Phụ nữ có nguy cơ mắc Alzheimer cao hơn nam giới. Ảnh: Shutterstock

Phụ nữ hiện chiếm gần hai phần ba số ca mắc bệnh Alzheimer trên toàn cầu. Trong nhiều năm, nguyên nhân thường được lý giải là do phụ nữ có tuổi thọ trung bình cao hơn nam giới. Tuy nhiên, nghiên cứu mới của các nhà khoa học thuộc University of California San Diego cho thấy câu chuyện phức tạp hơn nhiều.

Nghiên cứu được thực hiện trên hơn 17.000 người lớn tuổi, tập trung phân tích 13 yếu tố nguy cơ phổ biến liên quan đến sa sút trí tuệ. Kết quả cho thấy phụ nữ không chỉ đối mặt với một số nguy cơ nhiều hơn nam giới mà còn chịu tác động nặng nề hơn về mặt nhận thức khi mắc các vấn đề sức khỏe này.

Theo nhóm nghiên cứu, tỉ lệ phụ nữ bị trầm cảm lên tới 17%, gần gấp đôi nam giới ở mức 9%. Tình trạng ít vận động cũng phổ biến hơn ở nữ giới, với 48%, trong khi ở nam giới là 42%. Các rối loạn giấc ngủ xuất hiện ở 45% phụ nữ tham gia nghiên cứu, cao hơn mức 40% ở nam giới.

Ngoài ra, phụ nữ trong nghiên cứu có trình độ học vấn trung bình thấp hơn đôi chút. Đây vốn được xem là một yếu tố liên quan đến nguy cơ suy giảm nhận thức khi về già.

Ở chiều ngược lại, nam giới có tỉ lệ mắc một số bệnh lý cao hơn, như suy giảm thính lực (64% so với 50% ở nữ giới), tiểu đường (24% so với 21%) và lạm dụng rượu bia (22% so với 12%).

Tuy nhiên, điều khiến các nhà khoa học đặc biệt quan tâm là mức độ tác động của những yếu tố này lên não bộ phụ nữ. Dữ liệu cho thấy các vấn đề liên quan đến tim mạch và chuyển hóa, như cao huyết áp hoặc chỉ số khối cơ thể (BMI) cao, có liên hệ chặt chẽ với sự suy giảm nhận thức ở nữ giới.

Ngay cả những bệnh phổ biến hơn ở nam giới như suy giảm thính lực hay tiểu đường, khi xuất hiện ở phụ nữ lại gây ảnh hưởng mạnh hơn đến khả năng nhận thức. Điều này đồng nghĩa nữ giới có thể chịu tổn thương não bộ nghiêm trọng hơn dù mang cùng một yếu tố nguy cơ.

Tiến sĩ Megan Fitzhugh, trưởng nhóm nghiên cứu, cho rằng các chiến lược phòng ngừa sa sút trí tuệ cần được xây dựng theo hướng tính đến sự khác biệt giới tính, thay vì chỉ dựa trên tỉ lệ mắc bệnh chung của cộng đồng.

Theo bà, nhiều yếu tố nguy cơ hoàn toàn có thể thay đổi thông qua việc điều chỉnh lối sống và chăm sóc sức khỏe chủ động. Điều này mở ra cơ hội đáng kể trong việc giảm nguy cơ Alzheimer ở phụ nữ nếu các biện pháp can thiệp được thực hiện sớm.

Nhóm nghiên cứu khuyến nghị phụ nữ cần chú ý hơn đến sức khỏe tinh thần, đặc biệt là việc phát hiện và điều trị trầm cảm. Bên cạnh đó, duy trì vận động thể chất thường xuyên, cải thiện chất lượng giấc ngủ và kiểm soát các bệnh lý tim mạch như cao huyết áp cũng được xem là những biện pháp quan trọng để bảo vệ chức năng não bộ khi tuổi tác tăng lên.

Kết quả nghiên cứu một lần nữa cho thấy Alzheimer không đơn thuần là hệ quả của tuổi già mà còn chịu ảnh hưởng sâu sắc từ lối sống và các yếu tố sức khỏe kéo dài nhiều năm trước khi bệnh xuất hiện.