Công bố 10 nhà khoa học trẻ xuất sắc đạt Giải thưởng Quả Cầu Vàng 2026. Ảnh: BTC

Trong danh sách 10 nhà khoa học trẻ được trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng năm 2026, ThS. Vũ Thị Hạnh và TS. Nguyễn Thị Vân Anh là hai gương mặt nữ được ghi nhận ở lĩnh vực công nghệ số và công nghệ robot, tự động hóa. Một người có hơn 10 năm nghiên cứu, phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI); người còn lại theo đuổi các bài toán điều khiển chuyển động cho robot và hệ thống tự động.

ThS. Vũ Thị Hạnh hơn 10 năm nghiên cứu và làm chủ công nghệ trí tuệ nhân tạo

Hiện công tác tại Học viện Viettel, Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội, ThS. Vũ Thị Hạnh giữ vị trí Trưởng phòng Công nghệ Kỹ thuật Lab. Chị có hơn 10 năm nghiên cứu và làm chủ các công nghệ lõi về trí tuệ nhân tạo, đồng thời tham gia nhiều dự án nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI vào thực tiễn.

ThS, Đại úy QNCN Vũ Thị Hạnh – Trưởng phòng Công nghệ, LAB, Học viện Viettel. Đặc biệt, đồng chí Vũ Thị Hạnh là người Viettel đầu tiên đạt Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng – dấu mốc đáng tự hào, khẳng định năng lực nghiên cứu, sáng tạo và khát vọng làm chủ công nghệ của đội ngũ trí thức trẻ Viettel. Ảnh: Tiền Phong

Hành trình nghiên cứu của nữ chuyên gia gắn với lĩnh vực công nghệ có tốc độ phát triển nhanh, đòi hỏi người làm khoa học liên tục cập nhật kiến thức, phương pháp và công nghệ mới. Quá trình tham gia các dự án phát triển AI giúp chị tích lũy kinh nghiệm từ nghiên cứu công nghệ đến triển khai ứng dụng.

Theo thông tin giới thiệu của Học viện Phụ nữ Việt Nam, ThS. Vũ Thị Hạnh sở hữu nhiều bằng sáng chế và giải pháp hữu ích liên quan đến AI. Những kết quả này cho thấy định hướng nghiên cứu của chị không chỉ dừng ở việc khai thác các nền tảng có sẵn mà còn hướng đến phát triển, làm chủ công nghệ.

Tháng 9/2026, tại tọa đàm về phụ nữ trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo do Học viện Phụ nữ Việt Nam tổ chức, chị tham gia với vai trò chuyên gia công nghệ, chia sẻ kinh nghiệm nghiên cứu và ứng dụng AI. Qua đó, những vấn đề về công nghệ được đưa đến gần hơn với sinh viên, đặc biệt là nữ sinh viên đang tìm kiếm cơ hội học tập và nghề nghiệp trong lĩnh vực này.

Với hơn một thập kỷ gắn bó với AI, những đóng góp của ThS. Vũ Thị Hạnh thể hiện ở cả kết quả nghiên cứu và quá trình tham gia phát triển, ứng dụng công nghệ trong môi trường doanh nghiệp.

TS. Nguyễn Thị Vân Anh nghiên cứu các giải pháp điều khiển chuyển động cho robot

Nếu ThS. Vũ Thị Hạnh tập trung vào công nghệ AI, TS. Nguyễn Thị Vân Anh lựa chọn hướng nghiên cứu chuyên sâu về điều khiển chuyển động cho robot và các hệ thống tự động.

TS. Nguyễn Thị Vân Anh là giảng viên Khoa Tự động hóa, Trường Điện – Điện tử, Đại học Bách khoa Hà Nội. Ảnh: ĐHBK

Hiện là giảng viên Khoa Tự động hóa, Trường Điện - Điện tử, Đại học Bách khoa Hà Nội, TS. Nguyễn Thị Vân Anh có nền tảng đào tạo gắn với Chương trình kỹ sư chất lượng cao Việt - Pháp (PFIEV). Năm 2015, chị tốt nghiệp chuyên ngành Sản xuất tự động tại Trường Đại học Bách khoa, Đại học Đà Nẵng. Sau đó, chị tiếp tục học tập, nghiên cứu tại Pháp và nhận bằng tiến sĩ chuyên ngành Tự động hóa tại Đại học Bách khoa Hauts-de-France năm 2019.

Quá trình đào tạo và nghiên cứu đưa chị đến với các bài toán về điều khiển chuyển động cho robot, điều khiển mờ, tối ưu hóa và thiết kế bộ điều khiển theo phương pháp Takagi-Sugeno. Đây là những hướng nghiên cứu có ý nghĩa trong việc nâng cao độ chính xác, tính ổn định và khả năng thích ứng của robot khi hoạt động trong các điều kiện khác nhau.

Một trong những hướng nghiên cứu đáng chú ý của TS. Nguyễn Thị Vân Anh là phát triển phương pháp điều khiển cho robot tự cân bằng. Công trình kết hợp điều khiển trượt phân cấp với hàm rào điều khiển nhằm kiểm soát góc nghiêng của robot, giúp thiết bị duy trì trạng thái cân bằng và thực hiện chuyển động theo yêu cầu.

Bên cạnh đó, chị còn đảm nhiệm vai trò chủ nhiệm đề tài nghiên cứu cấp Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia (NAFOSTED) mang tên “Điều khiển nâng cao cho hệ cầu trục vận chuyển chất lỏng có xét đến yếu tố bất định và ràng buộc hệ thống”. Nghiên cứu tập trung giải quyết bài toán điều khiển trong điều kiện hệ thống chịu tác động của các yếu tố không chắc chắn và phải đáp ứng những giới hạn kỹ thuật khi vận hành.

Năng lực nghiên cứu của nữ giảng viên còn được thể hiện qua số lượng và chất lượng công bố khoa học. Theo hồ sơ ứng viên do Trường Điện - Điện tử, Đại học Bách khoa Hà Nội công bố, TS. Nguyễn Thị Vân Anh có 19 bài báo trên các tạp chí quốc tế thuộc danh mục Q1, trong đó 14 bài là tác giả chính; 18 bài thuộc danh mục Q2, trong đó 13 bài là tác giả chính. Chị còn có 17 bài báo trên các tạp chí trong nước, với 13 bài là tác giả chính, cùng một báo cáo khoa học trong kỷ yếu hội thảo quốc tế uy tín và một bằng khen cấp Bộ.

Năm 2026, chị tiếp tục có các công bố quốc tế về thiết kế bộ điều khiển bền vững và ổn định hệ thống phi tuyến. Trong đó, bài báo về thiết kế bộ điều khiển dựa trên mô hình mờ Takagi-Sugeno được đăng trên IEEE Transactions on Fuzzy Systems, thuộc danh mục SCIE, Q1. Một nghiên cứu khác về ổn định hệ thống phi tuyến có xét đến độ trễ đo lường được công bố trên Chaos, Solitons and Fractals.

10 nhà khoa học trẻ được vinh danh ở 7 lĩnh vực công nghệ

Bên cạnh hai nhà khoa học nữ, 8 cá nhân còn lại được trao giải gồm: TS. Hy Trương Sơn (lĩnh vực công nghệ số), TS. Thái Mai Thành (lĩnh vực công nghệ robot và tự động hóa), TS. Lương Xuân Huy và TS. Lê Hữu Thọ (lĩnh vực công nghệ y sinh, dược và sinh học ứng dụng), PGS.TS. Đinh Viết Cường (lĩnh vực công nghệ môi trường và phát triển bền vững), TS. Cao Lê Anh Kiệt (lĩnh vực công nghệ năng lượng và vật liệu tiên tiến); TS. Dương Ngọc Thanh (lĩnh vực công nghệ chip bán dẫn), TS. Nguyễn Đông Nhật (lĩnh vực công nghệ hàng không và vũ trụ).

Các công trình nghiên cứu của 10 nhà khoa học được vinh danh tập trung vào nhiều hướng công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo, nhận dạng thông minh, robot y tế, công nghệ sinh học, vật liệu tiên tiến, chip bán dẫn và công nghệ hàng không, vũ trụ.

Năm 2026, Giải thưởng Quả Cầu Vàng có sự điều chỉnh về quy chế khi mở rộng phạm vi xét chọn từ 5 lên 10 lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Việc điều chỉnh nhằm bám sát định hướng tại Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; đồng thời phù hợp với định hướng phát triển 10 nhóm công nghệ chiến lược theo Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg ngày 30/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ.

Theo Ban tổ chức, giải thưởng năm nay nhận được 77 hồ sơ đề cử từ 51 cơ quan, đơn vị, trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và tổ chức của người Việt Nam ở nước ngoài. Qua các vòng đánh giá, thẩm định và xét chọn, Ban Bí thư Trung ương Đoàn quyết định trao giải cho 10 cá nhân thuộc 7 lĩnh vực.

Giải thưởng Quả Cầu Vàng là hoạt động nhằm phát hiện, tôn vinh, kết nối và phát huy tài năng trẻ trong lĩnh vực khoa học, công nghệ. Qua đó, tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh góp phần thúc đẩy nghiên cứu, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và nâng cao năng lực làm chủ các công nghệ chiến lược quốc gia.

Các hoạt động tuyên dương và trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng năm 2026 dự kiến diễn ra trong hai ngày 16 và 17/11/2026 tại Hà Nội.