TTND PGS.TS Nguyễn Thị Xuyên, nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế, Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam

Hơn 50 năm cống hiến cho ngành y, TTND PGS.TS Nguyễn Thị Xuyên được biết đến không chỉ là một nhà khoa học và thầy thuốc tận tâm mà còn là nhà quản lý có nhiều đóng góp trong quá trình đổi mới hệ thống y tế Việt Nam. Trên nhiều cương vị công tác, từ nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế đến Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam, bà luôn theo đuổi mục tiêu xây dựng nền y tế lấy người bệnh làm trung tâm, góp phần nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh và mở rộng cơ hội tiếp cận dịch vụ y tế cho người dân.

Năm 2004, khi được giao phụ trách lĩnh vực khám, chữa bệnh tại Bộ Y tế, trong đó có công tác khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế và tham mưu xây dựng Luật Bảo hiểm y tế, PGS.TS Nguyễn Thị Xuyên đặc biệt trăn trở trước bài toán làm thế nào để ngày càng nhiều người dân tham gia bảo hiểm y tế, đồng thời sử dụng hiệu quả quỹ bảo hiểm nhằm bảo đảm quyền lợi của người bệnh.

Từ thực tiễn đó, bà chỉ đạo rà soát, đánh giá toàn diện hoạt động của hệ thống bệnh viện từ trung ương đến địa phương; đồng thời nghiên cứu kinh nghiệm của nhiều quốc gia để vận dụng vào quá trình xây dựng Luật Khám bệnh, chữa bệnh và hoàn thiện các chính sách y tế phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Một trong những dấu ấn nổi bật của bà là cùng các chuyên gia đầu ngành xây dựng hệ thống quy trình kỹ thuật chuyên môn, thành lập hội đồng thẩm định trước khi ban hành các quy trình áp dụng trong toàn ngành. Bên cạnh đó, bà chỉ đạo hoàn thiện danh mục kỹ thuật và danh mục thuốc dành cho người tham gia bảo hiểm y tế trên cơ sở thống nhất với Bảo hiểm xã hội Việt Nam, góp phần từng bước mở rộng quyền lợi và nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh.

Nhận thấy năng lực chuyên môn giữa các tuyến y tế còn chênh lệch, PGS.TS Nguyễn Thị Xuyên đã phối hợp với Cục Quản lý Khám, chữa bệnh tham mưu Bộ trưởng Bộ Y tế triển khai Đề án Bệnh viện vệ tinh và ban hành Quyết định số 1816 về luân chuyển cán bộ từ bệnh viện tuyến trên đến hỗ trợ tuyến dưới. Thông qua hình thức đào tạo "cầm tay chỉ việc", nhiều kỹ thuật chuyên sâu đã được chuyển giao, giúp nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng tại các địa phương, đồng thời giảm tình trạng quá tải ở bệnh viện tuyến trung ương.

Theo bà, y học là lĩnh vực luôn đổi mới. Vì vậy, đội ngũ cán bộ y tế cần liên tục cập nhật kiến thức và làm chủ các kỹ thuật hiện đại để đáp ứng yêu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao của người dân.

Trong thời gian công tác tại Bộ Y tế, PGS.TS Nguyễn Thị Xuyên cùng các đơn vị chuyên môn tham gia xây dựng nhiều văn bản quy phạm pháp luật và thông tư quan trọng. Nổi bật trong đó là Kế hoạch số 2151 về đổi mới phong cách, thái độ phục vụ của cán bộ y tế hướng tới sự hài lòng của người bệnh. Chương trình được triển khai đồng bộ tại ngành y tế 63 tỉnh, thành phố, góp phần thay đổi nhận thức, nâng cao tinh thần phục vụ và xây dựng hình ảnh người thầy thuốc thân thiện, tận tâm với phương châm "Nụ cười người bệnh là niềm hạnh phúc của thầy thuốc".

Bộ trưởng Bộ Y tế đã trao Huân chương Lao động hạng Nhất cho PGS.TS Nguyễn Thị Xuyên năm 2026

Sau khi nghỉ công tác theo chế độ năm 2016, bà tiếp tục được tín nhiệm bầu giữ cương vị Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam. Trên cương vị mới, PGS.TS Nguyễn Thị Xuyên tiếp tục thúc đẩy các hoạt động chuyên môn, tư vấn và phản biện chính sách, góp phần phát huy vai trò của đội ngũ trí thức y khoa trong sự nghiệp chăm sóc sức khỏe nhân dân.

Dưới sự điều hành của bà, Tổng hội Y học Việt Nam tăng cường phối hợp với Bộ Y tế, Bảo hiểm xã hội Việt Nam và Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam triển khai nhiều chương trình về sử dụng hiệu quả quỹ bảo hiểm y tế, giám sát hoạt động khám, chữa bệnh và tuyên truyền nâng cao nhận thức về chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Hoạt động tư vấn, phản biện xã hội cũng được đẩy mạnh thông qua việc góp ý đối với nhiều dự thảo văn bản pháp luật của Bộ Y tế. Đồng thời, Tổng hội thường xuyên tổ chức các hội thảo khoa học, khóa đào tạo liên tục và các chương trình cập nhật kiến thức chuyên môn cho đội ngũ y, bác sĩ, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ngành y.

Trong lĩnh vực hợp tác quốc tế, Tổng hội Y học Việt Nam mở rộng quan hệ với nhiều tổ chức chuyên môn trong và ngoài nước. Nhiều chương trình hợp tác được triển khai với Hội Đột quỵ Thế giới, Hội Phục hồi chức năng Việt Nam và Hội Người cao tuổi Việt Nam nhằm đào tạo chuyên môn, cập nhật kiến thức y học và tăng cường truyền thông phòng, chống bệnh tật cho cộng đồng.

Đáng chú ý, chương trình học bổng hợp tác với Quỹ Takeda (Nhật Bản) được duy trì nhiều năm, mỗi năm tạo điều kiện cho sáu bác sĩ Việt Nam sang Nhật Bản học tập, nghiên cứu từ 3 đến 6 tháng. Tổng hội Y học Việt Nam cũng tích cực tham gia các hoạt động của Hội Y học Thế giới và Hội Y học các nước Đông Nam Á, góp phần tăng cường kết nối giữa y học Việt Nam với cộng đồng khoa học quốc tế.

Không chỉ chú trọng đào tạo và hợp tác, PGS.TS Nguyễn Thị Xuyên còn quan tâm phát triển hoạt động khoa học của Tổng hội. Cuối năm 2023, Tổng hội Y học Việt Nam phối hợp với Bộ Y tế xuất bản Từ điển Bách khoa Y học Việt Nam công trình được giới chuyên môn đánh giá cao nhờ hệ thống hóa tri thức y học, phục vụ công tác nghiên cứu, đào tạo và thực hành y khoa.

Song song với hoạt động chuyên môn, bà hiện là Chủ tịch Quỹ Hỗ trợ bệnh nhân ung thư - Ngày mai tươi sáng. Quỹ triển khai nhiều chương trình hỗ trợ người bệnh ung thư có hoàn cảnh khó khăn, đồng thời tài trợ các hoạt động nghiên cứu khoa học và công nghệ trong lĩnh vực ung thư. Hiện quỹ là thành viên chính thức của Hiệp hội Kiểm soát ung thư quốc tế (UICC).

Với những đóng góp bền bỉ cho sự nghiệp nghiên cứu khoa học, khám, chữa bệnh và quản lý y tế, TTND PGS.TS Nguyễn Thị Xuyên đã được trao tặng danh hiệu Thầy thuốc Ưu tú (1998), Thầy thuốc Nhân dân (2010), 5 Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ cùng nhiều phần thưởng cao quý như Huân chương Lao động hạng Nhất, hạng Nhì, hạng Ba và Huân chương Độc lập hạng Ba. Những dấu ấn đó góp phần khẳng định vai trò của bà trong quá trình đổi mới chính sách y tế và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân Việt Nam.