Học sinh với các dự án học tập gắn với thực tiễn, có tính hướng nghiệp

 Trải nghiệm và làm thực tập sinh 

Ở trường phổ thông liên cấp Olympia (Hà Nội), giáo dục hướng nghiệp được triển khai theo lộ trình khác nhau với từng cấp học, từ lớp 9 đến lớp 12.

Lộ trình này gồm: Mảng giáo dục hướng nghiệp (tìm hiểu bản thân, sở thích, hình dung ban đầu về nghề nghiệp) được lồng ghép trong các môn học, trong các tiết sinh hoạt lớp, các workshop. Mảng tư vấn 1-1 và tư vấn nhóm. Mảng trải nghiệm gồm các sự kiện để học sinh tiếp xúc, trao đổi trực tiếp với người trong các nghề, tham gia các buổi phỏng vấn công việc giả định, “nhập vai” vào các tình huống công việc giả định và có các đợt đến các cơ quan, doanh nghiệp, đơn vị sản xuất. Đó là cách giúp học sinh được “nhúng” vào môi trường nghề nghiệp thực sự, giúp các con hình thành quan điểm cá nhân về nghề, từ đó tự định hướng nghề nghiệp cho mình. 

Theo Thiên Trang, cán bộ của phòng Tư vấn du học đại học và hướng nghiệp của trường này thì trước các hoạt động trải nghiệm, học sinh đều được hướng dẫn, định hướng các thông tin cần tìm hiểu. Sau trải nghiệm học sinh phải có phản hồi bằng phiếu cho giáo viên về những gì mình thu hoạch được và được giáo viên định hướng tiếp.

Học sinh lớp 12 của trường này bắt buộc phải trải qua một kỳ thực tập trong hè, tối thiểu 44 tiếng. Các em có thể chủ động đi tìm nơi thực tập hoặc nhà trường thông qua các đối tác, cựu học sinh giới thiệu, kết nối. Học sinh tham gia vào các công việc cụ thể ở nơi thực tập. Kết thúc đợt thực tập, các em phải viết báo cáo, có xác nhận của nơi thực tập. Nhiều học sinh lớp 12 chia sẻ kỳ thực tập mang lại nhiều điều ý nghĩa. Các em được đến các môi trường làm việc khác nhau, làm việc như nhân viên chính thức với các công việc cụ thể. Cũng chịu áp lực hoàn thành nhiệm vụ, đảm bảo tiến độ, được tham dự các cuộc họp chuyên môn, sự kiện, thậm chí cùng các nhân viên chính thức đi gặp gỡ đối tác... Các em không chỉ học hỏi được về chuyên môn và vận dụng năng lực sở trường của mình vào công việc chuyên môn mà còn có các trải nghiệm về thực hiện nề nếp, quy định của môi trường làm việc, chịu những va đập khác nhau trong ứng xử với mọi người, ứng xử với nhiều tình huống công việc.

Theo cô Thiên Trang, có những học sinh sau kỳ thực tập có thêm quyết tâm theo đuổi nghề mình dự định lựa chọn. Nhưng cũng có những em, sau kỳ thực tập hoặc các lần trải nghiệm về nghề lại nhận ra mình không phù hợp, cần thay đổi. Phòng tư vấn hướng nghiêp của trường phối hợp với giáo viên chủ nhiệm, đồng hành cùng học sinh trong suốt lộ trình. Các em sẽ được tư vấn theo nhóm, tư vấn 1-1 tùy theo nhu cầu. Việc cung cấp thông tin về ngành nghề, nơi đào tạo, kế hoạch học tập, đăng ký dự tuyển… là khâu cuối của hành trình hướng nghiệp khi các em đã có những trải nghiệm được tích lũy từ nhiều hình thức.

Gắn với nghề truyền thống địa phương

Vận dụng kiến thức môn học với các dự án thực hành, trải nghiệm liên quan tới nghề truyền thống hay nguồn tài nguyên sẵn có của địa phương là một hướng khác được nhiều địa phương thực hiện như Ninh Bình, Phú Thọ, Tuyên Quang, Lào Cai…

Theo cô Mai Chi, cán bộ phòng giáo dục phổ thông (sở GD-ĐT Ninh Bình) thì nhiều trường tại Ninh Bình đã tích hợp việc hướng nghiệp vào nội dung các môn học, trong đó có nội dung giáo dục địa phương. Lớp học được mở ra ở cả các cơ sở sản xuất, doanh nghiệp, làng nghề truyền thống. Học sinh không chỉ được tìm hiểu về nghề và sản phẩm truyền thống của địa phương mà qua thực tế trải nghiệm các em có những hình dung về nhiều lĩnh vực công việc rộng lớn hơn như kinh tế, du lịch, môi trường, truyền thông…Các em có thể lựa chọn theo nghề truyền thống tại địa phương nhưng cũng có thể lựa chọn học đại học với những ngành đào tạo khác bắt đầu từ chính trải nghiệm.

Tương tự, ở Lào Cai, Tuyên Quang nhiều trường tổ chức các tiết học tại các nông trường trồng chè, trồng cam, học qua các dự án phát triển du lịch.

Ở Lào Cai, Điện Biên, hình thức lớp học kết nối khá phổ biến. Với ứng dụng công nghệ thông tin, giáo viên nơi này và nơi khác có thể kết nối để học sinh nhiều lớp cùng tham gia học tập trong một tiết học và tương tác trên nền tảng trực tuyến. Cũng với cách này, giáo viên kết nối giữa học sinh với các chuyên gia, nhà khoa học, người làm việc ở các lĩnh vực khác nhau để cho học sinh nghe chia sẻ về câu chuyện nghề nghiệp, học sinh được “đi thăm quan” các phòng thí nghiệm, nhà máy, nông trại…qua sự kết nối trực tuyến. Đây là một cách để học sinh có những hình dung đầu tiên, nhen nhóm mong muốn “trở thành ai đó” trong tương lai. Việc hướng nghiệp như thế này không chỉ thực hiện riêng ở tiết học trải nghiệm mà lồng ghép ở nhiều môn học và đã đưa xuống triển khai cả ở bậc tiểu học.

Kỳ tiếp: Hướng nghiệp với công nghệ