Vừa bước xuống khỏi chuyến bay dài 11 tiếng từ New Zealand trở về Quảng Châu (Trung Quốc), người phụ nữ 30 tuổi họ Lý nở nụ cười nhẹ nhõm vì sắp được đoàn tụ với gia đình. Suốt hành trình dài, cô đã chọn cho mình tư thế ngồi ít cử động nhất để thoải mái chợp mắt.

Thế nhưng, chỉ chưa đầy 10 phút sau khi đặt chân xuống sân bay Bạch Vân (Quảng Châu, Trung Quốc) cô đột ngột ngã quỵ. Dù đã được đưa đi cấp cứu ngay lập tức, cô Lý vẫn không thể qua khỏi, để lại nỗi bàng hoàng tột độ cho người thân ngay tại sảnh chờ.

Ảnh minh hoạ

"Cái chết trắng" từ sự tĩnh lặng của đôi chân trên máy bay

Kết quả chẩn đoán tại bệnh viện khiến ai nấy đều sốc: cô Lý tử vong do tắc mạch phổi. Thủ phạm chính là một cục máu đông hình thành ở chi dưới trong suốt 11 giờ ngồi "bất động" trên máy bay.

Khi cô đứng yên hoặc ngồi nghỉ, cục máu đông này vẫn nằm im, không gây ra bất kỳ cảm giác đau đớn hay khó chịu nào. Tuy nhiên, ngay khi cô bắt đầu vận động để rời khỏi sân bay, cục máu đông đã vỡ ra, di chuyển theo dòng máu về tim và làm tắc nghẽn động mạch phổi, dẫn đến suy hô hấp và tử vong nhanh chóng.

Hiểm họa từ thói quen ngồi yên quá lâu, có thể gây đột tử

Phân tích về trường hợp đau lòng này, bác sĩ Peng Xiaohong, Trưởng khoa Hồi sức tích cực (ICU) Bệnh viện trực thuộc đầu tiên của Đại học Y học cổ truyền Quảng Châu (chi nhánh Bạch Vân) cho biết, có đến 80% cục máu đông bắt nguồn từ chi dưới. Việc ngồi bất động trong không gian chật hẹp giống như trên máy bay hay tàu xe mà lại không vận động chân khiến máu bị ứ trệ, dễ dàng kết dính thành cục. Nhưng trên thực tế ít người hiểu được điều này.

Nhiều người thường có thói quen ngồi yên để tận hưởng sự thư giãn khi đi tàu/xe/máy bay hay thậm chí là ngồi làm việc. Nhưng bác sĩ Peng Xiaohong cảnh báo: “Hãy cẩn thận với kiểu thoải mái này”. Bởi thoải mái nhất thời nhưng tiềm ẩn nguy cơ sức khoẻ nguy hiểm. Nó có thể tích tụ dần về sau nhưng cũng có thể bộc phát gây nguy hiểm tính mạng như trường hợp của cô Lý kể trên.

Ảnh minh hoạ

Bác sĩ Peng nói thêm, khi cơ bắp không hoạt động, áp lực lên mạch máu giảm, tốc độ lưu thông máu chậm lại đáng kể. Đây chính là môi trường lý tưởng để những “sát thủ thầm lặng” - cục máu đông (huyết khối) hình thành mà chúng ta không hề hay biết cho đến khi chúng di chuyển và gây ra những biến cố kinh hoàng.

Những nhóm người “lọt tầm ngắm” của cục máu đông

Thông qua câu chuyện đau lòng của cô Lý, bác sĩ Peng nhắc nhở rằng thuyên tắc mạch phổi không chỉ đe dọa những người có sức khỏe yếu. Khi di chuyển đường dài bằng tàu xe hay máy bay, một số nhóm đối tượng sau đây cần đặc biệt cảnh giác vì máu của họ vốn đã ở trạng thái dễ đông hơn bình thường:

- Phụ nữ đang mang thai hoặc trong giai đoạn hậu sản là nhóm có nguy cơ rất cao do sự thay đổi nội tiết tố và áp lực từ tử cung lên các tĩnh mạch vùng chậu.

- Bên cạnh đó, những người đang sử dụng thuốc tránh thai đường uống hoặc liệu pháp thay thế hormone cũng cần lưu ý vì các loại thuốc này làm tăng độ nhớt của máu.

- Những người có thể trạng béo phì, người cao tuổi hoặc bệnh nhân ung thư vốn có hệ thống mạch máu kém linh hoạt. Nếu kết hợp thêm thói quen hút thuốc lá, thành mạch sẽ bị tổn thương, tạo điều kiện cho các tiểu cầu dễ dàng bám dính và kết tụ.

- Đặc biệt, những người vừa trải qua phẫu thuật hoặc có chấn thương ở chân, vùng chậu trong thời gian gần cũng là đối tượng hàng đầu của cục máu đông. Việc ngồi lì một chỗ quá lâu mà không uống đủ nước sẽ khiến máu cô đặc lại, biến chuyến đi thư giãn thành một hành trình đầy rủi ro.

Dấu hiệu điển hình cần cấp cứu ngay lập tức do thuyên tắc phổi

Dưới đây là 5 dấu hiệu cảnh báo cục máu đông đã di chuyển lên phổi, cần được can thiệp y tế ngay lập tức để giành giật sự sống:

- Đột nhiên khó thở dữ dội, hụt hơi ngay cả khi đang nghỉ ngơi.

- Đau ngực rõ và nhói, cảm giác đau tăng lên khi hít thở sâu hoặc khi ho.

- Ho ra máu hoặc xuất hiện những cơn ho khan kéo dài không rõ nguyên nhân.

Ảnh minh hoạ

- Nhịp tim đập nhanh bất thường, cảm giác hồi hộp, đánh trống ngực liên tục.

- Choáng váng, lú lẫn hoặc ngất xỉu đột ngột ngay sau khi thay đổi tư thế vận động.

Để phòng tránh, hãy uống thật nhiều nước để giữ máu luôn ở trạng thái loãng. Khi ngồi lâu, hãy thường xuyên thực hiện các động tác như nhón chân, xoay mắt cá chân và co duỗi các ngón chân để kích thích tuần hoàn máu. Việc chủ động vận động nhẹ nhàng chính là cách đơn giản nhất để bảo vệ mạng sống khỏi những cục máu đông oan nghiệt.

Nguồn và ảnh: EBC, China News, Baidu Health