Hoàng Thanh Thúy, sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học, Trường Đại học Giáo dục - ĐHQGHN. Ảnh: UEd - ĐHQGHN.

Giữa những tranh luận ngày càng nhiều về việc học sinh nên sử dụng trí tuệ nhân tạo đến đâu, Hoàng Thanh Thúy tiếp cận câu chuyện này từ vị trí của một sinh viên Giáo dục Tiểu học. Câu hỏi của cô và các cộng sự không bắt đầu bằng việc AI có thể thay giáo viên làm được những gì, mà cụ thể hơn nhiều: trong một tiết Khoa học lớp 4, từng công cụ có thể được sử dụng ở khâu nào và giáo viên vẫn phải làm gì.

Thúy là tân cử nhân ngành Giáo dục Tiểu học, Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội. Tháng 7/2026, cô tốt nghiệp với điểm trung bình toàn khóa 3,79/4,0 và trở thành thủ khoa đầu ra khóa QH-2022 của trường. Trước cột mốc đó một năm, cô là đồng tác giả bài báo về ứng dụng AI trong dạy học chủ đề “Động vật và Thực vật” của môn Khoa học lớp 4, công bố trên Tạp chí Tâm lý - Giáo dục tháng 5/2025.

Mỗi công cụ đảm nhiệm một việc khác nhau

Công trình có ba tác giả gồm ThS. Nguyễn Văn Hưng, Hoàng Thanh Thúy và Đoàn Thị Diễm Quỳnh. Thay vì gom các công cụ AI vào một khái niệm chung, nhóm nghiên cứu phân tích cơ sở lý luận và đề xuất cách tích hợp ChatGPT, DALL·E và Quizizz AI vào những giai đoạn khác nhau của quá trình dạy học.

Cách đặt vấn đề này có ý nghĩa thực tế với giáo viên tiểu học. ChatGPT có thể hỗ trợ việc hình thành câu hỏi hoặc gợi ý nội dung; một công cụ tạo hình ảnh như DALL·E có thể bổ sung học liệu trực quan; Quizizz AI lại phù hợp hơn với việc xây dựng câu hỏi luyện tập và kiểm tra nhanh. Công cụ khác nhau thì chức năng trong tiết học cũng khác nhau, trong khi giáo viên vẫn là người lựa chọn, kiểm tra và quyết định nội dung nào phù hợp với mục tiêu bài học.

Nhóm chọn chủ đề “Động vật và Thực vật”, phần kiến thức cho phép sử dụng nhiều hình ảnh, tình huống và câu hỏi quan sát. AI vì thế được tiếp cận như một phương tiện bổ sung cho thiết kế bài học, không phải một phương pháp đứng độc lập bên ngoài hoạt động sư phạm.

Giới hạn của công trình cũng cần được nhìn đúng. Đây là nghiên cứu phân tích cơ sở lý luận và đề xuất quy trình tích hợp công cụ, chưa phải một thử nghiệm có nhóm học sinh đối chứng để đo mức tăng kết quả học tập. Vì vậy, từ công trình này chưa thể kết luận rằng dùng ChatGPT, DALL·E hay Quizizz AI sẽ giúp học sinh lớp 4 học tốt hơn, cũng chưa đủ căn cứ để khẳng định việc sử dụng các công cụ đó đã tạo ra hiệu quả cá nhân hóa trong lớp học.

Hoàng Thanh Thúy trong một hoạt động với trẻ em. Những trải nghiệm thực tế là một phần trong quá trình cô chuẩn bị cho nghề giáo viên tiểu học. Ảnh: VNU Media.

Khoảng cách ấy càng đáng chú ý trong năm học 2026-2027, khi nội dung giáo dục AI bắt đầu được triển khai rộng hơn trong trường phổ thông. Ở cấp tiểu học, yêu cầu đặt ra vẫn là cho học sinh tiếp cận những ứng dụng đơn giản, trực quan, phù hợp với lứa tuổi. Điều đó khiến câu hỏi “dùng AI ở đâu” trở nên thiết thực hơn câu hỏi “có dùng AI hay không”. Một công cụ có thể tạo nội dung rất nhanh nhưng sản phẩm tạo ra vẫn phải được kiểm tra về kiến thức, cách diễn đạt, mức độ phù hợp với trẻ và mục tiêu của từng bài học.

Với Hoàng Thanh Thúy, bài báo năm 2025 còn là lần cô đi sâu hơn vào cách thực hiện một nghiên cứu giáo dục. Quá trình đó buộc người học sư phạm không chỉ biết vận hành công cụ mà còn phải xác định công cụ ấy có vai trò nào trong một quy trình dạy học. Đây là sự khác biệt đáng kể giữa biết sử dụng AI và biết đặt AI vào một hoạt động giáo dục cụ thể.

Từ bản thiết kế đến một lớp học thật

Năm cuối đại học đem đến cho Thúy một trải nghiệm khác khi cô có ba tháng thực tập sư phạm tại trường tiểu học. Nếu nghiên cứu cho phép xây dựng một quy trình trên cơ sở lý luận, lớp học thực tế lại liên tục tạo ra những tình huống không nằm sẵn trong quy trình ấy.

Trong thời gian thực tập, Thúy trực tiếp tham gia giảng dạy và hỗ trợ công tác chủ nhiệm. Cô nhận ra cùng một nội dung nhưng học sinh có thể phản ứng khác nhau, tốc độ tiếp thu khác nhau và giáo viên phải điều chỉnh cách tổ chức bài học ngay trong quá trình dạy. Thúy từng chia sẻ rằng nghề giáo không chỉ đòi hỏi khả năng truyền đạt mà còn cần lắng nghe, kiên nhẫn và biết tạo động lực cho từng học sinh.

Trải nghiệm này bổ sung một lớp thực tế cho mối quan tâm về công nghệ của cô. Một bộ câu hỏi được AI tạo nhanh chưa chắc đã phù hợp với trình độ của cả lớp. Một hình ảnh sinh động cũng không tự động trở thành học liệu tốt nếu nó không phục vụ yêu cầu của bài học. Giáo viên vẫn phải biết học sinh đang cần gì, nội dung nào phải được giải thích thêm và khi nào nên bỏ một công cụ để chuyển sang cách dạy khác.

Hoàng Thanh Thúy phát biểu đại diện hơn 600 tân cử nhân tại lễ bế giảng và trao bằng năm 2026 của Trường Đại học Giáo dục. Ảnh: UEd Media.

Tháng 7/2026, Hoàng Thanh Thúy đại diện hơn 600 tân cử nhân phát biểu tại lễ bế giảng và trao bằng của Trường Đại học Giáo dục. Việc trở thành thủ khoa là một dấu mốc của bốn năm đại học, nhưng với hướng bài này, điểm đáng chú ý hơn nằm ở sự nối tiếp giữa nghiên cứu và nghề nghiệp mà cô đang lựa chọn.

Thúy muốn tiếp tục theo nghề giáo viên tiểu học, đồng thời quan tâm đến đổi mới phương pháp và ứng dụng công nghệ trong giảng dạy. Những gì cô cùng các cộng sự đề xuất về AI hiện mới là một bước nghiên cứu ban đầu. Phần khó hơn sẽ nằm ở thực tế nghề nghiệp, khi mỗi lựa chọn công nghệ phải được cân nhắc cùng độ tuổi học sinh, nội dung môn học và điều kiện của từng lớp.

Với người giáo viên trẻ, biết thêm một công cụ chưa chắc đã đồng nghĩa với có thêm một phương pháp tốt. Giá trị của công nghệ chỉ xuất hiện khi người dạy biết vì sao cần dùng nó, dùng vào việc gì và lúc nào không nên dùng. Câu hỏi Hoàng Thanh Thúy từng tham gia xử lý trong một chủ đề Khoa học lớp 4 vì thế cũng là câu hỏi cô sẽ còn gặp lại khi bước vào nghề.