Chile ghi nhận 39 ca mắc, 13 trường hợp tử vong do virus Hanta

Từ đầu năm đến nay, Chile ghi nhận ít nhất 39 ca mắc và 13 trường hợp tử vong do Hantavirus, tương ứng tỷ lệ tử vong là 33%, tăng mạnh so với năm ngoái, theo số liệu Bộ Y tế.

Các ca nhiễm được ghi nhận tại 9 trên tổng số 16 vùng của cả nước, tập trung chủ yếu ở khu vực miền Trung và miền Nam gồm: Metropolitana (vùng thủ đô), O'Higgins, Maule, Ñuble, Bío Bío, La Araucanía, Los Ríos, Los Lagos và Aysén.

Các hành khách trên tàu du lịch MV Hondius được phun khử khuẩn ngay tại bãi đỗ của sân bay Tenerife South - Ảnh: Reuters

Hãng thông tấn EFE dẫn số liệu từ Bộ Y tế cho hay năm 2025, Chile ghi nhận 44 ca mắc và 8 ca tử vong, với tỷ lệ tử vong là 18%. Các dữ liệu dịch tễ học công cộng cho thấy trong giai đoạn 5 năm từ 2020 đến 2024, mỗi năm nước này có từ 30 đến 70 ca nhiễm, với tỷ lệ tử vong trung bình trong giai đoạn này là 26%.

Bộ Y tế Chile nhận định: "Tỷ lệ tử vong tăng cao trong năm nay có thể liên quan đến tình trạng sức khỏe riêng của từng bệnh nhân và tính thời điểm trong việc chẩn đoán. Điều này càng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đi khám bác sĩ ngay khi xuất hiện bất kỳ triệu chứng nghi ngờ nào".

Biến thể Andes, một trong những chủng nguy hiểm nhất có khả năng lây truyền từ người sang người, hiện chiếm ưu thế tại Chile và Argentina. Đây cũng là khu vực khởi hành của tàu du lịch MV Hondius vào ngày 1/4 vừa qua, nơi vừa ghi nhận một đợt bùng phát Hantavirus khiến 8 người nhiễm, trong đó có 3 ca tử vong.

Đường lây truyền đáng sợ của virus Hanta

Virus Hanta là một nhóm virus lây từ động vật sang người, “trú ngụ” tự nhiên trong các loài gặm nhấm như chuột và có thể âm thầm truyền sang con người khi tiếp xúc với môi trường bị nhiễm. Thuộc họ Hantaviridae trong bộ Bunyavirales, mỗi chủng Hantavirus thường gắn với một loài vật chủ riêng, nơi chúng tồn tại nhưng gần như không gây biểu hiện rõ rệt.

Theo thống kê từ WHO, tính đến tuần dịch tễ thứ 47 năm 2025, khu vực châu Mỹ ghi nhận 229 ca mắc, trong đó có 59 ca tử vong, tỷ lệ tử vong lên đến 25,7%. Tại châu Âu, năm 2023 có 1.885 ca nhiễm, tương đương 0,4 ca trên 100.000 dân. Riêng Đông Á, đặc biệt là Trung Quốc và Hàn Quốc, mỗi năm vẫn ghi nhận hàng nghìn ca sốt xuất huyết do Hantavirus kèm hội chứng thận.

Các loài gặm nhấm như chuột đồng, chuột cổ vàng là ổ chứa tự nhiên của virus Hanta

Theo Bác sỹ Trần Huỳnh Tấn, Quản lý Y khoa VNVC, các loài gặm nhấm như chuột đồng, chuột cổ vàng là ổ chứa tự nhiên của virus Hanta. Virus có thể tồn tại và lưu hành trong quần thể chuột mà không gây triệu chứng rõ ràng. Sự bùng phát ở người thường liên quan đến sự gia tăng số lượng chuột theo mùa hoặc theo điều kiện môi trường thuận lợi, chẳng hạn những năm mùa màng bội thu khiến nguồn thức ăn dồi dào, làm quần thể gặm nhấm phát triển mạnh.

Khi mật độ chuột tăng cao, tỷ lệ nhiễm virus trong đàn cũng có thể tăng theo. Sau khi nhiễm, chuột bắt đầu thải virus ra môi trường sau vài ngày và có thể kéo dài trong nhiều tuần, làm tăng nguy cơ lây nhiễm cho con người, đặc biệt tại khu dân cư hoặc nơi sinh hoạt của người dân.

Virus Hanta lây sang người chủ yếu qua đường hô hấp khi hít phải bụi hoặc khí dung chứa virus từ nước tiểu, phân hoặc nước bọt của chuột nhiễm bệnh. Ngoài ra, người cũng có thể bị lây khi tiếp xúc trực tiếp với chuột hoặc các bề mặt bị nhiễm rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng. Một số trường hợp hiếm hơn có thể do bị chuột cắn.

Các hoạt động như dọn dẹp kho chứa, nhà kho kín, làm nông nghiệp, lâm nghiệp hoặc sinh sống trong khu vực có nhiều chuột đều làm tăng nguy cơ phơi nhiễm.

Khả năng lây truyền từ người sang người nhìn chung rất hiếm, chỉ ghi nhận với một số chủng như virus Andes tại châu Mỹ và thường xảy ra khi có tiếp xúc gần gũi, kéo dài, đặc biệt trong giai đoạn đầu của bệnh.

Vì sao virus Andes đặc biệt nguy hiểm trong nhóm Hantavirus?

TS.BS Lê Xuân Luật, BVĐK Tâm Anh cho biết, virus Andes là một biến thể thuộc nhóm Hantavirus, được ghi nhận có khả năng lây truyền từ người sang người khi tiếp xúc gần, khác với phần lớn chủng Hantavirus chủ yếu lây từ động vật gặm nhấm sang người. Virus này có thể gây hội chứng phổi do Hantavirus với nguy cơ diễn tiến nhanh sang suy hô hấp nặng nếu không được phát hiện và theo dõi kịp thời.

TS.BS Lê Xuân Luật, BVĐK Tâm Anh

Theo thông tin hiện nay, Andes tiếp tục được giới chuyên môn theo dõi chặt chẽ sau khi WHO ghi nhận chùm ca nhiễm liên quan tàu du lịch MV Hondius. Các ca bệnh xuất hiện trong môi trường sinh hoạt tập trung cho thấy nguy cơ lây nhiễm khi tiếp xúc gần kéo dài, đồng thời đặt ra yêu cầu tăng cường giám sát dịch tễ và kiểm soát lây nhiễm theo khuyến cáo y khoa.

"Một trong những yếu tố khiến Andes được giới chuyên môn theo dõi chặt chẽ là tốc độ diễn tiến bệnh nhanh và tỷ lệ tử vong cao. Sau giai đoạn đầu với các triệu chứng giống cúm như sốt, đau cơ, mệt mỏi, người bệnh có thể nhanh chóng chuyển sang phù phổi cấp, suy hô hấp, sốc tim và suy đa cơ quan.

Các nghiên cứu cho thấy Andes viruss có thể tồn tại với tải lượng cao trong dịch tiết của người bệnh, làm tăng nguy cơ lây truyền khi tiếp xúc gần trong thời gian dài hoặc không gian kín. Đây là điểm khác biệt quan trọng khiến chủng virus này được đánh giá có nguy cơ dịch tễ cao hơn nhiều chủng khác", bác sĩ Luật nhấn mạnh.

Triệu chứng nhiễm virus Andes

Triệu chứng nhiễm thường tiến triển nhanh theo từng giai đoạn, các dấu hiệu thường gặp:

- Giai đoạn sớm: Người bệnh thường xuất hiện sốt, đau cơ, mệt mỏi, đau đầu hoặc cảm giác kiệt sức toàn thân. Một số trường hợp có thể kèm buồn nôn, đau bụng hoặc khó chịu đường tiêu hóa nhẹ, dễ nhầm lẫn với các bệnh nhiễm virus thông thường.

- Giai đoạn tiến triển nặng: Sau vài ngày, Andes có thể gây tổn thương phổi và tim mạch với các biểu hiện như ho, khó thở tăng nhanh, tụt oxy máu, tức ngực hoặc rối loạn ý thức. Đây là giai đoạn bệnh có nguy cơ diễn tiến nặng rất nhanh.

- Dấu hiệu cảnh báo nguy kịch: Người bệnh có thể xuất hiện suy hô hấp cấp, tụt huyết áp, sốc tuần hoàn và suy đa cơ quan, cần được hồi sức tích cực ngay lập tức để duy trì chức năng sống.

Theo TS.BS Lê Xuân Luật, người có nguy cơ phơi nhiễm Virus Andes hoặc xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ cần được thăm khám sớm do bệnh có thể nhanh chóng tiến triển thành suy hô hấp nặng.