Theo Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) thuộc WHO, ung thư gan là một trong những nguyên nhân tử vong hàng đầu do ung thư trên toàn cầu. Ước tính bệnh gan gây khoảng 2 triệu ca tử vong mỗi năm trên thế giới, trong đó xơ gan và ung thư gan chiếm phần lớn.

Điều nguy hiểm là các bệnh về gan thường tiến triển âm thầm, bị phát hiện ở giai đoạn muộn và khó điều trị dứt điểm. Không ít bệnh nhân nhầm lẫn dấu hiệu bệnh gan với mệt mỏi thông thường, chán ăn hay vàng da do thời tiết, dẫn đến bỏ lỡ "thời điểm vàng".

Gan được mệnh danh là "cơ quan câm" vì bệnh tật tiến triển âm thầm (Ảnh minh họa)

Bác sĩ Yan Yuping, Trưởng khoa Gan mật tụy, Bệnh viện Phục hồi chức năng số 1 tỉnh Sơn Đông (Trung Quốc) cảnh báo: "Tế bào gan không có dây thần kinh cảm giác đau nên tổn thương giai đoạn đầu hầu như không xuất hiện triệu chứng rõ rệt. Đến khi bệnh nhân cảm thấy mệt mỏi dai dẳng hay vàng mắt thì chức năng gan thường đã suy giảm nghiêm trọng."

Trên thực tế, nguyên nhân hàng đầu gây bệnh gan lại đến từ lối sống sai lầm kéo dài, là kết quả của những thói quen xấu tích tụ mỗi ngày mà nhiều người vẫn đang vô tình lặp lại. Vì vậy, các bác sĩ về gan đã đưa ra cảnh báo về 5 hành vi âm thầm “tàn phá” gan, gây bệnh gan nhiều người đang làm mỗi ngày mà không hề hay biết:

1. Ăn kiêng quá mức hoặc thiếu dinh dưỡng

Ăn kiêng cực đoan, nhịn ăn, hoặc thay thế bữa ăn chính bằng những chế độ ăn thiếu dinh dưỡng có thể dẫn đến suy dinh dưỡng. Tế bào gan cần các axit béo và chất dinh dưỡng để hoạt động hiệu quả. Khi cơ thể không được cung cấp đủ dưỡng chất, gan sẽ phải tự tiêu hóa các tế bào của chính mình để cung cấp năng lượng. Điều này dẫn đến tình trạng gan bị thoái hóa mỡ, gây tổn thương lâu dài.

Theo Hiệp hội Nghiên cứu Bệnh Gan Hoa Kỳ (AASLD), việc nhịn ăn hoặc giảm quá 1kg/tuần khiến mỡ cơ thể phân hủy đột ngột, làm axit béo tự do trong máu tăng vọt. Khi gan bị quá tải, lượng mỡ này sẽ tích tụ thành chất béo trung tính, gây ra tình trạng gan nhiễm mỡ cấp tính do suy dinh dưỡng.

Ăn kiêng quá mức có thể khiến gan suy kiệt hoặc gây gan nhiễm mỡ (Ảnh minh họa)

2. Uống quá nhiều rượu bia

Theo Báo cáo toàn cầu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tiêu thụ rượu bia là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến hơn 50% số ca tử vong do xơ gan trên toàn cầu. Quá trình chuyển hóa ethanol tạo ra chất độc acetaldehyde gây hoại tử tế bào gan và kích thích hình thành các mô sẹo không thể phục hồi.

Nghiên cứu công bố trên The Lancet chỉ ra rằng những người duy trì thói quen uống trên 40g cồn mỗi ngày (khoảng 3 - 4 đơn vị cồn) trong vòng 5 năm có nguy cơ tiến triển thành xơ gan và ung thư gan cao gấp 3 lần so với người bình thường.

3. Thức khuya thường xuyên

Nhiều người có thói quen thức khuya làm việc hoặc giải trí, cho rằng ngủ bù ban ngày là đủ. Nhưng thực tế, việc thức sau 23h làm đảo lộn nhịp sinh học khiến gan không thể thải độc và tự phục hồi, lâu dài sẽ gây quá tải, suy giảm chức năng gan âm thầm.

Các nghiên cứu Y khoa từ Trường Y Harvard (Mỹ) chứng minh mất ngủ mãn tính làm rối loạn các gen kiểm soát chuyển hóa lipid tại gan. Tình trạng này gia tăng stress oxy hóa tế bào, cản trở tổng hợp glycogen và thúc đẩy tích tụ mỡ thừa, âm thầm tiến triển thành gan nhiễm mỡ, viêm gan hay xơ gan.

4. Lạm dụng thuốc và thực phẩm chức năng

Lạm dụng thuốc là thói quen "phá gan" phổ biến thời hiện đại (Ảnh minh họa)

Không khó để bắt gặp những người có thói quen tự ý dùng thuốc bổ, thực phẩm chức năng hoặc thuốc giảm đau mà không lường trước nguy cơ.

Bác sĩ Zhu Xishan, Phó Trưởng khoa Ung bướu, Bệnh viện số 1 Đại học Bắc Kinh (Trung Quốc) cảnh báo: "Gan là cơ quan đầu tiên phải xử lý và đào thải các hoạt chất này, đặc biệt là thuốc giảm đau, thuốc Đông y không rõ nguồn gốc hay thực phẩm chức năng “xách tay” trôi nổi. Không ít bệnh nhân nhập viện trong tình trạng vàng da, nước tiểu sẫm màu, chức năng gan suy giảm nghiêm trọng chỉ vì lạm dụng các sản phẩm được cho là bổ gan hay giảm cân mà chưa từng kiểm tra gan trước đó". 

5. Cô đơn và căng thẳng kéo dài

Ít ai biết rằng, việc sống trong trạng thái căng thẳng hoặc cô đơn trong thời gian dài cũng có thể gây tổn thương cho gan. Bác sĩ Yan Yuping giải thích, căng thẳng kéo dài khiến hormone cortisol tăng cao, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình giải độc của gan. Cảm giác căng thẳng, lo âu không chỉ tác động đến tinh thần mà còn làm suy yếu hệ miễn dịch và chức năng gan, tạo điều kiện cho các bệnh lý phát triển.

Ít người biết rằng cảm xúc tiêu cực cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh gan (Ảnh minh họa)

Đặc biệt, thống kê lâm sàng cho thấy khoảng 70% bệnh nhân ung thư gan tiến triển từ viêm gan mãn tính, xơ gan và các bác sĩ nhắc nhở những thói xấu trên đẩy nhanh quá trình này. Cũng cần thay đổi chế độ ăn nhiều dầu mỡ và lười vận động, đi khám gan định kỳ để bảo vệ chính mình!

Nguồn và ảnh: Sohu, Family Doctor