PGS.TS Lê Minh Thùy, nữ nhà khoa học kết nối tự động hóa với nông nghiệp bền vững. Ảnh: Kim Chi

Sinh năm 1983, PGS.TS Lê Minh Thùy hiện là Trưởng nhóm Nghiên cứu Tần số vô tuyến, Phòng thí nghiệm Cảm biến, Trường Điện – Điện tử, Đại học Bách khoa Hà Nội. Trong lĩnh vực anten, mạch RF, thu hoạch và truyền năng lượng không dây, cảm biến thông minh và IoT, chị đã công bố hơn 100 bài báo khoa học quốc tế, tham gia phản biện, chủ tọa tại nhiều hội nghị và tạp chí uy tín của IEEE. Chị đồng thời là Ủy viên Ban chấp hành kiêm Phụ trách IEEE AP-S/MTT Joint Vietnam Chapter và thành viên Ủy ban Women in Microwaves (WIM) của IEEE.

Năm 2025 đánh dấu một cột mốc quan trọng khi chị được trao Women in Technology & Innovation Awards do Australia-Vietnam Strategic Technologies Centre tổ chức, giải thưởng tôn vinh các nhà khoa học nữ có thành tích nổi bật trong công nghệ và STEM. Cùng năm, chị là một trong những gương mặt tiêu biểu tham dự Đại hội Thi đua yêu nước ngành Giáo dục lần thứ VIII.

Điểm đáng chú ý trong hành trình của PGS.TS Lê Minh Thùy không chỉ nằm ở các công bố hay giải thưởng, mà ở cách chị lựa chọn hướng nghiên cứu. Từ nhiều năm trước, chị đã đặt câu hỏi: làm thế nào để công nghệ cao có thể hỗ trợ nông nghiệp Việt Nam vừa tăng năng suất, vừa giảm nhân công, tiết kiệm tài nguyên và hạn chế phát thải khí nhà kính?

Quan điểm của chị rõ ràng: tri thức sẽ không trọn vẹn nếu chỉ nằm trong phòng thí nghiệm. Khoa học cần đi ra đời sống, giải quyết những vấn đề cụ thể của xã hội.

Từ suy nghĩ đó, nhóm nghiên cứu do chị hướng dẫn cùng sinh viên Khoa Tự động hóa, Đại học Bách khoa Hà Nội đã thiết kế một mạng cảm biến không dây có khả năng giám sát liên tục các thông số đất trên ruộng. Hệ thống tập trung đo độ ẩm ở tầng đất sâu vài chục centimet quanh rễ cây khu vực quyết định hiệu quả tưới tiêu để đưa ra khuyến nghị tưới chính xác. Nhờ vậy, lượng nước và năng lượng sử dụng cho hệ thống tưới được tối ưu đáng kể.

Các sinh viên năm thứ ba, thứ tư không chỉ học lý thuyết trên giảng đường mà còn trực tiếp trao đổi với chuyên gia nông nghiệp của Học viện Nông nghiệp Việt Nam, cùng xây dựng và kiểm nghiệm mô hình thực tế. Chính quá trình gắn học thuật với thực tiễn đã khiến không khí học tập trở nên sôi nổi và giàu động lực. Kết quả nghiên cứu này đã mang về Giải thưởng Sáng tạo châu Á 2023 của Quỹ Toàn cầu Hitachi cho cô và trò.

Từ nền tảng đó, PGS.TS Lê Minh Thùy cùng các cộng sự tiếp tục phát triển dự án EMERALD hệ thống năng lượng xanh đa nguồn cho nông nghiệp bền vững. Dự án tích hợp IoT, trí tuệ nhân tạo, truyền thông 5G/6G và năng lượng tái tạo nhằm xây dựng mô hình canh tác số hóa, tuần hoàn và ít phát thải. Một điểm then chốt của EMERALD là giải pháp thu hoạch năng lượng đa nguồn, từ nhiệt thải, sinh khối, mặt trời đến sóng RF, giúp hệ thống IoT vận hành mà không phụ thuộc hoàn toàn vào điện lưới.

Song song với đó, mô hình còn tận dụng rơm rạ sau thu hoạch để sản xuất phân sinh học, góp phần giảm phát thải và hướng tới canh tác xanh. Theo kết quả bước đầu, hệ thống có thể giảm tới 50% lượng khí nhà kính so với phương thức truyền thống, đồng thời tăng sản lượng. Hiện dự án đang được thử nghiệm tại một số vùng trồng lúa ở miền Bắc.

Phía sau những con số là những tháng ngày làm việc miệt mài. Có những đêm phòng thí nghiệm sáng đèn đến 9–10 giờ tối; trong giai đoạn dịch COVID-19, cả nhóm từng ăn ngủ tại phòng lab để bảo đảm tiến độ nghiên cứu. Với PGS.TS Lê Minh Thùy, đây không chỉ là nỗ lực khoa học mà còn là hành trình đào tạo thế hệ kỹ sư, nhà nghiên cứu trẻ. Nhiều sinh viên do chị hướng dẫn đã làm việc tại các doanh nghiệp công nghệ cao trong nước hoặc nhận học bổng du học tại Mỹ, Pháp, Nhật Bản.

Hành trình học thuật của chị bắt đầu từ bằng Tiến sĩ tại Đại học Bách khoa Grenoble (Pháp) năm 2013, sau đó là giai đoạn nghiên cứu sau tiến sĩ tại Đại học Kỹ thuật Nagoya (Nhật Bản). Năm 2022–2023, chị là Phó Giáo sư thỉnh giảng tại Đại học Công nghệ Sydney (Úc). Ngoài các giải thưởng quốc tế về bài báo xuất sắc như ICSSA, ATC, INISCOM, WPTC, chị còn nhận học bổng APEC Women in Research năm 2022 và được Bộ GD-ĐT tôn vinh là Giảng viên tiêu biểu năm 2024.

Nhìn lại chặng đường đã qua, PGS.TS Lê Minh Thùy cho rằng giảng đường là nơi khởi nguồn của tri thức và khát vọng đổi mới. Khoa học, theo chị, không tách rời đời sống mà là cây cầu nối giáo dục với phát triển bền vững. Từ lớp học đến phòng thí nghiệm, từ phòng thí nghiệm ra cánh đồng, hành trình ấy đang tiếp tục mở rộng, với mục tiêu rõ ràng: đưa công nghệ phục vụ con người và góp phần xây dựng một nền nông nghiệp Việt Nam xanh, hiệu quả và thích ứng với tương lai.