Khoa học, công nghệ phải trở thành động lực trực tiếp thúc đẩy tăng trưởng nông nghiệp. Ảnh minh họa: AI

Theo Thông báo số 574/TB-VPCP ngày 8/11/2026 của Văn phòng Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng đã có kết luận tại Hội nghị "Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành nông nghiệp".

Phó Thủ tướng nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của nông nghiệp đối với phát triển kinh tế - xã hội, nhất là trong bối cảnh hơn 60% dân số sống ở nông thôn. Đây không chỉ là ngành sản xuất mà còn liên quan trực tiếp đến an sinh xã hội, đời sống người dân, an ninh lương thực, sức khỏe và phát triển bền vững.

Giai đoạn 2021-2025, tăng trưởng nông nghiệp bình quân đạt khoảng 3,57%/năm, góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội và khẳng định vai trò trụ đỡ của nền kinh tế trong những thời điểm khó khăn. Trong 9 tháng năm 2026, ngành nông nghiệp tăng trưởng 4,02%, đóng góp vào mức tăng trưởng chung 9,01% của cả nước.

Thời gian qua, việc ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp đã đạt một số kết quả bước đầu, góp phần thúc đẩy tăng trưởng ngành. Tuy nhiên, các kết quả cần tiếp tục được kiểm chứng, nhân rộng trên quy mô sản xuất và trong điều kiện thị trường thực tế.

Trước yêu cầu tăng trưởng trong giai đoạn tới, Phó Thủ tướng yêu cầu hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải được triển khai thường xuyên, liên tục, thực chất và hiệu quả. Các hoạt động này cần trở thành động lực trực tiếp của tăng trưởng nông nghiệp, thay vì dừng lại ở nghiên cứu hoặc ứng dụng mang tính thử nghiệm.

Sản phẩm nghiên cứu và ứng dụng công nghệ phải hướng vào thực tiễn sản xuất, có khả năng thương mại hóa và sức cạnh tranh cao. Hiệu quả cần được thể hiện qua việc nâng cao năng suất, chất lượng nông sản, giảm chi phí sản xuất, giảm phát thải, gia tăng giá trị sản phẩm và cải thiện thu nhập, đời sống người dân.

Việc lựa chọn nhiệm vụ khoa học, công nghệ phải xuất phát từ yêu cầu tăng trưởng và thực tiễn sản xuất, kinh doanh. Doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất là trung tâm ứng dụng; hiệu quả kinh tế, xã hội, môi trường, năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng là những tiêu chí đánh giá.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu mỗi nhiệm vụ phải xác định rõ kết quả đầu ra, thị trường và địa chỉ ứng dụng, đồng thời có khả năng nhân rộng, tránh đầu tư dàn trải. Các địa phương cần xác định đúng những bài toán đặt ra từ tiềm năng và thế mạnh của mình.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường phải hoàn thành danh mục bài toán lớn trước ngày 15/12

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được Phó Thủ tướng đặt ra là nhận diện đầy đủ, thực chất các điểm nghẽn trong phát triển nông nghiệp để tập trung nguồn lực tháo gỡ. Những vấn đề cần ưu tiên gồm thể chế, cơ chế tài chính, chuyển giao và thương mại hóa kết quả nghiên cứu về giống cây trồng, vật nuôi, thức ăn chăn nuôi, vaccine, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và các lĩnh vực liên quan.

Cùng với đó, các bộ, ngành, địa phương cần xác định đúng định hướng, nhiệm vụ và lĩnh vực ưu tiên dựa trên thế mạnh của từng địa phương, từng vùng; đẩy nhanh chuyển đổi số và triển khai truy xuất nguồn gốc toàn trình.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao rà soát, đánh giá đầy đủ điều kiện để hoàn thiện danh mục các bài toán lớn, cấp thiết, ưu tiên của ngành, hoàn thành trước ngày 15/12/2026. Những nhiệm vụ đủ điều kiện phải được tổ chức triển khai trong quý I/2027.

Bộ này cũng có trách nhiệm điều phối, kết nối nhu cầu của các ngành hàng, địa phương và doanh nghiệp; xây dựng cơ chế liên kết thực chất giữa Nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp theo chuỗi giá trị. Việc triển khai các chương trình ưu tiên và chuỗi sản phẩm mô hình điểm cần được tổ chức hiệu quả.

Trước ngày 15/12/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phải tổng hợp, báo cáo các cơ quan liên quan những nội dung cần tháo gỡ về thể chế, quy chuẩn, tiêu chuẩn, công cụ kỹ thuật, dữ liệu, cơ chế tài chính, sở hữu trí tuệ và chuyển giao công nghệ. Những kiến nghị thuộc thẩm quyền cần được giải quyết kịp thời; các vấn đề vượt thẩm quyền phải báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét.

Bộ cũng được giao phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ hoàn thiện cơ chế đặt hàng nhiệm vụ khoa học, công nghệ trong nông nghiệp; thúc đẩy thử nghiệm, chuyển giao và thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Đồng thời, cần hoàn thiện quy định về sở hữu trí tuệ, định mức kinh tế - kỹ thuật và cơ chế huy động nguồn lực xã hội cho nghiên cứu, phấn đấu tối thiểu 30% số đề tài, nhiệm vụ nghiên cứu xuất phát từ nhu cầu thực tiễn.

Đẩy nhanh truy xuất nguồn gốc, nghiên cứu Sàn giao dịch nông sản quốc gia

Đối với nhiệm vụ chuyển đổi số, Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì, phối hợp với Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tài chính, Bộ Công Thương và các cơ quan liên quan hoàn thiện, tổ chức vận hành Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản.

Trọng tâm là chuẩn hóa, kết nối và chia sẻ dữ liệu; xác định bộ dữ liệu tối thiểu theo từng nhóm sản phẩm, hướng dẫn quy trình cập nhật, tiêu chuẩn kỹ thuật kết nối và cơ chế xác thực thông tin.

Các địa phương cần rà soát, chuẩn hóa, đồng bộ dữ liệu về định danh chủ thể, hộ nông dân nuôi trồng, đánh bắt, vùng nguyên liệu, cơ sở sản xuất, mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói lên hệ thống. Dữ liệu phải đầy đủ, chính xác, thống nhất, được cập nhật thường xuyên và có khả năng liên thông, phục vụ truy xuất nguồn gốc theo chuỗi.

Thông tin kiểm nghiệm, kiểm dịch và chứng nhận chất lượng cũng cần được kết nối với từng lô hàng, bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật và yêu cầu của thị trường xuất khẩu.

Bên cạnh đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phải nghiên cứu, đề xuất mô hình phát triển Sàn giao dịch nông sản quốc gia theo nhiệm vụ Chính phủ giao tại Nghị quyết số 162/NQ-CP ngày 7/6/2025, hoàn thành trong năm 2026. Bộ tiếp tục phối hợp với Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan vận hành hiệu quả Sàn giao dịch carbon trong nước theo quy định tại Nghị định số 29/2026/NĐ-CP.

Bộ Công an có trách nhiệm phối hợp xây dựng, chuẩn hóa, kết nối và chia sẻ dữ liệu chuyên ngành, ưu tiên dữ liệu định danh chủ thể và dữ liệu lưu thông hàng hóa. Đồng thời, hỗ trợ hoàn thiện quy trình nghiệp vụ, thúc đẩy triển khai Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản tại từng địa phương, bảo đảm kết nối và vận hành thống nhất trên toàn quốc.

Bộ Khoa học và Công nghệ được giao tổng hợp, giải quyết hoặc kiến nghị xử lý các vấn đề liên quan đến đầu tư, tài chính, định giá và khai thác tài sản trí tuệ, chuyển giao, thương mại hóa kết quả nghiên cứu cũng như cơ chế chấp nhận rủi ro có kiểm soát.

Bộ này cần khẩn trương xây dựng tiêu chí, phương án lựa chọn những kết quả nghiên cứu có khả năng ứng dụng và thương mại hóa ngay; rà soát các đề tài đang thực hiện để tiếp tục hỗ trợ những nhiệm vụ có khả năng tạo ra sản phẩm cụ thể. Việc hình thành các nhóm liên kết giữa nghiên cứu và sản xuất cũng cần được triển khai thực chất.

Ngoài ra, Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan liên quan tham mưu sửa đổi, bổ sung Quyết định số 808/QĐ-TTg ngày 6/5/2026 theo hướng cho phép đề xuất, đặt hàng và triển khai các nhiệm vụ có thời gian thực hiện dài, kéo dài sau năm 2030. Bộ cũng được giao xây dựng mô hình phòng thí nghiệm và hạ tầng nghiên cứu dùng chung theo các quyết định đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Địa phương lựa chọn từ 3-5 bài toán ưu tiên về nông nghiệp

Để thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm hình thành từ kết quả nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, Bộ Công Thương được giao hướng dẫn kết nối doanh nghiệp, hợp tác xã với nhà nhập khẩu, hệ thống phân phối và các kênh thương mại điện tử. Đồng thời, rà soát, đề xuất giải pháp tháo gỡ khó khăn về logistics, bảo quản và phân phối nông sản.

Bộ Công Thương cũng phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức truy xuất nguồn gốc, kết nối và chia sẻ dữ liệu với hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản. Các chủ thể kinh doanh tham gia chuỗi phải cập nhật, cung cấp dữ liệu theo quy định, bảo đảm thông tin lô hàng được liên kết giữa các công đoạn.

Cơ quan này cùng các địa phương có trách nhiệm kiểm tra, xử lý theo thẩm quyền những hành vi gian lận về nguồn gốc, xuất xứ và thông tin hàng hóa trong lưu thông, phân phối và thương mại điện tử; khai thác dữ liệu truy xuất nguồn gốc để phát hiện, cảnh báo và xử lý vi phạm.

Bộ Tài chính chủ trì rà soát, giải quyết những vướng mắc về cơ chế tài chính, quản lý tài sản hình thành từ nhiệm vụ khoa học, công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Đồng thời, phối hợp tham mưu bố trí, huy động nguồn lực thực hiện các nhiệm vụ và chỉ đạo cơ quan hải quan kết nối, chia sẻ dữ liệu phục vụ truy xuất nguồn gốc các chuỗi nông sản xuất khẩu được lựa chọn.

Đối với các địa phương, Phó Thủ tướng yêu cầu phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường đánh giá thực chất hiện trạng nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong lĩnh vực nông nghiệp, môi trường; làm rõ số lượng đề tài, kết quả đạt được và những nội dung chưa hoàn thành.

Mỗi tỉnh, thành phố phải lựa chọn từ 3-5 bài toán lớn, cấp thiết để ưu tiên giải quyết. Các bài toán cần thể hiện rõ mô hình liên kết sản xuất, chế biến, tiêu thụ, gắn với xây dựng thương hiệu bền vững và tổ chức triển khai cụ thể.

Cùng với đó, các địa phương phải hoàn thiện cơ sở dữ liệu, trước hết là dữ liệu đất đai; phối hợp với Bộ Công an và Bộ Nông nghiệp và Môi trường kết nối dữ liệu định danh chủ thể, hộ nông dân, vùng nguyên liệu, cơ sở sản xuất, mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, kiểm dịch, kiểm nghiệm, chứng nhận chất lượng và dữ liệu lưu thông hàng hóa.

Đối với các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và hợp tác xã, Phó Thủ tướng yêu cầu trước ngày 15/12/2026 đăng ký, đề xuất với Bộ Nông nghiệp và Môi trường các giải pháp công nghệ nhằm giải quyết những vấn đề thực tiễn của từng chuỗi ngành hàng và toàn ngành nông nghiệp.

Các đơn vị cần chủ động đăng ký nhu cầu công nghệ, năng lực đầu tư, khả năng tiếp nhận công nghệ cũng như năng lực sản xuất, tiêu thụ sản phẩm. Đồng thời, có trách nhiệm ghi nhận, cập nhật, lưu giữ và cung cấp dữ liệu truy xuất nguồn gốc phát sinh trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, bảo đảm thông tin đầy đủ, chính xác, có thể đối chiếu với hồ sơ, chứng từ và liên kết giữa các công đoạn.

Phó Thủ tướng yêu cầu xây dựng cơ chế theo dõi việc thực hiện nhiệm vụ sau các hội nghị, định kỳ kiểm tra, đánh giá và báo cáo Thủ tướng Chính phủ. Qua đó, kịp thời tháo gỡ khó khăn, điều chỉnh nhiệm vụ không còn phù hợp, khắc phục tình trạng triển khai chậm, hình thức, đầu tư dàn trải hoặc không xác định được sản phẩm đầu ra và địa chỉ ứng dụng.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng được giao phối hợp với các bộ, ngành, địa phương chuẩn bị Hội nghị toàn quốc về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành nông nghiệp.