Giếng trời là giải pháp quen thuộc trong nhiều căn nhà, đặc biệt với nhà ống có mặt tiền hẹp và ít cửa sổ bên hông. Một khoảng mở từ trên mái có thể đưa ánh sáng xuống sâu bên trong, hỗ trợ lưu thông không khí và khiến những khu vực vốn tối bí trở nên dễ chịu hơn. Tuy nhiên, giếng trời cũng là hạng mục cần tính toán kỹ ngay từ lúc thiết kế. Kích thước, vị trí hay phần mái phía trên tưởng chỉ là vài chi tiết nhỏ nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm sống sau này. Nếu gia đình đang chuẩn bị làm giếng trời, có 4 điều rất đáng lưu ý.

1. Đừng nghĩ giếng trời càng lớn thì nhà càng sáng

Một trong những lý do chính để làm giếng trời là lấy sáng, vì vậy nhiều người dễ nghĩ mở khoảng trống càng lớn càng tốt. Thực tế, ánh sáng nhiều chưa chắc đã đồng nghĩa với dễ chịu. Nếu giếng trời quá rộng hoặc nằm ở vị trí đón nắng mạnh trong nhiều giờ, khu vực phía dưới có thể bị chói và nóng rõ rệt. Đặc biệt vào mùa hè, phần mái kính hoặc vật liệu lấy sáng phía trên còn có thể khiến nhiệt tích tụ nếu không được xử lý phù hợp.

Bởi vậy, kích thước giếng trời cần dựa vào diện tích nhà, vị trí, hướng nắng và nhu cầu lấy sáng thực tế. Với nhà đã đủ sáng ở phía trước và phía sau, khoảng giếng trời ở giữa nhà không nhất thiết phải quá lớn. Gia chủ cũng nên tính xem ánh sáng sẽ rơi xuống đâu vào những thời điểm khác nhau trong ngày. Một khoảng sáng đẹp trên bản vẽ nhưng chiếu thẳng xuống bàn ăn, sofa hoặc khu vực thường xuyên có người ngồi trong nhiều giờ chưa chắc đã dễ chịu khi sử dụng thật.

2. Phải tính chuyện chống nóng ngay từ lúc chọn phần mái

Đây là điểm rất dễ bị bỏ qua. Nhiều gia đình tập trung chọn kính hoặc tấm lấy sáng sao cho đẹp mà quên rằng phần mái giếng trời chính là nơi tiếp xúc trực tiếp với nắng. Tùy thiết kế, gia đình có thể cân nhắc kính phù hợp, mái lấy sáng có khả năng hạn chế nhiệt, lam che nắng hoặc giải pháp che phía trên để giảm lượng bức xạ đi thẳng vào nhà. Với giếng trời có mái đóng mở, cơ cấu vận hành cũng cần thuận tiện để thực sự được sử dụng thường xuyên chứ không chỉ đẹp lúc mới lắp. Ngoài ra, giếng trời nên được tính cùng với khả năng thông gió. Nếu phía trên chỉ lấy sáng nhưng gần như kín hoàn toàn, nhiệt nóng có thể tích tụ ở khu vực cao. Khi có phương án thoát khí phù hợp, luồng khí nóng có điều kiện thoát ra ngoài và không gian bên dưới sẽ dễ chịu hơn. Vì vậy, ngay từ đầu hãy coi lấy sáng và chống nóng là hai bài toán phải giải quyết cùng lúc.

3. Mưa, thoát nước và chống thấm phải được tính trước khi nghĩ đến chuyện trang trí

Một giếng trời trồng cây xanh, rải sỏi hay làm tiểu cảnh phía dưới có thể rất bắt mắt, nhưng trước khi nghĩ đến phần đẹp, gia đình cần biết nước sẽ đi đâu nếu mưa lọt vào khu vực này. Với giếng trời hở, hệ thống thu và thoát nước phía dưới là phần không thể xem nhẹ. Sàn cần có độ dốc phù hợp về phía thoát nước, đồng thời khu vực tiếp giáp tường và sàn phải được xử lý chống thấm cẩn thận. Miệng thoát cũng cần đặt ở vị trí thuận tiện để kiểm tra, vệ sinh lá cây và cặn bẩn. Ngay cả giếng trời có mái che cũng cần tính đến nước mưa. Các vị trí tiếp giáp giữa mái giếng trời với mái nhà, khung và tường nếu xử lý không tốt có thể trở thành nơi nước len vào sau một thời gian sử dụng. Nói cách khác, hãy giải quyết đường đi của nước trước rồi mới tính xem phía dưới sẽ đặt cây, rải sỏi hay làm một góc thư giãn.

4. Đừng quên an toàn ở cả phía trên lẫn khoảng thông tầng

Giếng trời thường tạo ra một khoảng thông từ tầng trên xuống tầng dưới, vì vậy an toàn cần được tính ngay trong thiết kế, đặc biệt với gia đình có trẻ nhỏ. Lan can, khoảng hở, vị trí có thể trèo lên và khu vực tiếp cận giếng trời đều cần được xem xét. Nếu sử dụng kính ở những vị trí có nguy cơ va đập hoặc rơi vỡ, nên lựa chọn loại kính và phương án lắp đặt phù hợp với yêu cầu an toàn của công trình.

Phần mái phía trên cũng không nên trở thành một khu vực khó tiếp cận đến mức mỗi lần vệ sinh hay sửa chữa đều phải leo trèo nguy hiểm. Ngay từ lúc thiết kế, gia đình nên tính luôn cách vệ sinh kính, làm sạch máng nước, kiểm tra mái và xử lý khi có sự cố. Giếng trời có thể tồn tại cùng ngôi nhà hàng chục năm. Vì vậy, một thiết kế thuận tiện để bảo trì về sau thường đáng giá hơn nhiều so với việc cố tạo ra một khoảng giếng trời thật cầu kỳ.

Giếng trời nên giải quyết vấn đề của ngôi nhà, không tạo thêm vấn đề mới

Một giếng trời được tính toán tốt có thể đồng thời giúp nhà sáng hơn, thông thoáng hơn và tạo điểm nhấn cho không gian. Nhưng để đạt được điều đó, gia đình không nên chỉ nhìn vào hình ảnh hoàn thiện đẹp mắt. Trước khi làm, hãy chốt rõ 4 chuyện: cần bao nhiêu ánh sáng, xử lý nắng nóng thế nào, nước mưa thoát đi đâu và việc sử dụng, bảo trì có an toàn hay không. Giải quyết được những câu hỏi này từ đầu sẽ dễ hơn rất nhiều so với chờ đến khi nhà hoàn thiện mới tìm cách che nắng, chống dột hay sửa lại giếng trời.

*Thông tin trong bài mang tính chất tham khảo. Mỗi ngôi nhà có diện tích, kết cấu, hướng nắng và điều kiện sử dụng khác nhau. Gia đình nên trao đổi với kiến trúc sư hoặc đơn vị chuyên môn để có phương án thiết kế giếng trời phù hợp và đảm bảo an toàn.