Theo kết quả nghiên cứu được công bố trên tạp chí Communications Biology (Nature), loài cá mập hiện đại đã phát triển kích thước cơ thể đến mức khổng lồ sớm hơn nhiều so với quan điểm trước đây của giới khoa học.

Những tàn tích đồng thời chỉ ra rằng, những con cá mập khổng lồ này từng chia sẻ vị trí đứng đầu chuỗi thức ăn với các loài bò sát biển khổng lồ khác trong thời kỳ khủng long.

Mặc dù cá mập ngày nay có nguồn gốc từ hơn 400 triệu năm trước, thế nhưng những nhánh tiến hóa dẫn đến các loài hiện đại lại bắt nguồn từ thời khủng long. Các nghiên cứu khoa học cho thấy các hóa thạch cổ nhất của những dòng dõi này có niên đại khoảng 135 triệu năm.

Những tổ tiên sớm nhất, thuộc bộ Cá nhám thu (lamniforms), chỉ dài khoảng 1m. Qua hàng triệu năm, chúng tiến hóa thành các loài khổng lồ như Megalodon dài tới hơn 17m, hay cá mập trắng lớn với kích thước chiều dài khoảng 6m.

Với cấu trúc bộ xương được cấu tạo từ sụn mềm, cơ thể loài cá mập rất khó bảo tồn trong điều kiện hóa thạch. Vì vậy, phần lớn bằng chứng cổ sinh mà con người tìm được là răng, thứ vốn được cá mập thay liên tục và rơi xuống đáy biển cổ đại. Những chiếc răng này thường được tìm thấy chung với xương của cá và các loài bò sát biển khổng lồ từng thống trị đại dương thời tiền sử.

Khu vực ven biển đá gần thành phố Darwin (miền Bắc nước Úc) ngày nay từng nằm dưới đáy biển bùn của đại dương Tethys, vùng nước rộng lớn kéo dài từ lục địa Gondwana đến các đảo thuộc Laurasia, tiền thân của châu Âu.

Đây là nơi phát hiện vô số hóa thạch sinh vật biển cổ như thằn lằn đầu rắn (plesiosaurs), ngư long (ichthyosaurs) và các loài cá xương lớn. Trong số đó, nổi bật nhất là vài đốt sống khổng lồ thuộc về một loài cá mập săn mồi thuộc bộ Cá nhám thu.

Hé lộ “kẻ săn mồi khổng lồ” Cardabiodontid

Năm đốt sống được các nhà khoa học tìm thấy đều đã khoáng hóa một phần, giúp chúng được bảo tồn trong trạng thái tốt. Cấu trúc của các đốt sống này gần như giống hệt loài cá mập trắng lớn ngày nay. Tuy nhiên, trong khi cá mập trắng lớn trưởng thành có đốt sống rộng khoảng 8cm, các đốt sống phát hiện tại Darwin lại rộng tới hơn 12cm.

Theo các nhà khoa học, chúng thuộc về một loài cardabiodontid, một nhóm cá mập săn mồi khổng lồ từng sống ở đại dương khoảng 100 triệu năm trước. Đáng chú ý, mẫu vật ở Darwin có niên đại sớm hơn khoảng 15 triệu năm so với những loài cardabiodontid từng được biết đến, đồng thời đã đạt tới kích thước khổng lồ đặc trưng của nhóm này.

Để ước tính kích thước cơ thể của loài cá mập cổ đại này, một nhóm nghiên cứu quốc tế bao gồm các nhà cổ sinh vật học, chuyên gia chụp cắt lớp và các nhà ngư học từ Mỹ, Thụy Điển, Úc và Nam Phi đã tiến hành phân tích chi tiết.

Hóa thạch của các loài cá mập cổ đại này hiện đang được trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Thụy Điển.