Ngày 6/10, câu chuyện về cặp đôi được báo chí Trung Quốc đặt hóa danh là Chu Minh và Vương Lâm lập tức leo lên vị trí thứ 2 bảng tìm kiếm nóng Weibo và đứng đầu nhóm tin xã hội, với hơn 10,8 triệu lượt đọc. Theo Changjiang Daily, dẫn thông tin từ luật sư Tiền Khiêm Lương (Văn phòng luật sư Hồ Bắc Kim Thiên), cả hai đã bị tòa án một quận ở Vũ Hán kết tội phá hoại hệ thống thông tin máy tính. Chu Minh lĩnh 12 tháng tù. Vương Lâm với vai trò đồng phạm nhận 10 tháng tù nhưng được hưởng án treo, thời gian thử thách một năm.

Chu Minh tốt nghiệp ngành máy tính, làm lập trình viên cho một doanh nghiệp ở Vũ Hán. Bạn gái anh sức khỏe yếu, quanh năm phải đi khám ở nhiều phòng khám chuyên gia, nhưng suất khám của các bác sĩ đầu ngành gần như biến mất ngay khi vừa được mở. Khi Vương Lâm nhờ giúp, Chu Minh đáp gọn rằng chuyện này không khó, để anh lo. Theo luật sư Tiền Khiêm Lương, thứ anh viết ra thực chất chỉ là một chương trình mô phỏng thao tác bấm chuột vào nút đặt lịch. Tay người nhanh nhất cũng chỉ bấm được sáu, bảy lần mỗi giây, còn chương trình này bấm hơn 1.000 lần, gần như lần nào cũng giành được số.

Từ giúp người yêu đến "dịch vụ" có thu phí

Bản thân Chu Minh cho rằng chương trình này viết rất đơn giản, chẳng có gì cao siêu. Nhưng chính sự "đơn giản" ấy đã giải quyết dứt điểm nỗi khổ của Vương Lâm. Vì cô đi khám thường xuyên, người quen bắt đầu hỏi cô làm cách nào luôn đặt được số. Xuất phát từ lòng tốt, Vương Lâm bàn với Chu Minh rồi giúp miễn phí vài người. Tiếng lành đồn xa, chẳng mấy chốc người tìm đến không còn là người quen, trong đó không ít bệnh nhân ở các thành phố khác trong tỉnh Hồ Bắc. Với họ, không đặt được số chuyên gia đồng nghĩa với việc phải lưu lại Vũ Hán thêm nhiều ngày chờ, kéo theo đủ thứ chi phí phát sinh cho cả bệnh nhân lẫn người nhà.

Khi số người nhờ vả ngày càng đông, cặp đôi bắt đầu thu phí. Mô hình kinh doanh của họ phân vai rõ ràng: Vương Lâm đăng quảng cáo trên một ứng dụng mạng xã hội để tìm khách, Chu Minh vận hành phần mềm rồi bán lại suất khám với giá cộng thêm. Khách "đặt cọc" trước, giành được số thì giao dịch hoàn tất, không giành được thì hoàn tiền đủ.

Bước ngoặt xảy ra vào khoảng 7 giờ sáng ngày 5/7/2024. Chu Minh và ba người khác cũng dùng phần mềm tương tự, mỗi người tự săn số riêng. Cả bốn đồng loạt lao vào hệ thống đặt lịch của một bệnh viện ở Vũ Hán, khiến hệ thống tê liệt và bệnh nhân bình thường không thể đặt lịch. Bệnh viện báo công an ngay sau đó. Ba người kia đều bị xử lý trong các vụ án riêng.

Ngày 8/8 cùng năm, Chu Minh và Vương Lâm bị bắt. Công an thu giữ 6 điện thoại, 2 máy tính và một cuốn sổ ghi chép. Kết quả điều tra xác định Chu Minh thu lợi thực tế 12.900 tệ (khoảng 48 triệu đồng). Viện kiểm sát đề nghị mức án 13 tháng tù, Chu Minh ký cam kết nhận tội. Ngày 16/7/2025, tòa tuyên án như trên.

Hồ sơ do Viện kiểm sát quận Giang Ngạn (Vũ Hán) công bố qua China Youth Daily hồi tháng 10/2025 giúp hình dung rõ hơn buổi sáng hôm đó. Từ 8 giờ đến 8 giờ 45 phút ngày 5/7/2024, hệ thống đặt lịch trên mini app WeChat của Bệnh viện Nhi Vũ Hán ngừng hoạt động. Bệnh viện mở số lúc 7 giờ sáng mỗi ngày, lượng khám trung bình 8.000 lượt. Hệ thống được thiết kế chịu tải dưới 100.000 lượt truy cập, nhưng hôm đó lượt truy cập lên tới hàng trăm nghìn.

Thủ phạm là 4 nhóm "phe vé" với tổng cộng 9 người, trong đó có hai cặp vợ chồng và một cặp tình nhân. Cả bốn nhóm cùng nhắm vào suất khám của một chuyên gia khoa tiêu hóa. Mỗi lần vị bác sĩ này ngồi khám, bệnh viện chỉ mở khoảng hơn 10 suất, và mỗi nhóm giành chừng 3 suất, gần như không còn gì cho phụ huynh bình thường. Từ giờ mở số, ngày sập hệ thống, việc có đúng 4 nhóm bị xử lý riêng rẽ, ngày bắt giữ cho tới mức án của cặp tình nhân trong hồ sơ này đều trùng khớp với vụ Chu Minh, nhiều khả năng đây chính là cùng một vụ việc.

Một nền kinh tế xám mọc lên từ sự khan hiếm

Nếu chỉ nhìn vào con số 12.900 tệ, câu chuyện của Chu Minh giống một phi vụ nhỏ bộc phát. Nhưng nó nằm trong một thị trường lớn hơn nhiều.

Theo tạp chí Bán Nguyệt Đàm (Banyuetan) của Tân Hoa xã (số ra cuối tháng 9/2026), các tài khoản nhận "đặt hộ số khám" trên mạng xã hội thường đội lốt dịch vụ "đi khám cùng", "chạy việc". 

Chúng tập trung ở Bắc Kinh, Thượng Hải, Tây An, Hàng Châu, thu phí từ 300 đến 1.500 tệ (khoảng 1,1 triệu đến 5,6 triệu đồng) mỗi lần, quảng cáo tỷ lệ thành công 95% và hoàn tiền nếu thất bại. Một đường dây bị công an quận Mân Hành (Thượng Hải) triệt phá năm nay đã thu lợi hơn 6,4 triệu tệ (khoảng 24 tỷ đồng). Đường dây này thậm chí đưa hẳn một ứng dụng "dịch vụ khám bệnh" lên kho ứng dụng, thu hút 2,5 vạn người dùng đăng ký. 

Ở Thâm Quyến, theo Red Star News, một người đàn ông cũng vì bản thân phải đi khám thường xuyên mà tự học viết công cụ săn số, rồi cùng vợ biến nó thành nghề, tổng số tiền liên quan vượt 570.000 tệ (khoảng 2,1 tỷ đồng).

Điểm chung của các vụ án là cấu trúc kinh doanh gần như y hệt câu chuyện ở Vũ Hán. Một người nắm kỹ thuật, một người lo tìm khách. Sản phẩm là thứ hàng hóa công cộng vốn được phát theo nguyên tắc ai nhanh tay hơn thì được. Khi tiêu chí phân bổ duy nhất là tốc độ, người có máy luôn thắng người có tay.

Theo China Youth Daily, cặp tình nhân trong vụ Bệnh viện Nhi đều tốt nghiệp thạc sĩ ngành viễn thông từ một trường đại học trọng điểm, làm việc ở các công ty công nghệ lớn với thu nhập khá. Họ bước vào nghề phụ này chỉ từ một lần đưa người yêu đi khám mà không đặt được lịch. Mỗi suất khám họ bán lại với giá cộng thêm 120 đến 600 tệ (khoảng 450.000 đồng đến 2,3 triệu đồng).

Cái giá thật sự của thị trường này không nằm ở khoản chênh lệch người bệnh phải trả. Theo tạp chí Bán Nguyệt Đàm (Banyuetan) của Tân Hoa xã, 17 tài khoản bị công an Thượng Hải phát hiện đã đặt hơn 3.000 lượt khám nhưng chỉ khoảng 950 lượt có người đến khám thật. Hơn 60% số suất bị hủy hoặc bỏ trống.

 Nhóm "phe vé" giữ chỗ bằng thông tin của chính mình hoặc người nhà. Tìm được khách thì họ nửa đêm lặng lẽ hủy rồi đặt lại bằng thông tin khách. Không bán được thì họ hủy sát giờ khám, khi bệnh nhân bình thường không còn kịp đặt bù. Bác sĩ ngồi trước những ca khám trống, trong khi bên ngoài vẫn có người chờ.

Khi chính người viết phần mềm chỉ ra lỗ hổng

Chi tiết đáng chú ý nhất trong hồ sơ vụ Bệnh viện Nhi Vũ Hán đến sau khi các bị cáo bị bắt. China Youth Daily cho biết, ba người viết phần mềm trong vụ án đã tự tay soạn bản kiến nghị cải thiện an ninh cho hệ thống đặt lịch trực tuyến của bệnh viện. Kiến nghị gồm giới hạn tần suất truy cập theo IP, tài khoản WeChat và thông tin bệnh nhân, dùng tường lửa ứng dụng web để chặn truy cập bất thường, mã hóa dữ liệu giữa ứng dụng và máy chủ, và thay mã xác nhận hay thanh trượt bằng nhận diện khuôn mặt.

Người lập trình trong cặp tình nhân còn đề xuất bỏ hẳn cơ chế "ai nhanh người đó được". Thay vào đó, bệnh nhân gửi mô tả bệnh tình trong một khung giờ nhất định, rồi trợ lý bác sĩ hoặc AI đánh giá xem ai thực sự cần gặp chuyên gia. Theo anh, suất khám của bác sĩ danh tiếng không nên thuộc về người nhanh tay, mà phải ưu tiên người bệnh nặng.

Đề xuất ấy chạm đúng vào gốc rễ vấn đề. Mọi biện pháp kỹ thuật, từ xác thực danh tính đến chặn tài khoản ảo, chỉ là cuộc chạy đua giữa bên giữ cổng và bên phá cổng. Chính các "phe vé" trong vụ án đã chủ động hạ tốc độ phần mềm để tránh bị phát hiện. Chừng nào nguồn lực khan hiếm còn được chia theo tốc độ, chừng đó vẫn còn người tìm cách nhanh hơn. Người thiệt luôn là bệnh nhân lớn tuổi, phụ huynh vội vã hay người không rành công nghệ.

Câu chuyện của Chu Minh vì thế không chỉ là chuyện một lập trình viên đi quá giới hạn vì tình yêu. Nó là tấm gương phản chiếu cho bất kỳ hệ thống nào đang phân phối thứ hàng khan hiếm theo kiểu "săn", từ suất khám bệnh, vé tàu dịp lễ đến vé concert hay hàng giới hạn. Ranh giới giữa giúp đỡ và trục lợi mỏng hơn nhiều người nghĩ. Chu Minh bắt đầu bằng một mong muốn rất con người, giống như những bệnh nhân từ xa đến Vũ Hán chỉ mong khỏi phải chờ thêm vài ngày trọ. Chỉ đến khi suất khám trở thành món hàng có giá, chiếc chìa khóa anh tự viết mới thành công cụ lấy đi cơ hội của người khác.