Câu 1: Theo số liệu từ Bộ Nội vụ, mức lương cơ sở hiện hành (2,34 triệu đồng) đang ở tình trạng nào khi so sánh với khu vực doanh nghiệp?

• A. Tương đương với mức thu nhập khởi điểm bình quân của công nhân lành nghề hiện nay.

• B. Cao hơn khoảng 10% so với mức lương tối thiểu vùng thấp nhất tại khu vực doanh nghiệp.

• C. Chỉ bằng khoảng 56,12% mức lương tối thiểu vùng bình quân của khu vực doanh nghiệp. [✔]

• D. Đã vượt xa mức lương tối thiểu vùng trung bình của các doanh nghiệp trong cùng kỳ hạn.

Giải thích: Bộ Nội vụ thừa nhận rằng dù đã có đợt điều chỉnh mạnh (tăng 30%) vào năm 2024, mức lương cơ sở hiện tại vẫn còn rất thấp khi đặt cạnh khu vực sản xuất kinh doanh. Cụ thể, con số 2,34 triệu đồng chỉ đạt khoảng 56,12% so với mức lương tối thiểu vùng bình quân của khối doanh nghiệp. Sự chênh lệch quá lớn này chính là nguyên nhân khiến đời sống của cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang vẫn gặp nhiều khó khăn, đồng thời là căn cứ quan trọng để Chính phủ đề xuất tiếp tục tăng lương cơ sở lên 2,53 triệu đồng vào tháng 7/2026.

Đáp án đúng là: C.

Câu 2: Tại sao Đại biểu Quốc hội Thạch Phước Bình cho rằng mức lương cơ sở dự kiến 2,53 triệu đồng vẫn "chưa đạt mục tiêu bảo đảm đời sống"?

• A. Vì tổng thu nhập công chức mới vào nghề vẫn thấp hơn chi phí sinh hoạt tối thiểu đô thị. [✔]

• B. Vì mức tăng này thực tế vẫn thấp hơn tỷ lệ lạm phát bình quân dự báo của cả năm 2025.

• C. Vì các mặt hàng xa xỉ phẩm đang có xu hướng tăng giá nhanh hơn nhiều mức tăng lương này.

• D. Vì Nhà nước chưa thực hiện bất kỳ đợt điều chỉnh lương cơ sở nào trong suốt nhiều năm qua.

Giải thích: Đại biểu Thạch Phước Bình chỉ ra một thực tế định lượng: Một công chức mới vào nghề với hệ số lương 1,86, nếu áp mức lương cơ sở 2,53 triệu đồng, thì thu nhập chỉ đạt khoảng 4,7 triệu đồng/tháng (chưa trừ bảo hiểm). Trong khi đó, chi phí sinh hoạt tối thiểu tại các đô thị lớn hiện nay phổ biến từ 6-7 triệu đồng/tháng. Khoảng cách này khiến người lao động khu vực công khó có thể sống độc lập bằng lương, dẫn đến việc phải phụ thuộc vào các nguồn thu nhập bổ sung khác, từ đó làm giảm động lực làm việc và chất lượng cuộc sống của đội ngũ cán bộ.

Đáp án đúng là: A.

Theo đại biểu Thạch Phước Bình, trong bối cảnh giá cả nhiều mặt hàng thiết yếu tăng nhanh hơn CPI chung, tăng lương ở mức đủ lớn để cảm nhận được là hết sức cần thiết. (Ảnh: VTV)

Câu 3: Những nhóm chi phí "khó né" nào được đại biểu chỉ ra là đang tăng nhanh hơn CPI chung, gây áp lực lớn lên túi tiền của hộ gia đình viên chức?

• A. Các dịch vụ giải trí cao cấp, du lịch nước ngoài và các mặt hàng công nghệ đời mới nhất.

• B. Các loại thiết bị điện tử, xe hơi cá nhân và các sản phẩm thời trang thương hiệu quốc tế.

• C. Nhà ở, điện nước, các loại vật liệu xây dựng kèm theo thuốc và dịch vụ y tế thiết yếu. [✔]

• D. Phí dịch vụ viễn thông, cước internet và các loại hóa phẩm chăm sóc cá nhân hàng ngày.

Giải thích: Phân tích thực tiễn cho thấy ngay cả khi lương tăng, cảm nhận thực tế của người dân vẫn là "chưa an tâm" do áp lực từ các khoản chi thiết yếu. Trong năm 2025, nhiều nhóm mặt hàng cơ bản như nhà ở, điện, nước, vật liệu xây dựng cũng như thuốc và dịch vụ y tế đã tăng giá nhanh hơn mức tăng CPI chung. Đây là những khoản chi tiêu bắt buộc, không thể cắt giảm đối với mọi hộ gia đình. Do đó, việc lương cơ sở dự kiến chỉ tăng hơn 8% chưa đủ để bù đắp sự gia tăng của các chi phí "cứng" này, đặc biệt là với những người đang thuê nhà hoặc nuôi con nhỏ.

Đáp án đúng là: C.

Câu 4: Giải pháp nào được đề xuất đi kèm để việc tăng lương lên mức cao hơn không gây áp lực quá lớn lên ngân sách nhà nước?

• A. Thực hiện tăng thuế thu nhập cá nhân đồng loạt đối với tất cả các đối tượng hưởng lương.

• B. Tiến hành tinh giản biên chế và thực hiện cơ cấu lại các khoản chi tiêu công hiện nay. [✔]

• C. Thực hiện vay nợ quốc tế với lãi suất ưu đãi để bù đắp toàn bộ thâm hụt ngân sách này.

• D. Cắt giảm các khoản chi cho lĩnh vực giáo dục và y tế để dồn nguồn lực chi trả tiền lương.

Giải thích: Để đảm bảo sự cân bằng giữa khả năng chi trả của ngân sách và yêu cầu cải thiện đời sống cho người hưởng lương, đại biểu cho rằng việc tăng lương cần đi đôi với cải cách bộ máy. Cụ thể, Nhà nước cần đẩy mạnh tinh giản biên chế, cơ cấu lại các khoản chi tiêu công và kiên quyết cắt giảm các khoản chi kém hiệu quả. Việc tối ưu hóa nguồn lực tài chính từ bên trong bộ máy sẽ tạo ra dư địa ngân sách bền vững để thực hiện các đợt điều chỉnh lương ở mức đủ lớn, giúp cán bộ, công chức yên tâm công tác và nâng cao đạo đức công vụ, đạo đức nghề nghiệp.

Đáp án đúng là: B.

Câu 5: Để tạo ra bước cải thiện thực chất cho người lao động có thu nhập thấp, Đại biểu Thạch Phước Bình đề xuất mức lương cơ sở tối ưu nên là bao nhiêu?

• A. Điều chỉnh trong khoảng từ 2,34 đến 2,45 triệu đồng/tháng để giữ vững ổn định ngân sách.

• B. Duy trì ổn định mức 2,34 triệu đồng hiện hành nhằm tránh các tác động tiêu cực của lạm phát.

• C. Nâng mức lương cơ sở lên trong khoảng từ 2,8 đến 3,0 triệu đồng/tháng ngay trong năm nay.

• D. Điều chỉnh nâng mức lương cơ sở lên trong khoảng từ 2,65 đến 2,7 triệu đồng mỗi tháng. [✔]

Giải thích: Đại biểu đoàn Vĩnh Long đề xuất phương án tối ưu là nâng mức lương cơ sở lên khoảng 2,65 đến 2,7 triệu đồng/tháng thay vì mức 2,53 triệu như dự thảo. Theo ông, đây là mức tăng có ý nghĩa rõ rệt hơn đối với nhóm thu nhập thấp và giúp thu hẹp đáng kể khoảng cách với lương tối thiểu vùng của khu vực doanh nghiệp. Mức đề xuất này được cho là vừa đảm bảo tính khả thi về mặt ngân sách nếu có lộ trình phù hợp, vừa tạo được bước cải thiện đời sống thực chất cho công chức, viên chức trước áp lực tăng giá hàng hóa thiết yếu và các dịch vụ y tế, giáo dục.

Đáp án đúng là: D.