Sinh năm 1974 tại huyện Thạch Thất (Hà Nội), bà Nguyễn Thị Lan sớm lựa chọn con đường gắn bó với nông nghiệp. Sau khi tốt nghiệp đại học, bà nhận học bổng sang Nhật Bản và bảo vệ thành công luận án tiến sĩ tại Đại học Miyazaki năm 2007, với hướng nghiên cứu về bệnh truyền nhiễm ở động vật.

Trở về nước, bà công tác tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam và dần trở thành một trong những chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực thú y, công nghệ sinh học thú y. Không dừng ở nghiên cứu hàn lâm, bà theo đuổi mô hình khoa học ứng dụng, đưa kết quả phòng thí nghiệm vào thực tế chăn nuôi.

GS.TS Nguyễn Thị Lan một trong những chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực thú y, công nghệ sinh học thú y. Ảnh: Kim Oanh

Trong số các công trình tiêu biểu có việc phát triển vắc xin phòng bệnh cho chó, bộ kit chẩn đoán nhanh virus PRRS ở lợn tác nhân gây thiệt hại lớn cho ngành chăn nuôi cùng nhiều quy trình chuẩn về chẩn đoán, điều trị bệnh truyền nhiễm ở gia cầm. Các sản phẩm này đã được chuyển giao, hỗ trợ người chăn nuôi giảm rủi ro dịch bệnh, nâng cao hiệu quả kinh tế.

Ở cương vị người đứng đầu Học viện, trường trọng điểm quốc gia về đào tạo và nghiên cứu nông nghiệp đặt tại Gia Lâm (Hà Nội) bà trực tiếp chỉ đạo hàng trăm đề tài, dự án liên quan đến giống cây trồng, vật nuôi, công nghệ sinh học, nông nghiệp công nghệ cao. Nhiều kết quả được chuyển giao về các huyện ngoại thành như Phú Xuyên, Ứng Hòa, Mỹ Đức, Chương Mỹ…, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng nông sản.

Trong các giai đoạn dịch bệnh gia súc, gia cầm diễn biến phức tạp, đội ngũ chuyên gia của Học viện tham gia tư vấn chuyên môn, hỗ trợ địa phương kiểm soát dịch, bảo đảm an toàn sinh học. Song song với đó, bà thúc đẩy phát triển mô hình nông nghiệp sinh thái, tuần hoàn, gắn sản xuất với bảo vệ môi trường phù hợp định hướng nông nghiệp xanh của Hà Nội.

Bà cũng nhiều lần nhấn mạnh vai trò của chuyển đổi số trong nông nghiệp, từ truy xuất nguồn gốc, quản lý sản xuất đến tiêu thụ nông sản và phát triển sản phẩm OCOP. Những định hướng này được đánh giá có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh Thủ đô đẩy mạnh xây dựng nông thôn mới nâng cao, kiểu mẫu.

Bên cạnh nghiên cứu, GS.TS Nguyễn Thị Lan được biết đến là giảng viên tâm huyết. Bà khuyến khích sinh viên tham gia nghiên cứu khoa học từ sớm, tạo môi trường học thuật gắn với thực tiễn sản xuất. Dưới sự hướng dẫn của bà, nhiều sinh viên đạt giải cao tại các cuộc thi khoa học kỹ thuật, từng bước hình thành các nhóm nghiên cứu trẻ trong lĩnh vực chăn nuôi thông minh, nông nghiệp hữu cơ, quản lý đất đai, chế biến thực phẩm.

Với những đóng góp nổi bật, năm 2018 bà trở thành nữ giáo sư trẻ nhất của ngành thú y và nông nghiệp Việt Nam được trao Giải thưởng Kovalevskaya giải thưởng dành cho các nhà khoa học nữ xuất sắc. Bà cũng được phong tặng danh hiệu Nhà giáo ưu tú vì thành tích trong đào tạo và nghiên cứu.

GS.TS Nguyễn Thị Lan có hai nhiệm kỳ liên tiếp là đại biểu Quốc hội khóa XIV và XV, hiện là Ủy viên Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội. Ảnh: ITN

 Không chỉ hoạt động trong lĩnh vực khoa học và giáo dục, bà còn có hai nhiệm kỳ liên tiếp là đại biểu Quốc hội khóa XIV và XV, hiện là Ủy viên Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội.

Trên nghị trường, các ý kiến của bà tập trung vào hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển nông nghiệp bền vững; bảo đảm sinh kế cho nông dân; thúc đẩy ứng dụng khoa học – công nghệ; nâng cao hiệu quả quản lý đất đai và bảo vệ môi trường nông thôn. Bà đề xuất xây dựng chính sách đồng bộ phát triển chuỗi giá trị nông sản từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ nhằm nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh.

Là đại biểu đơn vị bầu cử số 9 (gồm các xã Phú Xuyên, Phượng Dực, Chuyên Mỹ, Đại Xuyên, Mỹ Đức, Hồng Sơn, Phúc Sơn, Hương Sơn, Vân Đình, Ứng Thiên, Hòa Xá, Ứng Hòa), bà duy trì tiếp xúc cử tri định kỳ, theo dõi, đôn đốc giải quyết các vấn đề liên quan đến đất đai, môi trường, hạ tầng nông thôn và sản xuất nông nghiệp.

Trong chương trình hành động nếu tiếp tục được cử tri tín nhiệm, bà xác định ưu tiên xây dựng và giám sát chính sách về nông nghiệp, nông thôn, nông dân; hoàn thiện pháp luật đất đai, môi trường; thúc đẩy nông nghiệp sinh thái, tuần hoàn, công nghệ cao. Một trọng tâm được bà nhấn mạnh là lấy khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực phát triển nông nghiệp xanh, đa giá trị.

Từ thực tế sản xuất tại cụm bầu cử còn nhỏ lẻ, giá trị gia tăng chưa cao, bà kiến nghị cơ chế phát triển kinh tế nông thôn đa giá trị; thúc đẩy giống mới, công nghệ sinh học, chế biến sâu, bảo quản sau thu hoạch; mở rộng tín dụng, bảo hiểm nông nghiệp; phát triển du lịch sinh thái, làng nghề và sản phẩm OCOP gắn với truy xuất nguồn gốc, bảo đảm an toàn thực phẩm.

Ở cả ba vai trò nhà khoa học, nhà quản lý giáo dục và đại biểu Quốc hội, GS.TS Nguyễn Thị Lan lựa chọn một hướng đi xuyên suốt: đưa tri thức khoa học vào thực tiễn, góp phần xây dựng nền nông nghiệp Thủ đô và cả nước theo hướng xanh, bền vững và gia tăng giá trị.