Trần bì (hay còn gọi là vỏ quýt khô) vốn là loại nguyên liệu tự nhiên quen thuộc trong đời sống người Việt và khu vực Đông Á. Đây là lớp vỏ ngoài của quả quýt chín, sau khi thu hoạch được phơi nắng hoặc sấy khô kỹ lưỡng để giữ nguyên tinh dầu và các hoạt chất. Trần bì có mùi thơm đặc trưng, vị đắng nhẹ, tính ấm, thường được bảo quản trong hũ kín để dùng lâu dài. Theo lý giải trong Đông y, trần bì (hay quất bì) là vỏ quả quýt chín được phơi hoặc sấy khô, để lâu năm, là vị thuốc có tính ấm, vị cay đắng, hương thơm đặc trưng. Trần bì nổi tiếng với công dụng lý khí (điều hòa khí huyết), kiện tỳ (tốt cho tiêu hóa), táo thấp, hóa đàm (trị ho, tiêu đờm). 

Theo y học cổ truyền, trần bì quy kinh tỳ và phế, có công dụng kiện tỳ tiêu thực, lý khí hóa đàm, chỉ ho bình suyễn. Người dân thường dùng trần bì chữa đầy bụng, chán ăn, ho có đờm, nôn ói bằng cách sắc nước uống hoặc phối hợp với sa nhân, cam thảo. Trong đời sống hàng ngày, nhiều gia đình pha trà trần bì để giải nhiệt, hỗ trợ tiêu hóa sau bữa ăn nặng.

Trong ẩm thực, trần bì là gia vị quý giúp khử tanh thịt cá, tăng hương thơm cho món hầm như vịt hầm trần bì, canh gà, chè đậu. Nó còn được chế biến thành bánh kẹo, mứt hoặc chiết xuất tinh dầu làm hương liệu tự nhiên trong thực phẩm và mỹ phẩm. Với giá trị dinh dưỡng cao, trần bì không chỉ là vị thuốc dân gian mà còn góp phần mang lại sức khỏe và hương vị gần gũi cho cuộc sống hiện đại.

Hãy bắt đầu quá trình sử dụng trần bì bằng việc trang bị cho mình mẹo lựa chọn nguyên liệu. Theo kinh nghiệm của nhiều người, trần bì không chỉ là vỏ quýt khô mà nó còn là "một kho báu chứa tinh dầu". Khi phơi nắng, các thế bào tinh dầu nhỏ li ti (kích thước bằng đầu kim) càng dày đặc thì càng chứa nhiều tinh dầu dễ bay hơi, và càng thơm hơn khi rửa với nước. Người không chuyên chỉ nhìn vào độ tươi của vỏ, nhưng người sành ăn sẽ cảm nhận được độ dính nhẹ trên đầu ngón tay khi bóp nhẹ - đó là dấu hiệu của trần bì đạt yêu cầu. Đừng vội pha chế ngay sau khi mua trần bì. Trước tiên, hãy tráng nó với nước nóng 80℃ trong 3 giây. Bụi bẩn sẽ biến mất, các lactone sẽ được đánh thức. Và ngay khi bạn mở nắp, hương thơm sẽ lan toả - đây là cách bạn thực sự đánh thức hương thơm của trần bì.

7 cách pha trà với trần mà bạn có thể dễ dàng học theo

1. Trà trần bì phục linh

Đừng để bị đánh lừa bởi màu trắng của phục linh mà sơ chế đơn giản. Vân đề bạn cần chú ý là nếu không ngâm kỹ, nó sẽ giống như khoai tây luộc. Hãy chú ý ngâm phục linh trong nước lạnh 30 phút là điều bắt buộc để các polysaccharid phát huy tác dụng. 

2. Trà trần bì táo gai (sơn tra)

Quả táo gai có cả loại tươi và loại khô. Đối với những người bị trào ngược axit, hãy dùng táo gai phơi khô/sấy, loại này có màu sẫm và có tính chất làm se, hoạt động như một lớp bảo vệ cho dạ dày. 

3. Trà trần bì gừng (sinh khương)

Hãy giữ nguyên vỏ khi ăn gừng để giúp tận dụng tối đa dược tính, đặc biệt là tác dụng lợi tiểu, tiêu sưng, giảm phù nề, hỗ trợ trị táo bón và hôi miệng.

4. Trà trần bì mật ong

Đừng dùng mật ong rẻ tiền; ngay khi mật ong nhãn dính vào cổ họng, chất limonene sẽ bao phủ khí quản, giúp nó hiệu quả hơn cả viên ngậm trị ho vào những đêm bạn ho và khó thở.

5. Trà trần bì hoa hồng

Cánh hoa hồng rất mỏng manh nếu bạn đun nó trong nước sôi ở 100°C sẽ làm chúng "héo". Do đó chỉ nên ủ nó khi nhiệt độ nước giảm xuống còn 85°C trong 3 phút sẽ giữ được anthocyanin có trong hoa hồng trọn vẹn nhất. 

6. Trà trần bì táo đỏ và long nhãn

Đừng bị choáng ngợp bởi những quả táo đỏ to, hãy chọn những quả vừa phải thuôn đều, loại bỏ hạt rồi cắt thành lát mỏng. Thêm một vài quả long nhãn để tăng hương thơm và tốt cho hệ tiêu hóa, bổ huyết... 

Tóm lại, pha trà từ vỏ quýt khô/trần bì không phải là một nghệ thuật huyền bí; đó là sự cân bằng giữa liều lượng, nhiệt độ và thể trạng mỗi người. Pha đúng cách, mùa xuân sẽ không còn cảm giác nhờn rít bí bách; pha sai cách, cổ họng bạn sẽ càng khô hơn. Bạn hãy tham khảo thể trạng từ chuyên gia đông y rồi sử dụng các nguyên liệu hợp lý, kết hợp với trần bì để làm nên các thức uống dưỡng sinh thích hợp với mình nhé!