Một bài đăng về mẹo này đạt gần 100.000 lượt thích và hơn 113.000 lượt chia sẻ chỉ trong vài ngày.

Ý tưởng bắt đầu từ một dòng trạng thái trên X, khi một người dùng nhìn bản đồ nhiệt khu vực Chicago và thốt lên rằng nó chẳng khác gì một tấm bản đồ về giai cấp và sự giàu có. Ngay sau đó, người khác chỉ ra công dụng hiển nhiên tiếp theo: dùng chính bản đồ đó làm gợi ý chọn nơi để sống.

Bản đồ nhiệt Strava thực chất là gì

Strava ra đời năm 2009 như một mạng xã hội cho người tập thể thao, cho phép ghi lại và chia sẻ lộ trình chạy bộ, đạp xe, đi bộ. Bản đồ nhiệt toàn cầu của ứng dụng gộp hàng triệu hoạt động đã ghi nhận thành những vệt sáng trải khắp đường phố, công viên và ven sông, dựa trên dữ liệu GPS đã ẩn danh trong khoảng một năm gần nhất.

Logic của mẹo này khá đơn giản. Nếu một khu vực có nhiều người chạy bộ, đi bộ hay đạp xe, nhiều khả năng nơi đó có những điều kiện khiến không gian sống dễ chịu hơn: công viên, làn đường cho xe đạp, phố đi bộ, lối chạy ven mặt nước, và một cộng đồng năng động.

Cách làm này không mới, các tập đoàn lớn đã dùng từ lâu

Việc đọc dữ liệu hành vi để đoán chất lượng một khu vực vốn không xa lạ. Các chuỗi như Starbucks và McDonald's từ lâu đã nghiên cứu kỹ lưu lượng người qua lại, cơ cấu dân cư, khả năng tiếp cận đường sá và tốc độ tăng trưởng của khu vực trước khi quyết định mở cửa hàng mới. Điểm khác biệt là giờ đây một người bình thường cũng có thể tiếp cận một lớp dữ liệu tương tự, hoàn toàn miễn phí.

Thậm chí đã có nhà đầu tư bất động sản chia sẻ họ dùng bản đồ nhiệt Strava như bước sàng lọc đầu tiên khi tìm mua chung cư ở thành phố lạ, vì đôi khi bản đồ cho thấy một khu vực có người chạy bộ mỗi sáng dù thống kê điều tra dân số vẫn ghi nhận đây là khu thu nhập thấp, một dấu hiệu cho thấy khu đó có thể đang chuyển mình nhanh hơn số liệu chính thức kịp cập nhật.

Cơ sở khoa học, và cả những giới hạn cần biết

Mối liên hệ này có cơ sở nghiên cứu thật. Một nghiên cứu năm 2022 của Elizabeth Delmelle đăng trên tạp chí Transactions in GIS, khi so sánh mật độ lộ trình chạy bộ ghi trên Strava với mật độ giấy phép cải tạo nhà ở tại hạt Mecklenburg, bang Bắc Carolina, đã tìm thấy mối quan hệ không gian rõ rệt giữa khu vực có nhiều người chạy bộ và khu vực đang được đầu tư, nâng cấp nhà cửa.

Nhưng đây là chỗ cần thận trọng. Bản thân Strava khẳng định bản đồ nhiệt chỉ là góc nhìn tổng quát về các tuyến đường, không phải dữ liệu chính xác về một khu vực cụ thể. Quan trọng hơn, bản đồ chỉ phản ánh nơi một nhóm người nhất định lựa chọn vận động, chứ không tự nó nói lên một khu có an toàn, giàu có hay đáng sống hay không.

Có một câu nói đùa quen thuộc trong giới chạy bộ, rằng nếu không đăng lên Strava thì coi như chưa chạy. Áp vào chuyện chọn nơi ở, câu đùa đó trở nên hơi gợn. Một khu không sáng đèn trên bản đồ không có nghĩa là không ai đi bộ, chạy bộ hay sống vui vẻ ở đó. Nó chỉ có nghĩa là ít người ở đó ghi lại hoạt động của mình lên ứng dụng. Người dùng Strava thường thiên về nhóm trẻ, có thu nhập khá và quen dùng thiết bị theo dõi thể thao, nên bản đồ vô tình phản ánh chính sự phân bố đó thay vì toàn bộ đời sống thật của một thành phố.

Một lớp dữ liệu hữu ích, nhưng không nên là lớp duy nhất

Sức hấp dẫn của mẹo này nằm ở chỗ nó bổ sung một góc nhìn mà các dữ liệu quen thuộc như thu nhập, tỷ lệ tội phạm hay chỉ số đi bộ chưa cho thấy, đó là nơi con người thực sự chọn để vận động mỗi ngày. Với người sắp chuyển tới một thành phố lạ, đây là một lớp thông tin đáng tham khảo và gần như không tốn công.

Nhưng cũng như mọi loại dữ liệu, nó chỉ nên là một mảnh ghép. Bản đồ nhiệt giỏi nhất trong việc gợi ý một danh sách ngắn những khu vực đáng tìm hiểu kỹ hơn, chứ không thay thế được việc tự mình tới tận nơi, đi bộ vài vòng và cảm nhận. Dữ liệu có thể chỉ cho bạn nơi nhiều người chạy qua, nhưng chưa chắc đã chỉ đúng nơi bạn sẽ thấy mình thuộc về.