Tại các phòng khám tiêu hóa và mật tụy, không ít người bàng hoàng khi nhận kết quả suy giảm chức năng gan, gan nhiễm mỡ, xơ gan hay ung thư gan dù cả đời chưa từng uống một giọt rượu bia. Sự ngỡ ngàng này xuất phát từ quan niệm sai lầm cho rằng chỉ có bia rượu mới là "sát thủ" hủy hoại lá gan.

Thế nhưng, thực tế y khoa đang chứng minh điều ngược lại khi tỷ lệ mắc bệnh gan, nhất là gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD) gia tăng chóng mặt trên toàn cầu. Đáng báo động, thống kê từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho thấy, các bệnh lý về gan đang cướp đi sinh mạng của hàng triệu người mỗi năm, trong đó riêng ung thư gan đã khiến khoảng 830.000 người tử vong, tức trung bình mỗi ngày có hơn 2.000 người trút hơi thở cuối cùng vì bệnh này.

Ảnh minh họa

Rõ ràng, rượu bia không phải là con đường duy nhất dẫn đến kịch bản đau lòng này. Nhiều thói quen vội vã, tưởng chừng vô hại vào buổi sáng hóa ra "phá gan" nhanh hơn bạn tưởng. Nếu muốn bảo vệ lá gan, phòng ngừa ung thư gan, hãy dừng ngay 4 việc:

1. Bỏ bữa sáng thường xuyên, để bụng đói cồn cào

Nhiều người có thói quen nhịn ăn sáng để tiết kiệm thời gian hoặc giảm cân. Tuy nhiên, sau một đêm dài nghỉ ngơi, gan là một trong những cơ quan cần được bổ sung dinh dưỡng nhất để khôi phục năng lượng và duy trì các hoạt động trao đổi chất.

Việc bỏ bữa sáng khiến lượng đường trong máu sụt giảm đột ngột, buộc gan phải hoạt động quá tải để huy động năng lượng dự trữ. Bác sĩ Wang Chao công tác tại Bệnh viện Hữu nghị Bắc Kinh thuộc Đại học Y khoa Thủ đô (Bắc Kinh, Trung Quốc) nhấn mạnh, thói quen bỏ ăn sáng làm gián đoạn quá trình mật nhũ hóa chất béo, khiến độc tố tích tụ và làm tăng đáng kể nguy cơ gan nhiễm mỡ. Tình trạng này kéo dài âm thầm tiến triển thành viêm gan, xơ gan và nguy cơ biến chứng thành ung thư gan.

Ảnh minh họa

2. Hút thuốc hoặc ngửi khói thuốc thụ động ngay khi vừa ngủ dậy

Việc tiếp xúc với khói thuốc vốn dĩ đã vô cùng độc hại ở bất kỳ thời điểm nào, nhưng nếu diễn ra ngay khi vừa bước ra khỏi giường, mức độ tàn phá cơ thể còn tăng lên gấp bội.

Bác sĩ Wang Chao giải thích, buổi sáng là lúc tuần hoàn máu bắt đầu đẩy nhanh nhịp độ sau đêm dài nghỉ ngơi, dạ dày lại đang hoàn toàn trống rỗng khiến các chất độc bị hấp thụ vào máu với tốc độ cực nhanh.

Nicotine, hắc ín và hàng loạt hóa chất độc hại khi hít vào phổi sẽ theo dòng máu đổ thẳng về gan. Việc dung nạp hoặc hít phải khói thuốc thụ động lúc bụng rỗng khiến gan rơi vào thế quá tải độc tố đột ngột. Thói quen này kéo dài sẽ gây viêm mãn tính, phá hủy các tế bào gan khỏe mạnh và đẩy nhanh nguy cơ mắc ung thư gan.

3. Uống cà phê, trà đậm đặc khi bụng rỗng hoặc dùng thay bữa sáng

Thói quen nạp ly cà phê phin hay trà đậm khi bụng trống rỗng để tỉnh táo, thậm chí thay thế luôn bữa sáng là cái bẫy "phá gan" nguy hiểm của nhiều người trẻ.

Bác sĩ Wang Jiajia thuộc Khoa Phẫu thuật tổng quát, Bệnh viện Nhân dân Trịnh Châu (Hà Nam, Trung Quốc) cảnh báo, caffeine khi nạp lúc đói sẽ hấp thu cực nhanh, ép gan phải gồng mình chuyển hóa dưới áp lực cao trong trạng thái thiếu hụt vi chất bảo vệ.

Việc bắt gan làm việc quá tải khi thiếu năng lượng sẽ kích thích sản sinh các gốc tự do, gây căng thẳng ô xy hóa và tàn phá màng tế bào gan. Duy trì thói quen này kéo dài sẽ gây viêm hoại tử tế bào gan diện rộng, làm suy giảm chức năng giải độc và đẩy nhanh nguy cơ tiến triển thành ung thư gan.

4. Nổi giận, cáu gắt vì những chuyện vặt vãnh

Ảnh minh họa

Y học hiện đại lẫn cổ truyền đều khẳng định cảm xúc có mối liên quan mật thiết đến sức khỏe của gan. Buổi sáng là thời điểm hệ thần kinh và nội tiết vô cùng nhạy cảm.

Theo bác sĩ Wang Jiajia, khi bạn nổi giận hay căng thẳng vào đầu giờ sáng, cơ thể sẽ lập tức tiết ra lượng lớn hormone cortisol. Sự biến động hormone này làm gián đoạn quá trình lưu thông khí huyết tại gan, giảm khả năng giải độc và khiến gánh nặng chuyển hóa tăng lên gấp bội. Duy trì tâm trạng bực bội mỗi sáng sẽ khiến độc tố tích tụ ngày một nhiều, bào mòn sức khỏe lá gan từng ngày.

Những thói quen buổi sáng giúp nuôi dưỡng và bảo vệ lá gan

Để bù đắp năng lượng sau một đêm dài và hỗ trợ gan thải độc hiệu quả, bạn nên bắt đầu ngày mới bằng một ly nước ấm khoảng 300ml ngay sau khi thức dậy. Nước ấm giúp kích thích tuần hoàn máu, làm loãng dòng mật và thúc đẩy quá trình đào thải chất độc tích tụ qua đường tiết niệu. Bên cạnh đó, việc duy trì một bữa sáng đầy đủ dưỡng chất với sự kết hợp hài hòa giữa protein lành mạnh từ trứng, cá và chất xơ từ ngũ cốc nguyên hạt sẽ cung cấp nguồn năng lượng dồi dào, giúp gan không phải hoạt động quá tải để huy động lượng đường dự trữ.

Ảnh minh họa

Cùng với chế độ dinh dưỡng, việc dành ra 15 đến 20 phút vận động nhẹ nhàng như đi bộ, tập yoga hoặc giãn cơ dưới ánh nắng sớm cũng mang lại lợi ích to lớn cho sức khỏe hệ tiêu hóa. Mạng lưới tuần hoàn được kích thích qua tập luyện giúp tăng cường lượng máu nuôi dưỡng tế bào gan, đẩy nhanh tốc độ chuyển hóa mỡ thừa và giảm thiểu nguy cơ gan nhiễm mỡ. Đồng thời, giữ tinh thần thư thái, tránh vội vã hay bực bội vào đầu giờ sáng sẽ giúp cân bằng hệ nội tiết, tạo điều kiện thuận lợi nhất để gan thực hiện tốt chức năng tự phục hồi.

5 dấu hiệu sớm cảnh báo gan đang kêu cứu:

- Mệt mỏi kéo dài: Cơ thể luôn trong trạng thái uể uải, kiệt sức dù ngủ đủ giấc do gan giảm khả năng lưu trữ năng lượng.

- Vàng da, vàng mắt: Tình trạng sắc tố bilirubin tích tụ trong máu khi tế bào gan bị tổn thương nghiêm trọng.

- Chướng bụng, đắng miệng: Khả năng tiết mật bị ảnh hưởng khiến hệ tiêu hóa trệ trệ, thường xuyên đầy hơi và có vị đắng ở cổ họng vào buổi sáng.

- Mẩn ngứa, nổi mụn nhọt: Độc tố không được đào thải tích tụ dưới da gây ra các cơn ngứa ngáy râm ran dai dẳng.

- Nước tiểu sẫm màu bất thường: Nước tiểu chuyển sang màu vàng đậm như trà đặc dù bạn đã uống đủ nước trong ngày.

Nguồn và ảnh: Sohu, Baidu Health, Sina News