Gần đây, virus Hanta được quan tâm sau khi ghi nhận nhiều ca mắc và tử vong tại một số quốc gia. Dù chưa phổ biến tại Việt Nam, đây vẫn là tác nhân gây bệnh nguy hiểm mà người dân cần hiểu rõ để chủ động phòng tránh.

Trả lời trên báo Người lao động, PGS-TS Trần Đắc Phu cho biết, virus Hanta là bệnh lây truyền từ động vật sang người, chủ yếu liên quan các loài gặm nhấm như chuột. Người nhiễm virus có thể mắc bệnh do tiếp xúc với nước tiểu, phân, nước bọt của chuột hoặc hít phải bụi chứa virus trong môi trường có chất thải của chuột.

Theo thông báo từ Bộ Y tế, ngay sau khi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) báo cáo chùm ca bệnh nghiêm trọng trên một tàu du lịch ở Nam Đại Tây Dương. Hồi đầu tháng 5, con tàu xuất phát từ Argentina chở 147 hành khách bùng phát 7 ca viêm hô hấp cấp, trong đó hai người dương tính với Hanta và 5 trường hợp nghi ngờ. Dịch bệnh cướp đi sinh mạng 3 người và đẩy một bệnh nhân vào nguy kịch. Nhà chức trách chưa ghi nhận công dân Việt Nam tham gia chuyến hải trình này.

Theo các tài liệu Y văn, Hanta là chủng virus cực kỳ nguy hiểm họ virus RNA có khả năng tồn tại khá lâu trong môi trường, đặc biệt trong phân, nước tiểu và nước bọt của các loài gặm nhấm nhiễm bệnh như chuột. Chúng xâm nhập vào cơ thể người thông qua vết cắn hoặc khi chúng ta vô tình hít phải không khí chứa bụi phân, nước tiểu và nước bọt chuột mang bệnh. Thói quen quét dọn nhà cửa, kho bãi dạng khô hay dùng máy hút bụi rất dễ làm mầm bệnh khuếch tán vào không gian. 

Diễn tiến "thần tốc", dễ nhầm lẫn với bệnh cúm và gây nguy hiểm đến tính mạng

Khác với nhiều loại bệnh truyền nhiễm có thời gian ủ bệnh và phát tác chậm, virus Hanta được các chuyên gia đánh giá là đặc biệt nguy hiểm bởi tốc độ tấn công hệ nội tạng.

Các chuyên gia truyền nhiễm cho biết, một trong những khó khăn lớn nhất của bệnh do virus Hanta là triệu chứng giai đoạn đầu khá giống cảm cúm thông thường.

Theo đó, sau khi nhiễm virus Hanta từ 1-8 tuần, người bệnh có thể xuất hiện các biểu hiện như:

Sốt cao đột ngột: Thường kèm theo ớn lạnh.

Đau mỏi cơ bắp: Đau nhiều ở các vùng cơ lớn như đùi, lưng, vai.

Mệt mỏi toàn thân: Kiệt sức, đau đầu, chóng mặt.

Triệu chứng tiêu hóa: Một số người có thể bị buồn nôn, nôn, tiêu chảy hoặc đau bụng.

Nhiều người chủ quan cho rằng đó chỉ là cảm lạnh hoặc cúm thông thường nên không đi khám sớm. Sau vài ngày, bệnh có thể chuyển nặng nhanh chóng với các triệu chứng nguy hiểm như: Ho khan; khó thở tăng dần; tức ngực; thở nhanh; tụt huyết áp; suy hô hấp cấp.

Một số trường hợp khác có biểu hiện tổn thương thận như: Tiểu ít; phù; tăng huyết áp; tiểu máu; suy thận cấp.

Các chuyên gia cảnh báo, nếu người bệnh có tiền sử tiếp xúc môi trường nhiều chuột và xuất hiện sốt kèm khó thở hoặc suy thận, cần nghĩ đến nguy cơ nhiễm virus Hanta để được chẩn đoán sớm.

Virus Hanta nguy hiểm thế nào?

Virus Hanta có thể gây ra 2 hội chứng nguy hiểm chính:

Hội chứng phổi do Hantavirus (HPS)

Đây là thể bệnh nặng thường gặp tại châu Mỹ. Người bệnh có thể suy hô hấp cấp rất nhanh do phổi bị tổn thương nặng. Tỷ lệ tử vong của hội chứng này khá cao nếu không được điều trị tích cực.

Hội chứng sốt xuất huyết kèm suy thận (HFRS)

Thể bệnh này thường gặp ở châu Á và châu Âu. Virus gây tổn thương mạch máu và thận, dẫn đến xuất huyết, tụt huyết áp, suy thận cấp.

Người bệnh nặng có thể phải lọc máu và hồi sức tích cực.

Hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho virus Hanta. Việc điều trị chủ yếu là hỗ trợ hô hấp, tuần hoàn và xử trí biến chứng.

Do đó, phát hiện sớm đóng vai trò đặc biệt quan trọng giúp giảm nguy cơ tử vong.

Cách phân biệt Virus Hanta với các bệnh truyền nhiễm khác

Các chuyên gia y tế lưu ý rằng việc nhầm lẫn giữa virus Hanta với cúm hoặc sốt xuất huyết Dengue là rất phổ biến. Tuy nhiên, có những "chìa khóa" quan trọng để nhận diện:

So với cúm thông thường: Cúm thường kèm theo viêm họng, sổ mũi rõ rệt. Trong khi đó, nhiễm virus Hanta thường gây đau cơ dữ dội (đặc biệt là vùng đùi, lưng, hông) và không có biểu hiện viêm họng điển hình.

So với sốt xuất huyết Dengue: Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở dấu hiệu xuất huyết và tình trạng thận. Người nhiễm virus Hanta thường bị phù mặt, phù chân và tiểu ít (dấu hiệu suy thận) sớm hơn. Ngoài ra, tình trạng suy hô hấp ở bệnh nhân Hanta diễn ra kịch liệt và nhanh hơn nhiều so với sốt xuất huyết thông thường.

5 dấu hiệu nhận diện đặc trưng:

- Sốt cao đột ngột, đau mỏi cơ nhiều.

- Sau vài ngày xuất hiện tình trạng thiểu niệu (tiểu ít).

- Phù nề vùng mặt hoặc chân.

- Không có viêm họng điển hình hay xuất huyết dưới da rõ rệt ở giai đoạn đầu.

- Có tiền sử tiếp xúc với chuột, chất thải của chuột hoặc làm việc ở môi trường bụi bặm lâu ngày (kho bãi, đồng ruộng).

Khuyến cáo từ ngành Y tế

Bộ Y tế đã đưa ra cảnh báo khẩn về nguy cơ lây nhiễm loại virus này từ các loài động vật gặm nhấm. Bệnh có thời gian ủ bệnh từ 2 đến 4 tuần, thậm chí lên đến 8 tuần, khiến nhiều người quên mất yếu tố dịch tễ khi đi khám.

Để phòng bệnh, người dân cần chú ý:

- Khai báo chi tiết: Khi đi khám, cần báo ngay với bác sĩ nếu từng làm việc tại nơi có nhiều chuột. Việc này giúp rút ngắn đáng kể thời gian chẩn đoán và điều trị.

- Vệ sinh triệt để: Diệt chuột, đậy kín thức ăn, gom rác hàng ngày và bít các lỗ hổng quanh nhà để ngăn chặn nguồn lây.

Không tự điều trị: Tuyệt đối không chủ quan mua thuốc uống tại nhà khi các triệu chứng giống cúm nhưng có dấu hiệu khó thở hoặc phù nề.

Việc phát hiện sớm và nhận diện đúng bệnh đóng vai trò quyết định để ngăn ngừa biến chứng suy thận, suy hô hấp và tử vong.