Câu 1: Theo Luật Bảo hiểm xã hội hiện hành, người lao động có được phép tham gia đóng đồng thời cả BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện trong cùng một khoảng thời gian không?

• A. Được phép đóng đồng thời nếu người lao động tự nguyện cam kết bằng văn bản.

• B. Được phép đóng đồng thời nhưng chỉ áp dụng cho người làm việc ở khối tư nhân.

• C. Không được phép tham gia đồng thời cả hai hình thức trong cùng một thời gian. [✔]

• D. Được phép đóng đồng thời nếu có sự bảo lãnh tài chính từ phía doanh nghiệp.

Giải thích: Căn cứ theo các quy định pháp luật về bảo hiểm xã hội, người lao động không được phép tham gia đồng thời cả hình thức BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện trong cùng một khoảng thời gian. Bản chất của chính sách BHXH tự nguyện là giải pháp an sinh dành riêng cho những đối tượng không thuộc diện áp dụng của BHXH bắt buộc. Do đó, hai loại hình này được thiết kế tách biệt và có tính chất loại trừ lẫn nhau về mặt thời gian tham gia của mỗi cá nhân.

Đáp án đúng là: C.

Câu 2: Đối tượng nào sau đây được pháp luật quy định thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện?

• A. Người lao động đang làm việc theo hợp đồng dài hạn tại các tập đoàn kinh tế.

• B. Công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên và không thuộc diện đóng BHXH bắt buộc. [✔]

• C. Cán bộ, công chức, viên chức đang công tác trong các cơ quan quản lý nhà nước.

• D. Người lao động nước ngoài đang làm việc có thời hạn tại thị trường Việt Nam.

Giải thích: Luật Bảo hiểm xã hội quy định rõ đối tượng tham gia BHXH tự nguyện phải là công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên và đặc biệt là không thuộc diện đóng BHXH bắt buộc. Chính sách này mang tính nhân văn sâu sắc, chủ yếu hướng tới nhóm lao động tự do, nông dân, hoặc những người không làm việc theo hợp đồng lao động, giúp họ có cơ hội tích lũy thời gian đóng để hưởng lương hưu và các chế độ an sinh khi về già.

Đáp án đúng là: B.

Theo Luật BHXH có hiệu lực từ ngày 1-7-2025, người lao động không được tham gia đồng thời BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện trong cùng một thời gian. (Ảnh: Người quan sát)

Câu 3: Khi người lao động nghỉ việc tại doanh nghiệp (dừng đóng BHXH bắt buộc) và chuyển sang làm lao động tự do thì quá trình tham gia bảo hiểm sẽ được xử lý như thế nào?

• A. Được chuyển sang đóng BHXH tự nguyện và cộng dồn thời gian đóng trước đó. [✔]

• B. Toàn bộ thời gian đóng BHXH bắt buộc cũ sẽ bị xóa bỏ và phải tích lũy lại từ đầu.

• C. Người lao động buộc phải rút bảo hiểm xã hội một lần chứ không được đóng tiếp.

• D. Thời gian cũ được bảo lưu nhưng không được phép cộng gộp với thời gian đóng tự nguyện.

Giải thích: Hệ thống quản lý bảo hiểm hiện nay quy định mỗi cá nhân chỉ được cấp một mã số BHXH duy nhất để theo dõi xuyên suốt toàn bộ quá trình đóng và hưởng. Pháp luật cho phép và khuyến khích người lao động linh hoạt chuyển đổi giữa hai hình thức. Khi chấm dứt hợp đồng lao động tại doanh nghiệp, người dân có thể tiếp tục đóng BHXH tự nguyện; toàn bộ thời gian tham gia bắt buộc trước đó sẽ được bảo lưu và cộng dồn để tính tổng quyền lợi khi đủ điều kiện nhận lương hưu.

Đáp án đúng là: A.

Câu 4: Trường hợp một người lao động giao kết hợp đồng lao động từ đủ một tháng trở lên với nhiều công ty cùng lúc, việc tham gia BHXH bắt buộc được quy định ra sao?

• A. Người lao động phải đóng BHXH bắt buộc tại tất cả các công ty mà mình ký hợp đồng.

• B. Cơ quan Bảo hiểm xã hội sẽ tự động lựa chọn đơn vị có mức chi trả lương cao nhất để thu.

• C. Người lao động được quyền tự chọn một công ty bất kỳ để tham gia đóng bảo hiểm.

• D. Chỉ đóng BHXH bắt buộc theo hợp đồng lao động được giao kết đầu tiên. [✔]

Giải thích: Đối với trường hợp người lao động làm việc tại nhiều đơn vị và đều thuộc diện đóng BHXH bắt buộc, Luật Bảo hiểm xã hội quy định người lao động chỉ tham gia đóng bảo hiểm theo hợp đồng lao động được giao kết đầu tiên. Tại các doanh nghiệp còn lại, người sử dụng lao động không phải đóng bảo hiểm trùng lặp, nhưng có trách nhiệm chi trả trực tiếp vào kỳ lương của người lao động một khoản tiền tương đương với mức đóng BHXH bắt buộc thuộc trách nhiệm của chủ doanh nghiệp.

Đáp án đúng là: D.

Câu 5: Nhằm tăng mức hưởng lương hưu hoặc tối ưu hóa nguồn tài chính tích lũy khi về già, người lao động đang đóng BHXH bắt buộc nên lựa chọn giải pháp hợp pháp nào?

• A. Bí mật đăng ký thêm một mã số bảo hiểm xã hội tự nguyện thứ hai ở địa phương khác.

• B. Yêu cầu doanh nghiệp hạ thấp mức lương đóng bảo hiểm để tự mua bảo hiểm thương mại.

• C. Đóng BHXH trên mức lương cao hơn hoặc tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung. [✔]

• D. Ngừng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc để chuyển toàn bộ sang hình thức tự nguyện.

Giải thích: Do pháp luật nghiêm cấm việc đóng trùng thời gian ở cả hai loại hình, để gia tăng giá trị khoản thu nhập hưu trí sau này, người lao động có thể thương lượng với doanh nghiệp để đóng BHXH bắt buộc dựa trên nền mức lương thực tế cao hơn (trong giới hạn quy định). Ngoài ra, một giải pháp tối ưu khác là tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung. Đây là hình thức hoàn toàn tự nguyện, cho phép người lao động tích lũy thêm một nguồn tài chính độc lập bên cạnh tài khoản lương hưu cốt lõi.

Đáp án đúng là: C.