Vào mùa hè, nhiều người thường có thói quen đặt quạt ngay đầu giường, để luồng gió thổi thẳng vào mặt, cổ hoặc ngực nhằm nhanh chóng dễ ngủ. Một số người khác lại chọn đặt quạt ở cuối giường, hướng về phía chân vì cho rằng cách này “đỡ hại” hơn.

Thực tế, theo các khuyến cáo y tế, vấn đề không đơn giản là quạt hướng vào đầu hay chân. Điều quan trọng hơn là không để luồng gió mạnh, lạnh, cố định thổi trực tiếp vào cơ thể trong thời gian dài, nhất là khi đang ngủ.

Không nên để quạt thổi thẳng vào đầu, mặt và gáy

Trong các vị trí trên cơ thể, vùng đầu, mặt và gáy là những khu vực được nhiều chuyên gia khuyến cáo cần tránh để gió lạnh thổi trực tiếp khi ngủ.

Bệnh viện Bạch Mai từng khuyến cáo, vào mùa nóng, khi đi ngủ không nên bật quạt hoặc điều hòa để gió lạnh thổi trực tiếp vào mặt hoặc sau gáy. Các bác sĩ của bệnh viện này cũng lưu ý cần tránh để luồng gió lạnh thổi thẳng vào mặt, đầu, gáy, nhất là khi cơ thể vừa trải qua thay đổi nhiệt độ đột ngột.

Điều này cho thấy thói quen đặt quạt ở đầu giường rồi để gió thổi thẳng vào mặt, đầu hoặc sau gáy không phải là lựa chọn tốt. Khi ngủ, cơ thể ở trạng thái nghỉ ngơi, khả năng phản ứng với lạnh hoặc luồng gió liên tục cũng kém hơn so với lúc thức. Nếu nằm trong tư thế này nhiều giờ, người dùng có thể thức dậy với cảm giác khô mũi họng, đau cổ vai gáy hoặc khó chịu ở mắt.

Một số nguồn y tế nước ngoài cũng đưa ra khuyến cáo tương tự về việc tránh luồng không khí thổi trực tiếp vào vùng mặt. Mayo Clinic khuyên người bị khô mắt không nên để luồng không khí từ quạt, điều hòa, máy sưởi hoặc máy sấy tóc thổi trực tiếp vào mắt. Cleveland Clinic cũng dẫn lời bác sĩ Michael Benninger cho rằng nên đặt quạt hướng ra xa người; quạt vẫn giúp lưu thông không khí và tạo tiếng ồn nền dễ ngủ, nhưng giảm tác động trực tiếp lên họng, mũi, mặt.

Hướng quạt vào chân có phải là tốt nhất?

So với việc để quạt thổi vào đầu, mặt hoặc gáy, đặt quạt ở cuối giường, hướng về phía chân thường được xem là lựa chọn hợp lý hơn. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là cứ để quạt thổi mạnh vào chân suốt đêm là tốt.

VTV Sức khỏe từng dẫn ý kiến Tiến sĩ Len Horovitz, bác sĩ chuyên khoa phổi tại Bệnh viện Lenox Hill ở New York, cho biết nếu bật quạt khi ngủ, cách tốt nhất là để quạt ở cuối chân giường, cách cơ thể khoảng 3–4m và nên để chế độ đảo gió. Chuyên gia này cũng lưu ý, nếu để quạt thẳng vào người khi ngủ, gió có thể làm bay hơi ẩm từ miệng và đường mũi, gây khô hệ hô hấp; quạt cũng có thể thổi theo bụi, gây bất lợi cho người bị dị ứng.

Nếu phải chọn giữa đầu và chân, hướng về phía chân hoặc đặt quạt cuối giường sẽ ít bất lợi hơn so với thổi vào đầu, mặt, gáy. Nhưng cách dùng đúng nhất vẫn là để gió nhẹ, có đảo chiều, không thổi cố định vào một điểm trên cơ thể suốt nhiều giờ.

Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế cũng từng khuyến cáo trong mùa nắng nóng: không để nhiệt độ điều hòa quá thấp, không để gió quạt thổi trực tiếp gần vào người. Khuyến cáo này không tách riêng đầu hay chân, nhưng nhấn mạnh nguyên tắc quan trọng nhất là tránh luồng gió trực tiếp, quá gần và kéo dài.

Sleep Foundation cũng cho biết ngủ với quạt nhìn chung khá an toàn với đa số người, nhưng có thể gây bất lợi với người bị dị ứng hoặc nhạy cảm với tiếng ồn. Quạt có thể làm bụi, phấn hoa và các dị nguyên lưu chuyển trong phòng, khiến người có cơ địa dị ứng dễ khó chịu hơn.

Cách đặt quạt khi ngủ để vừa mát vừa hạn chế ảnh hưởng sức khỏe

Thay vì đặt quạt sát đầu giường, người dùng nên đặt quạt ở cuối giường, lệch sang một bên hoặc hướng vào khoảng trống trong phòng để tạo luồng gió lưu thông. Nếu phòng không quá bí, có thể hướng quạt vào tường hoặc trần để gió phản xạ nhẹ, giúp không khí chuyển động mà không “đánh” thẳng vào mặt, cổ, ngực hay bụng.

Khi ngủ, nên ưu tiên mức gió nhẹ hoặc trung bình, bật chế độ quay/đảo gió. Cách này giúp luồng gió phân tán đều hơn, tránh tập trung lâu vào một vùng cơ thể. Với người già, trẻ nhỏ, người đang mệt, người có bệnh hô hấp, viêm mũi dị ứng hoặc dễ đau cổ vai gáy, càng cần tránh nằm ngay trước luồng gió mạnh.