Có bao giờ bạn bước vào phòng con và muốn "tăng xông" khi thấy sách vở, đồ chơi, bút màu vứt la liệt khắp nơi? Phản xạ đầu tiên của hầu hết chúng ta là quát lên: "Tại sao con không thể gọn gàng được một chút nhỉ?". Nhưng khoan đã, trước khi bắt con dọn dẹp ngay lập tức, các bố mẹ hãy bình tĩnh. Một nghiên cứu khoa học uy tín từ Mỹ đã minh oan cho những đứa trẻ bừa bộn: Sự lộn xộn đôi khi chính là "chất xúc tác" cho một trí tuệ sáng tạo vượt trội.

Sự thật ngỡ ngàng từ Đại học Minnesota

Chúng ta thường mặc định rằng: Ngăn nắp là tốt, bừa bộn là xấu. Sự gọn gàng thường gắn liền với tính kỷ luật, ngoan ngoãn. Tuy nhiên, Tiến sĩ Kathleen Vohs và các cộng sự tại Đại học Minnesota (Mỹ) đã thực hiện một loạt các thí nghiệm tâm lý để chứng minh điều ngược lại.

Trong nghiên cứu nổi tiếng này, những người tham gia được chia làm hai nhóm: Một nhóm làm việc trong căn phòng cực kỳ ngăn nắp, sạch sẽ; nhóm còn lại làm việc trong một căn phòng lộn xộn với giấy tờ và văn phòng phẩm vứt lung tung. Kết quả khiến nhiều người kinh ngạc:

- Nhóm ở phòng ngăn nắp thường có xu hướng làm những việc truyền thống, an toàn (như chọn ăn quả táo thay vì thanh kẹo, quyên góp từ thiện theo đúng quy chuẩn).

- Nhóm ở phòng bừa bộn lại đưa ra những ý tưởng sáng tạo hơn, mới mẻ hơn và độc đáo hơn gấp nhiều lần.

Ảnh minh hoạ

Vì sao "Bừa bộn" lại sinh ra "Thông minh"?

Tiến sĩ Vohs giải thích hiện tượng này bằng một lập luận rất thú vị: "Môi trường lộn xộn dường như truyền cảm hứng để con người phá vỡ các khuôn khổ truyền thống, giúp sản sinh ra những kiến giải mới lạ. Ngược lại, môi trường quá ngăn nắp lại khuyến khích sự tuân thủ và an toàn".

Khi bàn học của trẻ bừa bộn – ví dụ như khi con đang cắt dán thủ công, vẽ tranh, hay lắp ráp mô hình, đó là lúc não bộ con đang hoạt động hết công suất. Sự "hỗn loạn" về thị giác xung quanh giúp tâm trí trẻ không bị gò bó vào trật tự, từ đó kích thích tư duy "out-of-the-box" (tư duy phá cách).

Nhiều thiên tài trên thế giới như Albert Einstein, Mark Twain hay Steve Jobs đều nổi tiếng với bàn làm việc bừa bộn. Với họ, đống lộn xộn đó không phải là rác, mà là một kho dữ liệu đang được xử lý.

Bố mẹ nên ứng xử thế nào: Dọn hay không dọn?

Biết rằng bừa bộn có thể tốt cho sáng tạo, nhưng chẳng lẽ chúng ta cứ để nhà cửa như cái kho? Câu trả lời nằm ở thời điểm.

- Đừng ngắt quãng luồng tư duy: Khi thấy con đang say sưa với dự án của mình và bày bừa ra sàn, đừng vội mắng hay bắt con dọn ngay. Hãy tôn trọng "không gian sáng tạo" đó. Việc bắt con dừng lại để xếp bút ngay ngắn có thể làm đứt mạch suy nghĩ và sự hứng thú của trẻ.

- Phân biệt giữa "Bừa bộn sáng tạo" và "Lười biếng": Bừa bộn khi đang làm việc/vui chơi là tốt. Nhưng vứt vỏ bánh kẹo lung tung, quần áo bẩn không cho vào chậu thì là lười biếng và mất vệ sinh. Bố mẹ cần giúp con phân biệt rõ hai khái niệm này.

- Quy tắc "Sau khi hoàn thành": Hãy thỏa thuận với con: "Mẹ rất thích cách con sáng tạo với đống đồ chơi này, nhưng khi nào con chơi xong/làm xong, chúng ta cần đưa chúng về chỗ cũ để lần sau lại sáng tạo tiếp nhé."

Lần tới, nếu thấy con đang ngồi giữa một đống giấy vụn và màu vẽ, thay vì thở dài ngao ngán, bố mẹ hãy thử mỉm cười. Rất có thể, trong cái "bãi chiến trường" ấy, một ý tưởng thiên tài đang được ấp ủ. Đừng để sự ngăn nắp cực đoan giết chết khả năng sáng tạo của con trẻ.

Thanh Hương