Máy rửa bát (chén) đang dần trở thành thiết bị "quốc dân" trong các căn bếp hiện đại nhờ sự tiện lợi, giúp giải phóng sức lao động cho các thành viên sau mỗi bữa ăn. Nhưng có một nguyên tắc quan trọng mà tất cả những ai đang sở hữu thiết bị này phải khắc ghi: KHÔNG PHẢI món đồ nào cũng thích hợp để làm sạch bằng máy rửa bát.

Ảnh minh họa

Nếu lạm dụng hoặc dùng sai cách, không chỉ khiến đồ dùng nhanh chóng xuống cấp, biến dạng, mà còn tiềm ẩn nguy cơ thôi nhiễm hóa chất gây hại cho sức khỏe. Dưới đây là 4 món đồ quen thuộc trong bếp Việt nhưng lại là "tử huyệt" tuyệt đối không nên cho vào máy rửa bát:

1. Dao bếp, kéo và các dụng cụ sắc bén

Trong không gian bếp của mỗi gia đình, những con dao gọt trái cây, dao thái thịt hay chiếc kéo cắt thực phẩm luôn hoạt động hết công suất. Nhiều người có thói quen tiện tay gom tất cả dao kéo vào rổ đựng của máy rửa bát cho nhanh gọn.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia từ Hiệp hội Làm sạch Hoa Kỳ (ACI), luồng nước nóng phun áp lực mạnh kết hợp với nhiệt độ sấy cao liên tục sẽ làm mòn nhanh chóng lưỡi dao, khiến chúng mất đi độ bén nguyên bản. Về mặt an toàn sức khỏe và sinh hoạt, dao bị cùn buộc người dùng phải dùng lực mạnh hơn khi sơ chế, cực kỳ dễ trượt tay gây đứt tay, chấn thương nguy hiểm trong quá trình nấu nướng.

Chưa kể, va đập với các vật dụng khác còn làm mẻ lưỡi dao, làm xước hỏng lớp lót nhựa bên trong khoang máy và tạo ổ trú ẩn cho vi khuẩn sinh sôi.

Ảnh minh họa

2. Hộp nhựa mỏng, hộp đựng thức ăn dùng một lần

Sự tò mò lớn nhất của nhiều người khi dùng máy rửa bát chính là số phận của những chiếc hộp nhựa mỏng đựng thức ăn thừa, hộp cơm bình dân hay hộp xốp.

Dưới tác động của nhiệt độ sấy lên tới 70 - 80 độ C cùng các chất tẩy rửa chứa kiềm mạnh, những loại hộp nhựa kém chất lượng sẽ bị biến dạng, xoắn méo ngay lập tức.

Ảnh minh họa

Nguy hiểm hơn, các chuyên gia y tế công cộng và nghiên cứu môi trường mới đây từ Đại học Queensland (Úc) cảnh báo việc chịu nhiệt độ cao và hóa chất sẽ làm phá vỡ liên kết nhựa, giải phóng hàng loạt hạt vi nhựa, nanoplastic cùng các chất phụ gia độc hại (như BPA, phthalates) thôi nhiễm trực tiếp vào thức ăn. Khi tích tụ lâu ngày trong cơ thể, các chất này gây rối loạn nội tiết tố, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ tiêu hóa và tiềm ẩn nguy cơ ung thư.

3. Bát đĩa có viền hoa văn trang trí hoặc đồ sứ gia truyền

Mâm cơm của nhiều gia đình Việt thường xuất hiện những bộ bát đĩa có in hoa văn trang trí tinh xảo, viền mạ vàng hoặc chén dĩa sứ cổ truyền.

Thế nhưng, môi trường kiềm hóa mạnh của viên rửa bát kết hợp với áp lực nước lớn chính là "kẻ hủy diệt" thầm lặng. Chỉ sau vài chu trình rửa, lớp men bóng, các đường nét hoa văn vẽ tay hay viền kim loại trên bát đĩa sẽ bị phai mờ, bong tróc loang lổ. 

Dưới góc nhìn của các chuyên gia an toàn thực phẩm, các loại bát đĩa kém chất lượng hoặc đồ sứ có hoa văn chứa hàm lượng kim loại nặng (như chì, cadmium) nếu bị lớp hóa chất và nhiệt độ cao bào mòn lớp men bảo vệ sẽ cực kỳ nguy hiểm. Kim loại nặng sẽ dễ dàng thôi nhiễm trực tiếp vào thức ăn, nước uống, gây tổn thương gan, thận và hệ thần kinh khi sử dụng lâu dài.

Ảnh minh họa

4. Nồi niêu, xoong chảo dính lớp thức ăn cháy khét dày đặc

Nhiều người lầm tưởng máy rửa bát có thể "cân" sạch mọi vết bẩn cứng đầu nên vô tư ném cả chiếc nồi kho cá bị cháy khét hay chảo bám đầy mỡ cục vào máy.

Trên thực tế, các chuyên gia gia dụng chỉ ra rằng máy rửa bát chỉ tối ưu trong việc đánh bay dầu mỡ và cặn bẩn mềm.

Với lớp thức ăn bị cháy đen dày đặc ở đáy nồi, tia nước của máy không thể làm sạch hoàn toàn. Thậm chí, mảng bám cháy khét này khi gặp nước nóng và hóa chất tẩy rửa mạnh có thể sản sinh ra các hợp chất hữu cơ độc hại, bám ngược lại lên các đồ dùng khác trong khoang máy. Việc nuốt phải các cặn bẩn hóa chất và thức ăn biến chất này lâu ngày sẽ gây kích ứng đường tiêu hóa, đau bụng, ngộ độc nhẹ hoặc làm gia tăng gánh nặng giải độc cho gan và thận.

Một số lưu ý quan trọng khác khi vận hành máy rửa bát để bảo vệ sức khỏe

Bên cạnh việc loại bỏ 4 nhóm vật dụng trên, người dùng cũng cần cảnh giác với chất lượng của chính thiết bị và phụ gia đi kèm để bảo vệ tuyệt đối sức khỏe gia đình:

- Tránh dùng chất tẩy rửa trôi nổi: Việc ham rẻ mua các loại muối rửa hoặc viên rửa không rõ nguồn gốc chứa hóa chất độc hại không được kiểm định có thể để lại tồn dư trên bát đĩa, gây tổn thương niêm mạc ruột và ảnh hưởng xấu đến hệ tiêu hóa khi ăn uống.

Ảnh minh họa

- Thường xuyên vệ sinh khoang máy: Theo các chuyên gia kiểm soát nhiễm khuẩn, các góc khuất, gioăng cửa hay bộ lọc rác nếu không được cọ rửa định kỳ sẽ trở thành ổ sinh sôi của nấm mốc đen và vi khuẩn gây bệnh đường hô hấp, đường ruột cho cả nhà.

- Để đảm bảo an toàn tối đa cho sức khỏe, hãy luôn đọc kỹ hướng dẫn của nhà sản xuất trước khi đưa bất kỳ món đồ nào vào máy, đồng thời ưu tiên chọn mua các thiết bị chính hãng, có nguồn gốc kiểm định rõ ràng.