Thành công không bắt đầu từ một chức danh

Trong nhiều câu chuyện về phụ nữ thành công, người ta thường nhìn thấy phần cuối của hành trình: một vị trí tốt hơn, một công việc đáng mơ ước, một doanh nghiệp do chính mình xây dựng hay sự ghi nhận từ cộng đồng. Nhưng phía sau những kết quả ấy thường là nhiều năm tích lũy năng lực và đưa ra những lựa chọn không dễ dàng. Một nghiên cứu của McKinsey & Company phối hợp với LeanIn.Org cho thấy phụ nữ vẫn có mức độ tham vọng nghề nghiệp tương đương nam giới, trong khi con đường tiến tới các vị trí quản lý và lãnh đạo vẫn tồn tại những khoảng cách đáng kể. Trong năm 2024, phụ nữ chiếm 29% các vị trí cấp điều hành cao nhất trong các doanh nghiệp được khảo sát tại Mỹ, tăng từ 17% năm 2015. Tuy nhiên, sự tiến bộ không đồng đều giữa các cấp bậc.

Sự tự tin trong công việc được xây dựng từ năng lực, kinh nghiệm và khả năng chủ động với những lựa chọn của chính mình. Ảnh minh họa.

 Điều đó gợi ra một cách nhìn khác về thành công. Một người phụ nữ không nhất thiết phải trở thành giám đốc điều hành, nhà sáng lập hay người có ảnh hưởng mới được xem là thành công. Với người này, thành công có thể là có một nghề nghiệp mình giỏi; với người khác, đó là tự chủ về tài chính, có thời gian cho gia đình hoặc đủ năng lực để lựa chọn công việc phù hợp với giá trị sống. Thành công vì thế không nên được đo bằng một chiếc thước duy nhất.

Người phụ nữ đi xa thường biết mình muốn gì

Có một điểm chung đáng chú ý trong nhiều câu chuyện nghề nghiệp: người đi xa không chỉ chăm chỉ hơn mà còn biết mình muốn tích lũy điều gì. Nghiên cứu của McKinsey công bố năm 2025 về quá trình phát triển nghề nghiệp của phụ nữ cho rằng những lựa chọn về ngành nghề, công việc và môi trường làm việc có thể ảnh hưởng đáng kể đến cơ hội tích lũy kinh nghiệm trong suốt sự nghiệp. Nói cách khác, năng lực không chỉ được hình thành từ việc làm nhiều hơn, mà còn từ việc lựa chọn đúng những trải nghiệm giúp mình trưởng thành.

Điều này đặc biệt quan trọng ở những giai đoạn phụ nữ đứng trước nhiều lựa chọn: tiếp tục một công việc ổn định hay thử sức ở lĩnh vực mới, nhận thêm trách nhiệm hay dành thời gian cho gia đình, học thêm một kỹ năng hay tập trung phát triển chuyên môn đang có. Không có lựa chọn nào đúng cho tất cả mọi người. Điều quan trọng là hiểu mình đang lựa chọn vì điều gì và lựa chọn đó đưa mình đến đâu.

Hành trình nghề nghiệp của phụ nữ không chỉ được tạo nên từ năng lực cá nhân mà còn từ sự hợp tác, học hỏi và những mối quan hệ hỗ trợ trong công việc. Ảnh minh họa.

 Một công việc có mức lương cao nhưng không còn cơ hội học hỏi có thể không phải lựa chọn tốt nhất trong dài hạn. Ngược lại, một vị trí chưa mang lại thu nhập vượt trội nhưng giúp mở rộng chuyên môn, mạng lưới quan hệ và khả năng lãnh đạo có thể tạo ra giá trị lớn hơn về sau. Người phụ nữ thành công không nhất thiết phải luôn tiến về phía trước theo một đường thẳng. Có những giai đoạn họ tăng tốc, cũng có lúc họ chủ động chậm lại để chăm sóc gia đình, học tập hoặc xây dựng lại hướng đi. Giá trị của một sự nghiệp không nằm ở việc lúc nào cũng phải tiến nhanh, mà ở khả năng chủ động với những bước ngoặt của chính mình.

Không cần trở thành “người phụ nữ hoàn hảo”

Một trong những áp lực dễ xuất hiện khi nói về phụ nữ thành công là hình ảnh người phụ nữ phải cùng lúc giỏi nghề nghiệp, chăm sóc gia đình, luôn tích cực và không được phép mệt mỏi. Thực tế không đơn giản như vậy. Nghiên cứu Women in the Workplace 2024 của McKinsey cho thấy 4/10 phụ nữ có bạn đời cho biết họ đảm nhận phần lớn hoặc toàn bộ công việc gia đình. Nghiên cứu cũng ghi nhận phụ nữ vẫn gặp những rào cản trong quá trình thăng tiến và nhận được mức hỗ trợ khác nhau từ người quản lý. Vì vậy, nói về thành công của phụ nữ mà chỉ nhấn mạnh vào nỗ lực cá nhân là chưa đủ. Một sự nghiệp bền vững còn phụ thuộc vào môi trường làm việc, cơ hội phát triển, người đồng hành và cách trách nhiệm gia đình được chia sẻ.

Một nghiên cứu khác của McKinsey về các nữ lãnh đạo cấp cao cho thấy nhiều nữ giám đốc điều hành không cố tìm một trạng thái “cân bằng hoàn hảo” giữa công việc và cuộc sống. Thay vào đó, họ xác định điều gì quan trọng ở từng giai đoạn và xây dựng một cách sống có thể duy trì lâu dài. Đó có lẽ cũng là điều đáng học hỏi nhất từ thế giới của những người phụ nữ thành công: không phải trở thành một phiên bản hoàn hảo trong mắt người khác, mà hiểu rõ mình muốn xây dựng cuộc sống như thế nào và từng bước tạo ra cuộc sống ấy.

Thành công có thể bắt đầu từ một kỹ năng được học thêm, một quyết định dám thay đổi, một lần nói “không” đúng lúc hoặc đơn giản là việc người phụ nữ nhận ra giá trị của bản thân không phụ thuộc hoàn toàn vào chức danh và sự công nhận bên ngoài. Và đôi khi, bước tiến quan trọng nhất không phải là đi nhanh hơn người khác, mà là biết mình đang đi về đâu.