Ảnh minh họa

Theo dự thảo, Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ, hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận. Với chức năng tài trợ, đặt hàng và hỗ trợ các nhiệm vụ khoa học – công nghệ, Quỹ được xác định là công cụ chính sách quan trọng nhằm thúc đẩy hệ sinh thái nghiên cứu, đổi mới sáng tạo của Việt Nam theo chuẩn mực quốc tế.

Mục tiêu xuyên suốt của Quỹ là hỗ trợ hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo thông qua các cơ chế tài trợ và đặt hàng nhiệm vụ. Không dừng ở việc cấp kinh phí, Quỹ hướng tới nâng cao năng lực nghiên cứu của cá nhân và tổ chức, góp phần hình thành đội ngũ nhân lực khoa học – công nghệ có chất lượng cao, đủ sức tham gia sâu vào chuỗi giá trị tri thức và công nghệ toàn cầu.

Trong định hướng này, dự thảo Nghị định nhấn mạnh việc tạo môi trường bình đẳng, minh bạch cho mọi nhà khoa học, đồng thời thiết kế cơ chế ưu tiên đối với nhà khoa học nữ trong quá trình xét chọn, tài trợ và hỗ trợ nâng cao năng lực. Đây được xem là bước đi cần thiết nhằm khắc phục những rào cản vô hình mà phụ nữ làm khoa học vẫn đang đối mặt, từ áp lực cân bằng công việc gia đình đến cơ hội tiếp cận nguồn lực nghiên cứu.

Theo dự thảo, Quỹ có chức năng tài trợ và đặt hàng thực hiện các chương trình, nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo quy định của pháp luật. Cùng với đó là các hoạt động hỗ trợ phát triển năng lực nghiên cứu, kết nối các tổ chức, cá nhân trong nước với mạng lưới tri thức quốc tế và các cơ chế hợp tác song phương, đa phương.

Đáng chú ý, Quỹ sẽ áp dụng các chuẩn mực quốc tế trong quản lý chất lượng nghiên cứu, bảo đảm liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp. Cách tiếp cận này không chỉ nâng cao uy tín của các kết quả nghiên cứu được tài trợ, mà còn tạo nền tảng để các nhà khoa học nữ tự tin tham gia và cạnh tranh bình đẳng trong các chương trình nghiên cứu quy mô lớn, có yếu tố quốc tế.

Dự thảo Nghị định quy định rõ các nguyên tắc hoạt động của Quỹ, trong đó nhấn mạnh tính công khai, minh bạch trong quản lý và công bố thông tin. Việc xét chọn tài trợ, đặt hàng nhiệm vụ khoa học – công nghệ được thực hiện trên cơ sở dân chủ, bình đẳng, tuân thủ đầy đủ quy định của cơ quan có thẩm quyền.

Đặc biệt, Quỹ định hướng khuyến khích các nghiên cứu mang tính tìm tòi, sáng tạo, phát hiện ý tưởng mới và chấp nhận rủi ro ở mức phù hợp. Đây là yếu tố có ý nghĩa quan trọng đối với các nhà khoa học nữ trẻ, những người thường gặp khó khăn khi theo đuổi các hướng nghiên cứu mới, liên ngành hoặc chưa có nhiều tiền lệ.

Một nguyên tắc khác được nhấn mạnh là tránh trùng lặp: các nhiệm vụ và hoạt động do Quỹ tài trợ không được chồng chéo với những nội dung đã hoặc đang sử dụng kinh phí nhà nước từ các nguồn khác, qua đó bảo đảm hiệu quả đầu tư và sử dụng nguồn lực công.

Về nhiệm vụ cụ thể, Quỹ có trách nhiệm tiếp nhận và quản lý các nguồn lực tài chính; tổ chức tài trợ, đặt hàng, hỗ trợ và đồng tài trợ các nhiệm vụ khoa học – công nghệ. Quỹ cũng thực hiện xét chọn, hỗ trợ các hoạt động nâng cao năng lực khoa học – công nghệ quốc gia, trong đó có các chương trình giai đoạn tiền khởi nghiệp nhằm phát hiện và nuôi dưỡng những nhóm nghiên cứu có công nghệ tiềm năng.

Một điểm đáng chú ý là Quỹ có nhiệm vụ tổ chức thực hiện vinh danh, khen thưởng các nhà khoa học tài năng, có thành tích nổi bật trong hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ.

Song song với đó, Quỹ sẽ vận hành Hệ thống quản lý trực tuyến nhiệm vụ khoa học – công nghệ, góp phần hiện đại hóa công tác quản lý nhà nước và tạo thuận lợi cho các nhà khoa học tiếp cận, theo dõi và thực hiện nhiệm vụ một cách minh bạch, hiệu quả.

Hiện Bộ Khoa học và Công nghệ đang lấy ý kiến rộng rãi đối với dự thảo Nghị định này trên Cổng Thông tin điện tử của Bộ. Việc hoàn thiện khung pháp lý cho Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia không chỉ là yêu cầu quản lý, mà còn được kỳ vọng mở ra thêm dư địa phát triển cho đội ngũ nhà khoa học nữ – lực lượng ngày càng đóng vai trò quan trọng trong tiến trình đổi mới sáng tạo của đất nước.