Hài hoà không chỉ từ khẩu vị

 “Có thực mới vực được đạo”- câu đúc kết của ông bà ta ngày xưa đã cho thấy tầm quan trọng của ẩm thực trong đời sống xã hội. Cho đến nay, điều này vẫn giữ nguyên giá trị, tuy nhiên  ẩm thực hiện đại không còn dừng lại ở việc “ăn ngon, no bụng”, mà còn được nhìn nhận như một phần của khoa học dinh dưỡng. Từ cách lựa chọn nguyên liệu đến phương pháp chế biến, tất cả đều có sự ảnh hướng không nhỏ đến sức khoẻ của gia đình.

Thạc sĩ-Nghệ nhân ẩm thực Nguyễn Hồ Tiếu Anh hướng dẫn chế biến món ăn ngon và lành từ nông sản Việt. Ảnh: NVCC

 Thạc sĩ-Nghệ nhân ẩm thực Nguyễn Hồ Tiếu Anh nhìn nhận, ngày nay mọi người rất quan tâm đến dinh dưỡng, trong đó việc chọn nguyên liệu dinh dưỡng chiếm 60% và 40% còn lại thuộc về khâu chế biến để có một bữa cơm ngon và lành cho gia đình.

Triết lý nấu ăn của người Việt xưa rất quan tâm đến sự cân bằng và hài hoà. Một món ăn ngon không chỉ hài hoà về tính nóng-lạnh, mà còn phải cân bằng “âm-dương”. Nhìn từ góc độ khoa học, đây chính là sự phối hợp giữa các nhóm thực phẩm nhằm giúp cơ thể dễ tiêu hóa và hấp thụ hơn. Chẳng hạn với  các món chiên, xào mang tính “nóng” thường được  chọn ăn kèm với rau sống, dưa chua mang tính “mát” để giảm cảm giác ngấy và hỗ trợ hệ tiêu hóa.

Bên cạnh đó, việc sử dụng gia vị của các đầu bếp Việt cũng theo những nguyên tắc độc đáo, kết hợp hương vị của tự nhiên và tính năng để tạo ra những món ăn ngon và bổ dưỡng. Gừng, tỏi, sả hay nghệ không chỉ tạo hương vị mà còn có đặc tính kháng khuẩn, hỗ trợ tiêu hóa. Việc thêm vài lát gừng vào món cá hay dùng nghệ trong món kho không chỉ để “dậy mùi” mà còn giúp giảm mùi tanh, đồng thời tăng lợi ích cho sức khỏe. Đặc biệt các món chấm , sốt cũng vô cùng phong phú. Từ nước tương, nước mắm, chao, mắm,..khi có sự kết hợp sẽ hoà quyện gia vị ngon miệng

Nghệ nhân Nguyễn Hồ Tiếu Anh và mẹ- Nghệ nhân Hồ Đắc Thiếu Anh giới thiệu tập sách nấu ăn dinh dưỡng lành mạnh

Nhiều chuyên gia dinh dưỡng cũng nhấn mạnh đến việc lựa chọn nguyên liệu phù hợp với độ tuổi của các thành viên gia đình: người lớn tuổi, trung niên hay trẻ em là rất quan trọng. Với người lớn tuổi ưu tiên rau xanh, đồ luộc, cá ,..với trẻ em có thể tăng cường thịt heo, bò, gà..để tăng lượng đạm giúp phát triển thể chất.Thực phẩm tươi, theo mùa không chỉ ngon hơn mà còn giữ được hàm lượng dinh dưỡng cao được xem là lựa chọn hàng đầu.  Đây cũng là nguyên tắc được khoa học hiện đại khuyến khích: ăn thực phẩm ít qua chế biến, gần với trạng thái tự nhiên nhất.

 “Gia nhiệt” và “ Vòng tròn vị”-Bí quyết ngon và bổ dưỡng 

Theo thạc sĩ Nguyễn Hồ Tiếu Anh, dưới góc nhìn khoa học dinh dưỡng, món ăn ngon nằm ở giá trị sức khỏe được đánh giá bằng sự cân bằng dưỡng chất và nguồn nguyên liệu an toàn. Khi biết lựa chọn thực phẩm đúng cách, tạo nên bữa ăn hấp dẫn sẽ góp phần bảo vệ thể chất, tinh thần và chất lượng cuộc sống.

Những nguyên liệu tươi sạch theo mùa giàu dinh dưỡng có nguồn gốc rõ ràng chính là yếu tố cốt lõi giúp món ăn trở nên “ngon và lành”. Ẩm thực khoa học hướng con người đến thói quen ăn uống cân bằng ưu tiên rau xanh, ngũ cốc tự nhiên, thực phẩm ít qua chế biến và tối ưu phương pháp nấu để giữ trọn vitamin và khoáng chất. Trong góc nhìn dinh dưỡng hiện đại, kỹ thuật chế biến đóng vai trò quan trọng trong việc bảo toàn dưỡng chất tự nhiên của thực phẩm. Việc ưu tiên hấp, luộc, áp chảo nhẹ, hạn chế chiên ngập dầu hay sử dụng nhiều gia vị công nghiệp sẽ giúp món ăn giữ được hương vị nguyên bản và tốt cho sức khỏe.

Triết lý nấu ăn của người Việt rất quan tâm đến sự cân bằng và hài hoà dinh dưỡng

Việc lựa chọn nguyên liệu tươi sạch, theo mùa và có nguồn gốc rõ ràng cũng là yếu tố cốt lõi tạo nên những bữa ăn “ngon lành an toàn”. Việt Nam được thiên nhiên ưu đãi với nguồn nông sản phong phú, đa dạng các loại rau xanh thảo mộc và gia vị bản địa giàu giá trị dinh dưỡng, nhiều loại rau quen thuộc trong bữa cơm Việt là kho thuốc quý tự nhiên góp phần cân bằng sức khỏe. Rau má thanh nhiệt, tía tô hỗ trợ hô hấp, gừng giúp làm ấm cơ thể, nghệ giàu hoạt chất chống oxy hóa, hay các loại rau xanh đậm chứa nhiều vitamin, khoáng chất và chất xơ cần thiết cho cơ thể. Việc kết hợp đa dạng rau xanh trong thực đơn hằng ngày chính là yếu tố cốt lõi của chế độ ăn uống khoa học.

Tuy nhiên, vấn đề nằm ở tỷ lệ và cách chế biến. Để có bí quyết ngon và lành cho bữa ăn gia đình hiện đại, theo góc nhìn khoa học dinh dưỡng, đầu bếp cần nắm vững các nguyên tắc về “gia nhiệt” và “vòng tròn vị”. Nấu ăn không chỉ là kỹ năng mà còn là quá trình kiểm soát nhiệt độ và thời gian – hai yếu tố quyết định chất lượng món ăn. Việc kiểm soát nhiệt độ không chỉ giúp món ăn hấp dẫn hơn mà còn hạn chế việc hình thành các hợp chất không có lợi cho sức khỏe khi thực phẩm bị cháy hoặc nấu quá lâu.

100 món muối chế biến phong phú của bếp Việt

Các đầu bếp chuyên nghiệp cũng thường ưu tiên phương pháp hấp, áp chảo nhanh hoặc nướng ở nhiệt độ ổn định để giữ nguyên hương vị tự nhiên. Đây không chỉ là bí quyết nghề bếp mà còn là cách tiếp cận khoa học nhằm bảo toàn giá trị dinh dưỡng trong thực phẩm.

Bên cạnh đó, việc nắm vững cách tạo hương vị các món ăn theo văn hoá từng miền với các vị: chua , cay, mặn, ngọt theo đúng vòng tròn của vị, cũng là một bí quyết đặc biệt cho các món ăn thêm đậm đà.

Hai nghệ nhân Hồ Đắc Thiếu Anh và Nguyễn Hồ Tiếu Anh xác lập kỷ lục Việt Nam với 100 món muối đặc sắc

Trong bối cảnh hiện đại, khi xu hướng ăn uống lành mạnh ngày càng được quan tâm, việc nâng tầm ẩm thực Việt bắt đầu từ nhận thức về nguyên liệu sạch, phương pháp chế biến khoa học và sự trân trọng nông sản quê hương. Từ góc nhìn chuyên môn, kỳ vọng khơi dậy cảm hứng để thế hệ trẻ biết lựa chọn thực phẩm cùng chung tay gìn giữ, phát huy di sản ẩm thực Việt trong nhịp sống hiện đại, hiểu về ẩm thực truyền thống với các giá trị quý báu của nông sản Việt.

Văn hóa ẩm thực không chỉ hiện diện trên bàn ăn mà còn là cách con người trao gửi yêu thương, kết nối cộng đồng và nuôi dưỡng những giá trị nhân văn. Từ việc lựa chọn nguyên liệu sạch, ưu tiên rau xanh và thực phẩm tự nhiên đến kỹ thuật chế biến lành mạnh, tất cả đều thể hiện trách nhiệm của người nấu đối với sức khỏe người thưởng thức và môi trường sống bền vững