Nhắc đến Lê Hồng Thủy Tiên, người ta hay nghĩ đến những danh xưng mà truyền thông hay gọi như "mẹ chồng Hà Tăng", hay phu nhân của "vua hàng hiệu" Johnathan Hạnh Nguyễn. Không sai, nhưng cũng chưa đủ. 

Bởi trong suốt hơn 15 năm qua, bà đang điều hành một đế chế hàng hiệu 500 triệu USD, đàm phán trực tiếp với Rolex, Burberry, Cartier, và xây dựng tổ chức mà chính chồng bà phải thừa nhận: "Lúc đầu tôi chưa tin lắm." Đây là câu chuyện của người phụ nữ đó.

Khi Johnathan Hạnh Nguyễn giao quyền điều hành IPPG cho vợ, giới kinh doanh chia làm hai luồng phản ứng. Một bên cho rằng đây là cách người chồng trao tặng đế chế cho phu nhân. Bên còn lại nhìn vào con số: Dưới tay bà, tập đoàn tăng từ 3 thương hiệu lên hơn 138 thương hiệu, từ một công ty lên 35 công ty thành viên với 25.000 nhân viên. Câu hỏi thực sự không phải ai trao cho ai, mà bà đã làm gì với thứ được trao.

Điểm xuất phát: Không phải từ vạch đích

Lê Hồng Thủy Tiên sinh năm 1970 tại Hà Nội, mồ côi cha từ năm 5 tuổi. Mẹ bà là giáo viên, một mình nuôi sáu con. Không có vốn liếng, không có quan hệ. Bà tự kiếm tiền học phí bằng nghề gia sư tiếng Anh ngay từ khi còn là sinh viên.

Điều này đáng nhắc không phải để thêm màu sắc cảm động vào tiểu sử, mà vì nó giải thích cho một thói quen quan sát thấy rõ ở bà sau này: Không ỷ lại, học thực sự, và biết tự định vị trong từng môi trường bà bước vào.

Bà bước vào điện ảnh như một diễn viên không được đào tạo và rời đi đúng lúc, trước khi danh tiếng kịp xói mòn. Vai Phương trong Vị Đắng Tình Yêu (1993) giúp bộ phim đoạt Bông Sen Vàng và lập kỷ lục doanh thu phòng vé thập niên đó. Nhưng bà không bám vào ánh đèn sân khấu. Lý do bà đưa ra, không tìm được kịch bản ưng ý, và tự biết mình là "tay ngang", phản ánh một tư duy hiếm gặp: Nhận ra giới hạn của bản thân trước khi người khác nhận ra hộ.

Sau điện ảnh, bà trở thành tiếp viên hàng không cho Vietnam Airlines. Không phải bước lùi, đây là giai đoạn bà đi qua Paris, Berlin, Sydney và lần đầu tiên chứng kiến trực tiếp hệ sinh thái bán lẻ hàng hiệu châu Âu vận hành như thế nào. Những chuyến bay đó cũng là nơi bà gặp Johnathan Hạnh Nguyễn.

Năm 1995, sau khi kết hôn, bà bắt đầu bằng vị trí Tổng giám đốc siêu thị Miền Đông, diện tích hơn 10.000 m², 24.000 mặt hàng. Không bằng MBA, không kinh nghiệm quản lý trước đó. Bà tự học vận hành bán lẻ từ thực tế.

Ông Johnathan từng chia sẻ với báo Đầu Tư: "Lúc đầu, tôi chưa tin lắm, vẫn đứng sau, vẫn giám sát, điều hành. Nhưng sau 3 năm tôi đã nhận ra, người phụ nữ năng động hơn chúng tôi. Đàn ông như tôi nhiều khi nóng tính, quyết định có lúc nóng vội chứ đàn bà họ suy nghĩ điềm đạm, ra quyết định cũng rất nhanh chứ không cà rề cà rà. Tôi chỉ so sánh giữa tôi và bà Thủy Tiên, thì thấy tính mềm mại của người phụ nữ dễ giải quyết công việc hơn đàn ông."

Cách khen của ông mang hơi hướng thế hệ cũ, lý giải năng lực vợ qua lăng kính giới, nhưng nội dung thực chất xác nhận điều quan trọng hơn: ông giao thật, và ba năm là đủ để ông không còn "đứng sau giám sát" nữa.

Từ Ferragamo, Bally đến Rolex, Cartier: Doanh nhân thực thụ

Khi chính thức tiếp nhận ghế CEO khoảng đầu thập niên 2010, nhiệm vụ đầu tiên là đàm phán hợp đồng phân phối độc quyền với Burberry, Bally và Ferragamo. Các thương hiệu hạng sang châu Âu không dễ ký với bất kỳ ai chỉ vì người đó là vợ của đại gia. Phải qua năm vòng đàm phán, IPPG mới chốt được. Đó là tín hiệu đầu tiên cho thấy bà không chỉ ngồi quản lý nội bộ mà còn đủ sức ra sân quốc tế.

Mảng tạo nên tên tuổi của bà trên thương trường quốc tế là thời trang và hàng hiệu, vận hành qua hai công ty thành viên chủ lực của IPPG.

DAFC (Thời trang và Mỹ phẩm Duy Anh), thành lập năm 2005, phụ trách phân khúc luxury. Khởi đầu chỉ với Salvatore Ferragamo và Bally, DAFC dần đàm phán được quyền phân phối độc quyền cho hàng loạt thương hiệu đỉnh: Rolex, Bulgari, Cartier, Burberry, Versace, Dolce & Gabbana, Montblanc. Tiên Nguyễn, con gái bà, hiện là Tổng giám đốc DAFC.

ACFC (Thời trang và Mỹ phẩm Âu Châu) phụ trách phân khúc premium và trung cao cấp, Nike, Calvin Klein, Tommy Hilfiger, Polo Ralph Lauren, Levi's, Gap, Mango, Swarovski và hơn 25 thương hiệu khác, với hơn 250 cửa hàng phủ khắp các trung tâm thương mại lớn. Louis Nguyễn phụ trách mảng này.

Ngoài quy mô kinh doanh, có một số dấu ấn khó phủ nhận. 70% vị trí quản lý trung cấp tại IPPG là phụ nữ, con số bất thường trong ngành bán lẻ hàng hiệu vốn do các tập đoàn gia đình truyền thống phương Tây chi phối. Năm 2017, vợ chồng bà là đại diện Việt Nam duy nhất lọt vào danh sách 500 nhân vật quyền lực thời trang thế giới của Business of Fashion, tạp chí trade media nghiêm túc của ngành, không phải giải thưởng danh dự trong nước.

Người mẹ vừa mạnh mẽ vừa mềm mại trong gia đình

Khi kết hôn với Johnathan Hạnh Nguyễn, bà Thủy Tiên bước vào một gia đình đã có sẵn 6 người con từ cuộc hôn nhân trước với bà Cristina Serrano, người Philippines, cháu họ của cựu Đệ nhất phu nhân Imelda Marcos. Đó không phải xuất phát điểm đơn giản cho bất kỳ người phụ nữ nào.

Bà sinh thêm hai người con chung với ông Johnathan: Tiên Nguyễn (1996) và Hiếu Nguyễn (1998). Trong khi đó, ba con trai từ đời vợ trước, Louis, Phillip và Henry, đều ở Việt Nam, làm việc trong tập đoàn. Đây là cấu trúc gia đình không đơn giản: hai nhánh con, hai người mẹ khác nhau, một mái nhà kinh doanh chung.

Bà Thủy Tiên không công khai dùng mạng xã hội. Hình ảnh của bà với tư cách người mẹ phần lớn lọt ra qua tài khoản của con cái, đặc biệt là Tiên Nguyễn, người gọi mẹ là "chị mẹ" trên Instagram. Sự kín tiếng này không phải ngẫu nhiên: Trong một gia đình đông thành viên, hai đời vợ, phức tạp về quan hệ, giữ im lặng là một lựa chọn khôn ngoan.

Điều bà truyền lại cho con rõ ràng nhất là bài học bà học được từ chính người mẹ của mình: Không dựa vào ai, làm việc thật, tự chứng minh. Cả Tiên Nguyễn lẫn Hiếu Nguyễn đều bắt đầu bằng các vị trí thực tập trong tập đoàn trước khi leo lên ghế lãnh đạo, không phải con đường trải sẵn chỉ vì là con CEO.

Người ta tò mò cách gia tộc này phân chia quyền lực, ông Johnathan từng nói thẳng về chiến lược phân công, phát huy năng lực của từng người. Mô hình phân tán này đang vận hành, và bà Thủy Tiên đứng ở trung tâm của nó.

Lê Hồng Thủy Tiên không phải trường hợp tự lập từ hai bàn tay trắng theo nghĩa tuyệt đối. Bà có lợi thế của hôn nhân, có vốn của tập đoàn sẵn có, có mạng lưới quan hệ của chồng. Phủ nhận điều đó là không trung thực.

Nhưng lợi thế là điều kiện cần, không phải điều kiện đủ. Có không ít trường hợp phu nhân đại gia ngồi vào ghế CEO rồi tập đoàn đi xuống, hoặc đứng yên. IPPG dưới tay bà đi lên, đo bằng số thương hiệu, số cửa hàng, doanh thu, và cả sự hiện diện quốc tế.

Đó là dữ liệu. 

Còn phần còn lại, câu chuyện về người phụ nữ truyền cảm hứng, bà không cần thêm vào. 

Nó tự nói.