Có một tình huống khá quen thuộc với nhiều người trẻ: Bình thường việc thắp hương trong nhà đều do ông bà, cha mẹ đảm nhiệm, đến khi tự tay châm một nén hương, đứng trước bàn thờ lại chẳng biết nên nói gì. Có người chắp tay một lúc rồi thôi, có người vội vàng mở điện thoại tìm bài văn khấn, cũng có người vì sợ nói sai mà ngại thắp hương. Thực tế, không phải ai cũng được hướng dẫn về việc thờ cúng từ nhỏ. Nếu bạn cũng từng rơi vào tình huống như vậy, dưới đây là một số lời khuyên có thể tham khảo.

1. Đừng tự tạo áp lực phải thuộc lòng bài văn khấn

Nhiều người nghĩ rằng khi đứng trước bàn thờ, nhất định phải đọc được một bài văn khấn đầy đủ, đúng từng câu từng chữ. Tuy nhiên, văn khấn truyền thống vốn là một hình thức giúp con người bày tỏ lòng thành kính, tưởng nhớ và gửi gắm những mong muốn của mình. Trong sinh hoạt thờ cúng gia tiên hằng ngày, nếu không thuộc văn khấn, bạn hoàn toàn có thể sử dụng những lời lẽ giản dị, gần gũi. Không cần cố gắng dùng những từ ngữ trang trọng mà bản thân chưa hiểu rõ, cũng không nên quá lo lắng nếu chẳng may nói vấp hoặc quên mất một câu nào đó. Điều đáng trân trọng vẫn là sự thành tâm và thái độ nghiêm túc khi thực hiện.

2. Nếu không biết bắt đầu từ đâu, hãy nhớ 3 nội dung đơn giản

Thay vì học thuộc một bài văn khấn dài, mọi người có thể ghi nhớ trình tự gồm lời thưa gửi, lời bày tỏ lòng tưởng nhớ và những mong muốn của bản thân, gia đình.

Chẳng hạn, khi thắp hương trên bàn thờ gia tiên vào một ngày bình thường, bạn có thể khấn: Con kính thưa ông bà, tổ tiên. Hôm nay con thắp nén hương để tưởng nhớ ông bà và những người thân đã khuất. Con mong gia đình luôn mạnh khỏe, bình an, mọi người yêu thương và đùm bọc lẫn nhau.

Chỉ vài câu ngắn gọn như vậy cũng đủ để bạn bày tỏ tình cảm của mình. Tùy từng dịp, mọi người có thể nói thêm về những sự kiện quan trọng trong gia đình hoặc những điều bản thân đang ấp ủ. Đây chỉ là lời khấn tham khảo, không phải một khuôn mẫu bắt buộc.

3. Có thể kể với ông bà, tổ tiên về cuộc sống hiện tại

Không phải cứ đứng trước bàn thờ là phải cầu xin một điều gì đó. Trong văn hóa thờ cúng gia tiên của người Việt, bàn thờ còn là nơi con cháu hướng về cội nguồn, tưởng nhớ những người thân đã khuất. Vì vậy, nếu vừa đạt được một thành tựu trong công việc, mới chuyển đến nhà mới, chuẩn bị kết hôn hay đón thêm thành viên trong gia đình, bạn có thể thắp một nén hương và thưa gửi về những niềm vui ấy. Ngay cả trong những ngày gặp chuyện không thuận lợi, việc dành vài phút đứng trước bàn thờ, nhớ lại những lời dạy của ông bà, cha mẹ cũng có thể giúp mỗi người tìm được sự bình tâm.

4. Không cần lần nào thắp hương cũng phải nói thành lời

Có những ngày bạn chẳng có điều gì đặc biệt muốn thưa gửi, chỉ đơn giản là nhớ đến người thân đã mất. Cũng có những lúc đứng trước di ảnh của ông bà, cha mẹ, trong lòng có rất nhiều điều muốn nói nhưng lại không thể diễn đạt thành lời. Trong những trường hợp như vậy, mọi người không cần ép mình phải khấn. Bạn có thể chắp tay, cúi đầu và dành một khoảng thời gian ngắn để tưởng nhớ. Sự im lặng trong khoảnh khắc ấy không có nghĩa là thiếu thành kính.

5. Nên hỏi ông bà, cha mẹ khi còn có cơ hội

Nếu gia đình vẫn có người lớn tuổi am hiểu việc thờ cúng, bạn nên tranh thủ hỏi han về cách thắp hương, cách xưng hô khi khấn và những nếp riêng được duy trì qua nhiều thế hệ. Đặc biệt, vào những dịp quan trọng như ngày giỗ, lễ Tết hay lễ tạ mộ, việc tìm hiểu trước sẽ giúp người trẻ chủ động hơn, thay vì đến lúc thực hiện mới cuống cuồng tìm kiếm thông tin trên mạng. Mỗi gia đình có thể có cách thờ cúng khác nhau. Được chính ông bà, cha mẹ hướng dẫn không chỉ giúp bạn hiểu hơn về các nghi thức mà còn là cơ hội để biết thêm những câu chuyện về tổ tiên, họ hàng và nguồn gốc của gia đình mình.

Thắp hương là để tưởng nhớ, không phải để tạo thêm áp lực

Khi còn nhỏ, nhiều người chỉ đứng sau lưng cha mẹ mỗi lần thắp hương. Đến một ngày trưởng thành, tự tay chuẩn bị hoa quả, châm hương và đứng trước bàn thờ, cảm giác lúng túng là điều khó tránh khỏi. Bạn không cần phải biết tất cả ngay từ lần đầu tiên. Cứ bắt đầu bằng những lời giản dị nhất, bằng sự biết ơn dành cho những người đi trước và tình cảm dành cho gia đình. Việc gìn giữ truyền thống đôi khi cũng bắt đầu từ những điều nhỏ bé như thế.

*Thông tin trong bài mang tính tham khảo, chiêm nghiệm