Rời giảng đường đại học, cao đẳng vốn được xem là cột mốc đánh dấu sự “bắt đầu” của việc sắp thành “người lớn” thật sự, phải lao vào thị trường lao động. Thế nhưng với không ít người trẻ, đặc biệt là thế hệ sinh năm 2004 - thế hệ có thể đã hoặc sắp bước vào cột mốc quan trọng này, khoảnh khắc ấy lại đi kèm cảm giác mông lung, áp lực và hoài nghi về chính lựa chọn của mình.

Khi tấm bằng không còn là “bảo chứng” cho một con đường rõ ràng phía trước, câu hỏi “rồi mình sẽ làm gì?” trở thành nỗi trăn trở chung của rất nhiều bạn trẻ mới ra trường hoặc thậm chí còn chưa kịp tốt nghiệp.

Mỗi người một ngả, nhưng chung cảm giác chênh vênh

Trên MXH Threads mới đây, một tài khoản đã đăng tải câu hỏi: “Các bạn 2004 ổn không, học xong đại học hướng các bạn sao rồi?”.

Không mang tính than vãn hay kể lể, nhưng bài đăng nhanh chóng thu hút hàng loạt bình luận chia sẻ câu chuyện rất thật của những người trẻ đang loay hoay ở ngưỡng cửa trưởng thành.

Dưới bài đăng, nhiều bình luận cho thấy bức tranh khá đa dạng về thực trạng của các bạn sinh năm 2004.

Một số bạn chia sẻ đang thực tập không lương để hoàn thành báo cáo, khóa luận, vừa học nốt các môn còn dang dở, vừa đi dạy gia sư kiếm thêm thu nhập. Áp lực học ngoại ngữ, kỳ vọng từ gia đình và nỗi lo về tương lai nghề nghiệp khiến nhiều người rơi vào trạng thái chán nản, hoài nghi chính mình, dù đã có trong tay những chứng chỉ như IELTS nhưng vẫn băn khoăn liệu “có kịp dùng trước khi hết hạn”.

Có bạn khác tốt nghiệp cao đẳng từ năm 2024, sớm bước vào thị trường lao động nhưng không tìm được công việc đúng ngành, cuối cùng lựa chọn làm công nhân để trang trải cuộc sống. Việc “cất bằng đi làm” không phải lựa chọn mong muốn, nhưng lại là phương án thực tế trong bối cảnh năng lực, điều kiện kinh tế và yêu cầu tuyển dụng không cân xứng.

Lễ tốt nghiệp của Trường Đại học Quốc tế – ĐHQG TP.HCM. (Ảnh: Trường Đại học Quốc tế – ĐHQG TP.HCM)

Nhiều bình luận cũng nhắc đến trạng thái mông lung kéo dài khi chưa ổn định, chưa biết đi đâu về đâu, đêm đến suy nghĩ rồi bật khóc. Nỗi sợ những câu hỏi quen thuộc từ họ hàng mỗi dịp về quê, nhất là khi Tết cận kề, càng khiến áp lực tinh thần thêm nặng nề, dù cha mẹ vẫn luôn an ủi và động viên.

Ở chiều ngược lại, cũng có những bạn thừa nhận tốt nghiệp muộn hơn dự kiến nhưng đã tìm được công việc ổn định, môi trường tốt, thu nhập “trộm vía”, dù vẫn còn gánh nặng tài chính. Một số khác xác định rõ sẽ không theo ngành học, chuyển hướng sang kinh doanh hoặc làm cho gia đình, tận dụng những kinh nghiệm tích lũy trong suốt 4 năm đại học để mở ra con đường riêng.

Mông lung không đồng nghĩa với thất bại

Sự thật là sẽ không có một “kịch bản chuẩn” nào cho tuổi 22-23. Có người chật vật tìm việc, có người đi đường vòng, có người tạm dừng để chờ cơ hội, cũng có người sớm tìm được chỗ đứng. Điểm chung lớn nhất có lẽ là cảm giác chưa thật sự yên tâm về tương lai, dù lựa chọn nào cũng đòi hỏi đánh đổi.

Áp lực lớn nhất mà nhiều bạn trẻ 2k4 đang đối mặt không chỉ nằm ở chuyện công việc, mà còn đến từ kỳ vọng xã hội khi phải ra trường đúng hạn, có việc làm ngay, lương ổn định, định hướng rõ ràng. Trong khi đó, thực tế thị trường lao động ngày càng khắt khe, cạnh tranh cao, còn bản thân người trẻ thì chưa kịp hiểu mình thực sự phù hợp với điều gì.

Buổi lễ tốt nghiệp của các tân khoa Trường ĐH Nguyễn Tất Thành. (Ảnh: Trường ĐH Nguyễn Tất Thành)

Giai đoạn hậu tốt nghiệp vốn là thời điểm “chuyển tiếp” đầy bất ổn và cảm giác lạc hướng là điều gần như không thể tránh khỏi. Việc so sánh bản thân với bạn bè đồng trang lứa nhất là qua mạng xã hội càng khiến áp lực ấy trở nên nặng nề hơn.

Mông lung không phải dấu hiệu của thất bại mà là trạng thái phổ biến của người trẻ khi đứng trước quá nhiều lựa chọn và áp lực. Thay vì coi đó là điểm yếu, việc thừa nhận sự chênh vênh và cho phép bản thân sai, thử lại và tiếp tục điều chỉnh nên là điều cần thiết hơn cả.

Qua hàng trăm lời hồi đáp, có thể thấy không có thế hệ nào là “kém cố gắng”, mà đều đang cố bước đi trong một giai đoạn nhiều biến động. Việc chậm nhịp, rẽ hướng hay chưa ổn định không đồng nghĩa với thất bại. Với nhiều người trẻ, hành trình sau khi rời giảng đường không bao giờ là đường thẳng, mà là quá trình trải nghiệm, khám phá để dần tìm ra vị trí phù hợp nhất cho chính mình.