Đi chợ mua cua, nhiều người có thói quen chỉ nhìn vào giá mỗi cân rồi chốt mua ngay. Thế nhưng, con số niêm yết đó chưa chắc đã phản ánh đúng trọng lượng thịt cua thực tế và chất lượng bên trong. Thực tế báo chí từng ghi nhận, mức chênh lệch giữa giá rao bán và giá trị thực nhận có thể lớn đến không ngờ.

VnExpress từng phản ánh trường hợp một phụ nữ mua hai con cua được cân tổng cộng 1kg với giá 200.000 đồng. Khi xem lại, chị phát hiện phần dây buộc chiếm 500 gram. Như vậy, số tiền đã thanh toán thực chất chỉ đổi lấy khoảng nửa kg cua.

Cua trước và sau khi tháo dây - Ảnh minh họa

Khác với cua đồng nhỏ chuyên dùng nấu canh hay làm riêu, các loại cua thịt và cua gạch kích thước lớn thường được bán nguyên con kèm dây buộc. Những chia sẻ trong bài viết này tập trung trực tiếp vào nhóm cua thịt, cua gạch có dây buộc, bất kể là sản phẩm nuôi trồng hay khai thác tự nhiên.

"Bao nhiêu tiền một cân" khác "một cân gồm những gì"

Câu hỏi quen thuộc "Cua bao nhiêu tiền một cân" thực ra mới chỉ làm rõ đơn giá mà người bán niêm yết. Muốn biết đúng giá trị thực nhận, người mua cần hỏi thêm về quy cách tính trọng lượng. Những yếu tố như dây buộc, bùn cát hay ngâm trong nước có bị tính chung vào cân nặng của cua hay không là điều cần được thống nhất rõ ràng trước khi đặt lên cân.

Xét về thực tế, dây buộc có tác dụng cố định càng cua để đảm bảo an toàn khi vận chuyển, hoàn toàn không đồng nghĩa với hành vi gian lận. Rắc rối chỉ phát sinh khi phần dây buộc quá dày và nặng nhưng khách hàng lại không hề hay biết, hoặc không đồng ý với cách tính này.

Để đảm bảo an toàn, người mua tuyệt đối không nên tự gỡ dây khi cua còn sống vì rất dễ bị kẹp tay. Thay vào đó, hãy chủ động đề nghị người bán đổi sang loại dây gọn nhẹ, thống nhất cách cân mà cả hai bên cùng chấp nhận và chú ý quan sát kỹ mặt cân trước khi trả tiền.

Cua "rẻ" hay "đắt" thực ra là gì?

Giá trị thực của một con cua không nằm ở con số niêm yết trên bảng giá, mà nằm ở khối lượng thịt thực nhận cùng chất lượng thực tế khi chế biến.

Nếu báo giá 450.000 đồng/kg cua tưởng chừng rất rẻ, nhưng nếu phần dây buộc và bùn đất bám theo chiếm tới 25% trọng lượng, người mua thực chất chỉ mang về khoảng 750 gram. Như vậy, chi phí thực tế cho mỗi cân đã vọt lên 600.000 đồng. Trái lại, nếu giá niêm yết 550.000 đồng/kg nhưng cân đủ trọng lượng và cua chắc thịt lại là lựa chọn kinh tế hơn nhiều.

Cua được xem là "rẻ": Là cua có mức giá hợp lý đi kèm tỷ lệ trọng lượng phụ (dây buộc, bùn đất...) thấp, thân vỏ cứng cáp, thịt chắc. Người mua nhận lại giá trị sử dụng tương xứng hoặc vượt trội so với số tiền đã bỏ ra.

Cua thực chất là "đắt": Là cua tuy báo giá thấp nhưng bị độn trọng lượng bằng dây buộc to dày, bùn đất bao bọc, hoặc cua bị óp, tích nước bên trong khiến phần thịt thu về rất ít. Cua giá cao hơn mặt bằng chung nhưng không tương xứng về độ tươi ngon hay tỉ lệ thịt cũng rơi vào nhóm này.

Mẹo chọn cua chuẩn ngon

Nếu định chế biến món hấp hay rang, người mua nên ưu tiên chọn cua thịt chắc; còn nếu muốn thưởng thức vị béo ngậy của gạch, cần hỏi rõ cua gạch và quan sát kỹ phần yếm. Cua đực sở hữu phần yếm hẹp hình tam giác, trong khi yếm cua cái rộng và tròn hơn hẳn.

Dù chọn loại nào, quan trọng nhất vẫn là những con còn tươi sống, chân càng hoạt động linh hoạt và lớp vỏ ngoài cứng cáp, dù các dấu hiệu cảm quan này chưa thể đảm bảo 100% lượng thịt hay gạch bên trong.

Nhiều người đi chợ vẫn giữ thói quen chọn cua chắc thịt dựa theo con nước hay ngày âm lịch. Sự thay đổi thủy triều và chu kỳ sinh học quả thực có liên quan đến hoạt động của cua, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc cứ đến đúng ngày là cua sẽ ngon. Một nghiên cứu công bố năm 2025 trên 40 cá thể cua bùn cho thấy, việc cua lột xác hoàn toàn không phụ thuộc vào ngày rằm hay mùng một như quan niệm dân gian.

Bởi vậy, giải pháp thực tế nhất cho người tiêu dùng là chủ động hỏi người bán về nguồn gốc, thời điểm nhập hàng trong ngày và trực tiếp kiểm tra độ chắc của cua trước khi đưa lên cân. Nếu nghi ngờ có sai lệch, người mua nên giữ nguyên phần hàng vừa cân, đề nghị kiểm tra lại, đồng thời phản ánh với ban quản lý chợ hoặc qua đường dây nóng niêm yết tại điểm bán.