PGS.TS Nguyễn Kim Sơn, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương trao Huân chương Lao động Hạng Ba cho Khoa Văn học. Ảnh: Khoa Ngữ Văn

Từ những ngày đầu thành lập năm 1956, Khoa Ngữ văn - Đại học Tổng hợp Hà Nội đã gắn bó với quá trình phát triển của giáo dục đại học và đời sống học thuật Việt Nam. Đến năm 1996, Khoa Văn học được thành lập trực thuộc Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, tiếp nối nền tảng truyền thống, đảm nhiệm nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và nghiên cứu khoa học.

PGS.TS Nguyễn Thu Hiền, Trưởng khoa Văn học. Ảnh: Mỹ Hà (Dân Trí)

Trình bày diễn văn tại buổi lễ, PGS.TS. Nguyễn Thu Hiền, Trưởng khoa Văn học, nhấn mạnh những đóng góp của các thế hệ cán bộ, giảng viên và người học trong suốt chặng đường phát triển. Từ mái trường này, nhiều nhà giáo, nhà nghiên cứu, nhà văn, nhà báo, nhà quản lý văn hóa và những người làm việc trong lĩnh vực xuất bản, truyền thông, văn hóa nghệ thuật đã trưởng thành.

Trong số những cựu sinh viên tiêu biểu có cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, sinh viên khóa 8 (1963-1967), cùng nhiều nhà thơ, nhà văn. Các thế hệ cựu sinh viên đã có những đóng góp trên nhiều lĩnh vực chính trị, xã hội, khoa học, văn hóa và giáo dục.

Bên cạnh công tác đào tạo, Khoa còn có vai trò quan trọng trong xây dựng nền tảng tri thức cho các ngành Văn học, Hán Nôm và Nghệ thuật học tại Việt Nam. Nhiều nhà giáo, nhà khoa học đầu ngành đã tham gia biên soạn giáo trình, chuyên khảo và thực hiện các công trình nghiên cứu có giá trị, góp phần phát triển khoa học xã hội và nhân văn.

Hiện Khoa duy trì đào tạo ba ngành gồm: Văn học; Hán Nôm; Lý luận, lịch sử và phê bình điện ảnh, truyền hình. Quy mô đào tạo có hơn 800 sinh viên chính quy, 100 sinh viên các chương trình vừa làm vừa học và ngắn hạn, khoảng 100 học viên cao học và 20 nghiên cứu sinh. Hoạt động nghiên cứu khoa học tiếp tục được chú trọng, gắn với việc phát huy thế mạnh chuyên môn và mở rộng các hướng tiếp cận liên ngành.

Những thành quả trong đào tạo và nghiên cứu được ghi nhận qua nhiều phần thưởng. Khoa từng nhận Huân chương Lao động hạng Ba năm 1995 và Huân chương Lao động hạng Nhì năm 2001. Ba bộ môn Lý luận văn học, Văn học hiện đại Việt Nam, Văn học dân gian - trung đại Việt Nam được nhận Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ.

Nhiều nhà giáo, nhà khoa học gắn bó với Khoa cũng được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước, Huân chương Độc lập, Huân chương Lao động cùng các danh hiệu Nhà giáo Nhân dân, Nhà giáo Ưu tú.

PGS.TS Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn. Ảnh: Mỹ Hà (Dân Trí)

Đánh giá những đóng góp của Khoa Văn học, PGS.TS. Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, chỉ ra ba giá trị nổi bật được hình thành qua nhiều thế hệ.

Trước hết là thành quả đào tạo đội ngũ trí thức, nhà giáo, nhà nghiên cứu và những người hoạt động trong các lĩnh vực chính trị, xã hội, văn hóa, giáo dục, báo chí, xuất bản, truyền thông và nghệ thuật. Những đóng góp của cựu sinh viên trên nhiều cương vị là minh chứng cho chất lượng đào tạo cũng như sức lan tỏa của truyền thống Văn khoa Tổng hợp.

Thứ hai, Khoa duy trì định hướng nghiên cứu khoa học cơ bản, xây dựng những nền tảng tri thức có giá trị lâu dài. Theo Hiệu trưởng Hoàng Anh Tuấn, trong bối cảnh các xu hướng ứng dụng và công nghệ phát triển mạnh, nghiên cứu những vấn đề nền tảng của văn học, văn bản, ngôn ngữ và di sản văn hóa vẫn giữ vai trò quan trọng đối với khoa học xã hội và nhân văn.

Giá trị thứ ba là cộng đồng học thuật có bản sắc, được kết nối qua nhiều thế hệ nhà giáo, nhà khoa học và người học bằng tri thức, tình thầy trò và các giá trị văn hóa tinh thần. Tinh thần hào hoa, cá tính, tận hiến của các thế hệ Văn khoa Tổng hợp đã tạo nên nét riêng của đơn vị.

Từ những nền tảng đó, PGS.TS. Hoàng Anh Tuấn đề nghị Khoa tập trung vào ba định hướng phát triển trong bối cảnh công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và các phương tiện truyền thông mới đang làm thay đổi môi trường học thuật.

Một là củng cố nền tảng chuyên môn, tiếp tục phát huy thế mạnh đào tạo và nghiên cứu văn học cơ bản, Hán Nôm. Trong đó, cần chú trọng chiều sâu tri thức, tư duy lý luận, năng lực nghiên cứu độc lập và xây dựng đội ngũ kế cận.

Hai là tăng cường kết nối liên ngành giữa văn học với điện ảnh, nghệ thuật, văn hóa và truyền thông. Đối với điện ảnh và nghệ thuật đại chúng, cần kết hợp nền tảng lý luận, lịch sử, phê bình với thực tiễn sáng tạo và công nghiệp văn hóa.

Ba là mở rộng hội nhập học thuật thông qua phát triển các nhóm nghiên cứu có thế mạnh, tăng cường công bố quốc tế, hợp tác nghiên cứu và đào tạo với các cơ sở học thuật uy tín. Đặc biệt, Khoa cần khai thác lợi thế của Hán Nôm trong nghiên cứu, phiên dịch và giới thiệu di sản văn hiến Việt Nam ra khu vực và thế giới.

Về phía Nhà trường, PGS.TS. Hoàng Anh Tuấn khẳng định sẽ tiếp tục đầu tư cho các lĩnh vực khoa học cơ bản, tạo điều kiện phát triển đội ngũ, nâng cao chất lượng cơ sở vật chất, học liệu và hạ tầng nghiên cứu. Nhà trường cũng khuyến khích hình thành các nhóm nghiên cứu, thúc đẩy hợp tác quốc tế và triển khai sáng kiến đổi mới trong đào tạo.

Hiệu trưởng bày tỏ tin tưởng Khoa Văn học tiếp tục giữ vai trò là trung tâm đào tạo, nghiên cứu có uy tín trong các lĩnh vực văn học, Hán Nôm và nghệ thuật, đóng góp thiết thực cho sự phát triển của khoa học xã hội và nhân văn Việt Nam.

PGS.TS Nguyễn Kim Sơn, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương trao Huân chương Lao động Hạng Ba cho Khoa Văn học. Ảnh: Vân Khánh

Tại lễ kỷ niệm, Khoa Văn học được trao Huân chương Lao động hạng Ba. Nhân dịp này, tập thể Khoa và 4 cá nhân thuộc đơn vị cũng nhận Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Chương trình còn có những chia sẻ của các thế hệ sinh viên, cựu sinh viên về thầy cô, bạn bè và quãng thời gian học tập tại Khoa. Nhiều người bày tỏ niềm tự hào khi được trưởng thành trong môi trường học thuật giàu truyền thống, nơi tình yêu văn chương và các giá trị nhân văn được bồi đắp.

Dịp này, Khoa Văn học cũng trao học bổng cho các sinh viên tiêu biểu. Ảnh: Vân Khánh