Hiện vật được tìm thấy tại Công viên Khảo cổ Davidson, gần góc tây nam Núi Đền (Temple Mount), phía bắc khu Thành cổ David.

Mặt dây chuyền 1.300 năm tuổi với biểu tượng Do Thái cổ menorah 7 nhánh

Theo kết quả nghiên cứu, mặt dây chuyền có niên đại từ thế kỷ VI đến đầu thế kỷ VII, thuộc thời kỳ Byzantine muộn. Đây là giai đoạn mà, theo các nguồn sử liệu, người Do Thái bị cấm vào Jerusalem. Chính bối cảnh lịch sử này khiến phát hiện trở nên đặc biệt đáng chú ý, bởi nhiều khả năng hiện vật từng thuộc về một người Do Thái đã đến thành phố linh thiêng bất chấp các lệnh cấm đương thời.

Cơ quan Cổ vật Israel (IAA) cho biết mặt dây chuyền được phát hiện trong lớp đổ nát bên trong một công trình thời Byzantine muộn. Toàn bộ khu vực sau đó bị chôn vùi dưới lớp đất dày khoảng 8 mét được hình thành trong quá trình xây dựng các công trình đồ sộ của triều đại Umayyad vào đầu thế kỷ VIII.

Hiện vật có dạng đĩa tròn, phía trên có khoen để xỏ dây, nhiều khả năng được đeo như một vòng cổ. Cả hai mặt đều được khắc hình menorah bảy nhánh giống hệt nhau, bao quanh bởi một khung tròn. Một mặt còn bảo tồn khá tốt, trong khi mặt còn lại bị phủ lớp patina hình thành do quá trình phong hóa tự nhiên. Phân tích bằng phương pháp huỳnh quang tia X (XRF) cho thấy mặt dây chuyền chứa khoảng 99% chì.

Theo các nhà nghiên cứu, đây là một phát hiện vô cùng hiếm hoi. Trên toàn thế giới hiện chỉ ghi nhận thêm một mặt dây chuyền cổ bằng chì khác mang biểu tượng menorah, hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Nghệ thuật Walters ở Baltimore (Mỹ), song không rõ nguồn gốc xuất xứ.

Các chuyên gia của IAA nhận định, việc một mặt dây chuyền bằng chì nguyên chất lại được trang trí biểu tượng menorah là điều hết sức khác thường. Đáng chú ý, hình menorah xuất hiện ở cả hai mặt cho thấy tầm quan trọng sâu sắc của biểu tượng này như một dấu ấn gắn liền với ký ức về đền thờ và bản sắc Do Thái, ngay cả nhiều thế kỷ sau khi đền thờ bị phá hủy.

Một cuộc khai quật tại Công viên khảo cổ Davidson ở Jerusalem.

Ông Yuval Baruch, người đã chỉ đạo các cuộc khai quật tại khu vực này trong khoảng 25 năm, nhấn mạnh rằng mặt dây chuyền không chỉ đơn thuần là một hiện vật khảo cổ. “Đây là một dấu ấn cá nhân của ký ức và bản sắc”, ông nói.

Theo ông Baruch, việc lựa chọn chì thay vì các kim loại quý thường dùng trong trang sức cho thấy nhiều khả năng hiện vật này được sử dụng như một bùa hộ mệnh. Trong thời kỳ Byzantine muộn, chì là vật liệu phổ biến để chế tác các loại bùa, mang ý nghĩa bảo vệ và tín ngưỡng cá nhân.