự tinh tế và thông minh.