Một chuyên gia tâm lý từng chia sẻ câu chuyện khiến nhiều phụ huynh giật mình. Có người mẹ tìm đến tư vấn vì cô con gái 14 tuổi đang học lớp 8. Cô bé học rất giỏi, là lớp trưởng, sống tự giác, chăm chỉ và luôn được xem là "con nhà người ta". Nhưng thời gian gần đây, em thường xuyên buồn bã, mất hứng thú với mọi việc. Đặc biệt cứ đến tối Chủ nhật, trạng thái tinh thần lại xuống dốc nghiêm trọng. Bài tập thường bị kéo dài đến tối muộn mới làm. Đang viết, em bỗng bật khóc không kiểm soát. Có lúc còn la hét, đập phá đồ đạc, thậm chí xé cả vở bài tập.

Sau khi nghe mô tả, chuyên gia tâm lý nghiêm túc khuyên người mẹ nên đưa con đi khám càng sớm càng tốt. Theo nhận định ban đầu, đây không đơn thuần là tâm trạng thất thường mà có thể là dấu hiệu của trầm cảm.

Người mẹ hoàn toàn không tin.

Thế nhưng kết quả khám bệnh sau đó khiến bà chết lặng: cô bé được chẩn đoán mắc trầm cảm mức độ trung bình.

Nhiều người lớn thường nghĩ trẻ con thì có gì phải lo lắng. Cùng lắm là lười học, thích chơi hoặc làm nũng. Nhưng thực tế, áp lực học tập, các mối quan hệ bạn bè, kỳ vọng từ gia đình... có thể trở thành những ngọn núi đè nặng lên tâm hồn trẻ. Và tối Chủ nhật thường là thời điểm mọi áp lực ấy bộc lộ rõ nhất.

Sau hai ngày nghỉ ngơi, trẻ phải chuẩn bị quay lại trường học, đối mặt với lịch học dày đặc và vô số nhiệm vụ mới. Sự chuyển đổi đột ngột này dễ khiến cảm giác căng thẳng, lo âu bị phóng đại.

Nếu con xuất hiện 3 biểu hiện dưới đây vào tối Chủ nhật, cha mẹ nên đặc biệt lưu ý.

Ảnh minh hoạ

1. Dễ mất kiểm soát cảm xúc, chỉ một chuyện nhỏ cũng bùng nổ

Trong một chương trình ở Trung Quốc, có cậu học sinh tên Bắc Cực từng được kỳ vọng sẽ đỗ vào những trường đại học hàng đầu. Từ nhỏ cậu luôn đứng đầu lớp. Sau đó, theo mong muốn của mẹ, cậu thi vào một trường trung học trọng điểm nổi tiếng. Môi trường học tập ở đây cạnh tranh khốc liệt. Suốt ba năm, gần như không có ngày nghỉ thực sự. Học sinh học ngày học đêm. Nhiều em sau giờ tắt điện còn lén mang sách vào nhà vệ sinh để học tiếp.

Trong áp lực kéo dài ấy, tâm lý của Bắc Cực bắt đầu xuất hiện vấn đề. Mỗi tối thứ Sáu được về nhà, cậu rất vui. Nhưng đến tối Chủ nhật, chỉ cần nghĩ đến việc quay lại trường là tâm trạng lập tức suy sụp. Cậu khóc lớn, đập phá đồ đạc, thậm chí có lần tự đập đầu vào tường. Có những sáng thứ Hai trên đường đến trường, cậu bất ngờ mở cửa xe chạy ra ngoài rồi ngồi bên đường khóc nức nở. Cuối cùng, khi lên cấp 3, cậu không còn đủ sức chống đỡ, phải nhiều lần nghỉ học rồi quay lại trước khi bỏ học hoàn toàn.

Thực ra, nhiều đứa trẻ nổi nóng không phải vì hư hay ngang bướng.

Đó có thể là lúc năng lượng tâm lý của các em đã cạn kiệt.

Trong tâm lý học có khái niệm gọi là "ngưỡng cảm xúc", tức khả năng chịu đựng áp lực của mỗi người. Khi áp lực tích tụ quá lâu, ngưỡng này sẽ ngày càng hạ thấp. Giống như một sợi dây cao su bị kéo căng liên tục, chỉ cần thêm một lực rất nhỏ cũng có thể đứt. Vì thế, những cơn khóc lóc, nổi giận hoặc mất kiểm soát vào tối Chủ nhật đôi khi chính là lời cầu cứu của trẻ: "Con thực sự mệt rồi".

2. Xuất hiện triệu chứng cơ thể dù không có bệnh lý rõ ràng

Bạn có từng gặp trường hợp này chưa? Tối Chủ nhật, con đột nhiên kêu đau bụng, đau đầu, mệt mỏi hoặc khó chịu trong người. Đưa đi khám thì bác sĩ lại không tìm ra nguyên nhân bệnh lý nào. Nhiều phụ huynh cho rằng con giả vờ để trốn học. Nhưng trên thực tế, đây có thể là hiện tượng cơ thể hóa cảm xúc.

Trẻ em cảm nhận cảm xúc rất mạnh nhưng lại chưa biết cách diễn đạt. Khi lo lắng, sợ hãi, áp lực hoặc tủi thân tích tụ quá nhiều, cơ thể sẽ thay tâm trí phát ra tín hiệu. Một bác sĩ nhi khoa từng kể về cô bé 13 tuổi luôn đau dạ dày vào tối Chủ nhật. Gia đình đưa đi khám khắp nơi, uống thuốc nhiều tháng nhưng không cải thiện. Sau này mới phát hiện nguyên nhân là mẹ đặt áp lực học tập quá lớn. Ngay cả tối Chủ nhật, cô bé vẫn phải học trước chương trình tuần mới. Cuối cùng, áp lực tâm lý biến thành những cơn đau dạ dày thật sự.

Ngoài đau bụng, trẻ còn có thể xuất hiện: Mất ngủ, ngủ không sâu giấc; Chán ăn; Buồn nôn; Đau đầu; Hay ốm vặt; Sức đề kháng giảm. Những biểu hiện này đôi khi không phải bệnh thể chất mà là dấu hiệu cho thấy tâm lý của trẻ đang quá tải.

3. Trì hoãn mọi việc, dùng sự né tránh để chống lại áp lực

Một người mẹ từng than thở rằng cậu con trai 12 tuổi cứ đến tối Chủ nhật là ngồi trước bàn học hàng giờ. Nhưng thay vì làm bài, cậu hết lật sách này đến nghịch cục tẩy khác. Mỗi lần bị nhắc, cậu đều trả lời: "Con làm ngay đây". Nhưng nửa tiếng sau, trang vở vẫn trắng tinh. Người mẹ cho rằng con lười biếng, ham chơi. Thực ra không hẳn vậy. Nhiều đứa trẻ trì hoãn không phải vì không muốn làm, mà vì quá sợ hãi những gì đang chờ phía trước.

Các em biết rõ sáng thứ Hai sẽ có: Kiểm tra bài cũ; Bài tập chưa hoàn thành; Áp lực điểm số; Cạnh tranh với bạn bè; Kỳ vọng từ cha mẹ. Chính nỗi lo ấy khiến trẻ không dám bắt đầu. Giống như người đứng trước vực sâu, biết mình phải bước tiếp nhưng lại sợ hãi đến mức không thể nhấc chân.

Tâm lý của trẻ mong manh hơn người lớn tưởng rất nhiều. Nếu con thường xuyên cáu gắt, đau ốm không rõ nguyên nhân hoặc trì hoãn mọi việc vào tối Chủ nhật, cha mẹ đừng vội kết luận rằng con lười biếng hay chống đối. Đó có thể là tín hiệu cho thấy con đang chìm trong áp lực và lo âu. Thay vì chỉ nhìn vào điểm số, hãy quan tâm đến cảm xúc của con nhiều hơn.

Điều các em cần không chỉ là thành tích, mà còn là sự thấu hiểu, cảm giác an toàn và một gia đình luôn sẵn sàng lắng nghe. Mong rằng mỗi người làm cha mẹ đều có thể đọc được những tín hiệu ẩn sau hành vi của con, để khi con cần nhất, chúng ta có thể dang tay đỡ lấy thay vì vô tình bỏ lỡ lời cầu cứu ấy.