Nhắc đến những sản vật tiến vua hay bí quyết của các loại gia vị "huyền thoại", người ta thường nghĩ ngay đến một loại sinh vật có ngoại hình đầy thách thức nhưng giá trị lại đắt đỏ ngang ngửa vàng ròng. Chỉ cần vài cá thể khô thả vào nồi nước dùng, toàn bộ tinh túy sẽ được tiết ra tạo nên vị ngọt thanh tao mà không loại mì chính nào sánh kịp. Đây chính là sá sùng, loại "địa sâm" quý giá ẩn mình dưới những bãi cát ven biển Quảng Ninh.

Hình ảnh sá sùng tươi vừa được khai thác

Sá sùng có ngoại hình khiến nhiều người lần đầu nhìn thấy phải e dè bởi thân hình dài thòng, trơn bóng và chuyển động lúc nhúc rất giống loài giun đất. Khi còn tươi, chúng có màu hồng nhạt, thân mềm nhũn nhưng bên trong lại là khối cơ bắp săn chắc, mang theo vị mặn mòi đặc trưng của đại dương.

Loại sinh vật này thường sống trong các hang sâu dưới cát từ 10 đến 30cm tại những bãi bồi thủy triều lên xuống. Chính môi trường sống đặc thù này đã tạo nên một loại thịt dai giòn sần sật, ẩn chứa hàm lượng dinh dưỡng cực cao với 18 loại axit amin quý giá, xứng danh là "nhân sâm của đất trời".

Sá sùng thường sống dưới hang sâu từ 10 - 30cm tại những bãi bồi

Dù sở hữu mức giá "chát" đến khó tin, sức hút của sá sùng chưa bao giờ hạ nhiệt trên thị trường ẩm thực cao cấp. Hiện nay, sá sùng khô loại thượng hạng thường xuyên được giao dịch ở mức từ 5.500.000 đến 6.000.000 đồng/kg. Sở dĩ có mức giá kỷ lục này là bởi quy trình khai thác hoàn toàn thủ công và vô cùng vất vả.

Ngư dân phải thức dậy từ rạng sáng khi thủy triều vừa rút, dùng kỹ thuật đào bới điêu luyện để bắt được chúng mà không làm đứt gãy thân. Chỉ cần một vết xước nhỏ khiến ruột bị lòi ra, sá sùng sẽ mất giá ngay lập tức. Đặc biệt, để có được 1kg khô thành phẩm, người thợ phải thu hoạch tới 10 đến 12kg sá sùng tươi, sau đó trải qua công đoạn lộn ngược thân để rửa sạch từng hạt cát li ti bên trong trước khi đem sấy.

Sơ chế sá sùng có khá nhiều công đoạn nên mức giá bán ra thường khá cao

Trong giới sành ăn, sá sùng được mệnh danh là "vị thần" của nước dùng. Từ hàng trăm năm trước, đây chính là bí quyết tạo nên vị ngọt sâu, thanh tao cho nước phở Hà Nội truyền thống mà không cần đến xương ống hay bột ngọt. Chỉ cần nướng sơ vài con sá sùng khô rồi thả vào nồi canh, hương vị sẽ trở nên khác biệt hoàn toàn, ngọt lịm ở hậu vị và thơm nức mũi.

Bên cạnh việc làm gia vị, sá sùng tươi còn được chế biến thành nhiều món ngon như xào tỏi, nấu cháo hoặc nhúng lẩu. Đối với giới đại gia, việc sở hữu sá sùng trong tủ bếp không chỉ để tẩm bổ, tăng cường sinh lực mà còn là cách khẳng định đẳng cấp. Những thớ thịt giòn sần sật sau khi chế biến khéo léo mang lại trải nghiệm ẩm thực vô cùng tinh tế, khiến những thực khách khó tính nhất cũng phải ngả mũ thán phục.