Nghiên cứu mới nhất của Academia Sinica xác nhận rằng việc tiếp xúc với chất hóa dẻo (phthalate) có liên quan đến nguy cơ ung thư vú. Đặc biệt, những người có mức phơi nhiễm cao, khả năng chuyển hóa trong cơ thể kém và có độ tuổi dậy thì sớm, nguy cơ mắc ung thư vú có thể tăng cao tới 7 lần. Kết quả nghiên cứu đã được công bố trên tạp chí Kỷ yếu Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Hoa Kỳ (PNAS).

Nghiên cứu này, dẫn đầu bởi Viện sĩ Chen Jianren, một nhà nghiên cứu nổi tiếng tại Trung tâm Nghiên cứu Bộ gen của Academia Sinica, đã được hoàn thành với sự hợp tác của Viện Y tế Quốc gia và các tổ chức học thuật khác nhau. Kết quả xác nhận mối quan hệ nhân quả giữa việc phơi nhiễm DEHP (một loại chất hóa dẻo phổ biến) và nguy cơ ung thư vú ở phụ nữ. Đồng thời, nghiên cứu cũng lần đầu tiên đề xuất khái niệm "tính nhạy cảm chuyển hóa" (MEHP%), có thể sử dụng như một chỉ số mới để đánh giá nguy cơ ung thư vú.

Nghiên cứu sử dụng thiết kế bệnh - chứng lồng ghép (nested case-control), tuyển chọn gần 12.000 phụ nữ tại Đài Loan trong giai đoạn 1991-1992 và theo dõi liên tục đến năm 2010. Với thời gian theo dõi kéo dài tới 20 năm, nhóm nghiên cứu đã xác lập được trình tự nhân quả rõ ràng: phơi nhiễm chất hóa dẻo xảy ra trước khi ung thư vú phát triển.

Khi 3 yếu tố nguy cơ "cộng hưởng", nguy cơ ung thư vú có thể tăng gấp 7 lần

Tiến sĩ Chen Huiqi - tác giả chính của nghiên cứu - cho biết: sau khi DEHP xâm nhập vào cơ thể, chất này sẽ được chuyển hóa thành MEHP (một chất chuyển hóa có độc tính cao hơn), rồi tiếp tục chuyển thành các chất ít độc hơn.

Một trong những điểm mới quan trọng của nghiên cứu là đề xuất chỉ số MEHP% như một dấu ấn sinh học giúp phản ánh khả năng cơ thể mỗi người xử lý DEHP. Theo dữ liệu thu thập được, khi vừa có mức phơi nhiễm DEHP cao, vừa có chỉ số MEHP% cao, nguy cơ ung thư vú tăng khoảng 2,68 lần.

Đáng chú ý hơn, khi 3 yếu tố cùng xuất hiện gồm: Tiếp xúc nhiều với DEHP; Khả năng chuyển hóa kém; Dậy thì sớm (trước 14 tuổi)... thì nguy cơ ung thư vú có thể tăng tới 7,52 lần. Điều này cho thấy sự "bắt tay" nguy hiểm giữa yếu tố môi trường (chất hóa dẻo) và đặc điểm sinh học cá nhân.

Vì sao cùng mức phơi nhiễm, có người lại dễ mắc bệnh hơn?

Theo tiến sĩ Chen Huiqi, chỉ số MEHP% phản ánh khả năng chuyển hóa DEHP ở mỗi người – và khả năng này không giống nhau.

Sự khác biệt có thể đến từ:

Cơ địa, thể trạng bẩm sinh

Môi trường sống

Chế độ ăn uống

Chính vì vậy, có những phụ nữ dù tiếp xúc với cùng một lượng DEHP nhưng lại có nguy cơ mắc ung thư vú cao hơn người khác.

Nhóm nguy cơ cao cần hạn chế tiếp xúc với chất hóa dẻo

DEHP là một loại "hormone môi trường" có mặt rất phổ biến trong các sản phẩm nhựa dùng hàng ngày. Vì vậy, các chuyên gia khuyến cáo những người thuộc nhóm nguy cơ cao nên:

Hạn chế sử dụng đồ nhựa không cần thiết

Giảm tiếp xúc với các sản phẩm chứa chất hóa dẻo

Chủ động tầm soát ung thư vú định kỳ

Chủ tịch của Academia Sinica, Liao Junzhi, nhấn mạnh: Nghiên cứu này đã chỉ ra rõ ràng DEHP là một tác nhân môi trường quan trọng liên quan đến ung thư vú. Đây sẽ là cơ sở khoa học quan trọng để xây dựng các chiến lược dự phòng và đánh giá nguy cơ, hướng tới phát hiện sớm và phòng bệnh chính xác hơn trong tương lai.