ông Đào Ngọc Chiến, Giám đốc Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia. Ảnh: BKHCN

Tại họp báo thường kỳ tháng 8/2026  diễn ra ngày 28/8, ông Đào Ngọc Chiến, Giám đốc Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia, thông tin về cơ chế tài chính đối với các nhiệm vụ nghiên cứu và phát triển (R&D) công nghệ chiến lược thuộc Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia đặc biệt về công nghệ chiến lược.

Cơ chế này được quy định tại Thông tư số 49/2026/TT-BKHCN ngày 1/8/2026, với định hướng thay đổi phương thức quản lý và cấp kinh phí cho hoạt động R&D công nghệ chiến lược.

Theo đó, ngân sách Nhà nước có thể hỗ trợ tối đa 100% kinh phí đối với các nhiệm vụ do Nhà nước đặt hàng, tập trung vào công nghệ lõi, công nghệ nền tảng, các công nghệ có ý nghĩa quan trọng đối với năng lực tự chủ công nghệ quốc gia, quốc phòng, an ninh và những nhiệm vụ có mức độ rủi ro cao về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Đối với các sản phẩm công nghệ chiến lược có khả năng ứng dụng, chuyển giao hoặc thương mại hóa, ngân sách Nhà nước hỗ trợ tối đa 70% kinh phí. Phần kinh phí còn lại do tổ chức, doanh nghiệp tham gia thực hiện nhiệm vụ đối ứng.

Theo ông Đào Ngọc Chiến, điểm thay đổi đáng chú ý của cơ chế mới là chuyển trọng tâm từ quản lý dựa trên đầu vào và thủ tục sang quản trị theo kết quả. Thay vì cấp kinh phí chủ yếu theo quá trình thực hiện, mỗi nhiệm vụ được tổ chức thành các gói công việc với mục tiêu, phạm vi, sản phẩm đầu ra, kinh phí, trách nhiệm và thời gian cụ thể.

Kết quả thực hiện sẽ được đánh giá tại các mốc đã xác định. Nếu đạt yêu cầu, nhiệm vụ được thanh toán và tiếp tục nhận kinh phí cho giai đoạn tiếp theo. Trường hợp không đạt, việc cấp kinh phí sẽ dừng. Theo cách này, nguồn vốn được phân bổ gắn trực tiếp với kết quả nghiên cứu thay vì chỉ dựa vào quá trình triển khai.

Cơ chế tài chính mới đồng thời mở rộng quyền tự chủ cho các tổ chức, cá nhân thực hiện nhiệm vụ, chuyển dần từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Nhà nước chấp nhận những rủi ro khách quan có thể xảy ra trong quá trình R&D, nhưng không chấp nhận các sai phạm trong quản lý và sử dụng nguồn lực.

Một điểm đáng chú ý khác là cùng một bài toán công nghệ có thể được triển khai theo nhiều phương án nghiên cứu độc lập. Sau quá trình thử nghiệm, phương án có kết quả tốt hơn sẽ được lựa chọn để tiếp tục đầu tư. Cách tiếp cận này tạo thêm không gian cho thử nghiệm, đồng thời tăng khả năng tìm ra các giải pháp mới đối với những bài toán công nghệ có độ phức tạp và rủi ro cao.

Để ứng phó với các biến động trong quá trình chế tạo, thử nghiệm, dự toán nhiệm vụ được bố trí tối đa 10% kinh phí dự phòng. Khoản này được sử dụng để xử lý các phát sinh liên quan đến vật tư, nhân công, khối lượng công việc và trượt giá.

Cơ chế mới cũng đặt trọng tâm vào việc thu hút nhân lực chất lượng cao tham gia nghiên cứu công nghệ chiến lược. Mức trần thù lao đối với tổng công trình sư là 300 triệu đồng/tháng và chủ nhiệm nhiệm vụ là 150 triệu đồng/tháng. Việc chi trả được gắn với vị trí, trách nhiệm, sản phẩm đầu ra và thời gian tham gia của từng người.

Ngoài kinh phí từ ngân sách Nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức tham gia có thể đóng góp bằng nhiều hình thức như máy móc, thiết bị, phòng thí nghiệm, sở hữu trí tuệ và nhân lực để cùng triển khai các bài toán công nghệ chiến lược.

Theo định hướng của cơ chế mới, nguồn lực Nhà nước không chỉ được xem là khoản kinh phí tài trợ cho từng nhiệm vụ nghiên cứu mà hướng tới đầu tư cho năng lực làm chủ công nghệ. Việc gắn nguồn vốn với kết quả đầu ra, tăng quyền tự chủ và mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp được kỳ vọng góp phần tạo ra các sản phẩm có khả năng ứng dụng, chuyển giao, thương mại hóa, qua đó nâng cao năng lực tự chủ công nghệ quốc gia.